Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy duchownego. Zobacz też: Józef Czerski – powstaniec listopadowy.

Józef Czerski (ur. 1888, zm. 1976) – polski duchowny zielonoświątkowy, biskup, zwierzchnik Związku Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Polsce w latach 1947–1953.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się we wsi Łoje, wychował w chłopskiej rodzinie. W 1912 roku ożenił się z Józefą Kucharską. W roku 1914, na krótko przed wybuchem I wojny światowej, wyjechał do USA[1]. Będąc na emigracji zarobkowej w USA zetknął się w 1918 z ruchem zielonoświątkowym[2]. W 1921 roku wrócił do Polski i rozpoczął działalność ewangelizacyjną i duszpasterską zgodną z założeniami pentekostalizmu[1].

Zamieszkał w Kozienicach, na kresach wschodnich. W 1924 roku przeniósł się do Krzemieńca na Wołyniu[3]. W roku 1934 został aresztowany na okres 3 miesięcy[4]. Po II wojnie światowej w ramach repatriacji wrócił do Polski. W latach 1946-1948 był przełożonym zboru chrześcijan wiary ewangelicznej w Brzegu[2].

Był rozpracowywany przez bezpiekę, w marcu 1950 roku Julia Brystiger uznała go za wroga Polski Ludowej, który zwalcza „demokratyczny kierunek” w Kościele[5].

We wrześniu 1950 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i więziony przez 6 miesięcy[2]. W tym okresie zmienił swój stosunek do ZKE. Przed aresztowaniem był przeciwnikiem wejścia do ZKE, natomiast po wyjściu na wolność nakłaniał zbory KChWE do przystąpienia do ZKE, co też nastąpiło[6]. W 1953 roku został duchownym i wiceprezesem Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego (reprezentował ugrupowanie Chrześcijan Wiary Ewangelicznej)[2]. Funkcję tę pełnił do roku 1958[7]. Jako członek Zarządu prawie nigdy nie zabierał głosu na posiedzeniach Rady Kościoła[8].

W 1958 roku wystąpił z ZKE i odtąd prowadził działalność religijną odrębnie, a w jego domu odbywały się regularne nabożeństwa[9]. Nigdy już nie powrócił w szeregi ZKE[2], w którym to kościele był odtąd na cenzurowanym. Pomimo tego w 1976[a] roku w miesięczniku „Chrześcijanin” oficjalnie przyznano, że jest pionierem pentekostalizmu na ziemiach polskich[9].

Po śmierci żony w 1970 zamieszkał u córki, Antoniny, w Opolu, która była żoną Mikołaja Sosulskiego[b][10]. Druga jego córka wyszła za Walentego Dawidowa[8]. Zmarł 8 września 1976 roku w wieku 88 lat[9].

OcenyEdytuj

W 1996 roku na łamach „Chrześcijanina” napisano, że wielokrotnie był osadzany w aresztach, bądź płacił wysokie grzywny. „Nigdy nie starał się odpłacić złem za zło, ale modlił się o te osoby, aby Pan im przebaczył i dał upamiętanie”[11]. Diametralnie odmienną ocenę dał Henryk Ryszard Tomaszewski w 2009 roku, który zarzucił mu kłamstwo oraz brak odwagi[8]. Ryszard Michalak uznał go za bohatera i autentycznego lidera ewangelikalnego[12]. W sierpniu 1951 roku, gdy jeszcze uwięzieni byli Franciszek Januszewicz i Teodor Maksymowicz, Czerski podziękował władzom za „wolność religijną i tolerancję”[13].

UwagiEdytuj

  1. Na początku 1975 z funkcji prezesa ZKE odsunięty został nieprzychylny Czerskiemu Stanisław Krakiewicz.
  2. Ojciec Kazimierza Sosulskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Czajko 2009 ↓, s. 180.
  2. a b c d e Zieliński 2014 ↓, s. 339.
  3. Czajko 2009 ↓, s. 181.
  4. Czajko 2009 ↓, s. 182.
  5. Jańczuk 2017 ↓, s. 74.
  6. Tomaszewski 2009 ↓, s. 177-178.
  7. Cieślar 1996 ↓, s. 9.
  8. a b c Tomaszewski 2009 ↓, s. 178.
  9. a b c Cieślar 1996 ↓, s. 11.
  10. Czajko 2009 ↓, s. 184.
  11. Cieślar 1996 ↓, s. 10.
  12. Michalak 2014 ↓, s. 355.
  13. Tomaszewski 1991 ↓, s. 127.

BibliografiaEdytuj