Otwórz menu główne

Józef Fajkowski (historyk)

Józef Fajkowski (ur. 4 lipca 1927 Szczuczynie) – polski pedagog, historyk, publicysta, działacz państwowy i społeczny oraz ruchu ludowego.

Józef Fajkowski
Data i miejsce urodzenia 4 lipca 1927
Szczuczyn
Zawód historyk, polityk
Alma Mater Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Państwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Gdańsku
Stanowisko wiceminister kultury i sztuki (1972–1981), poseł na Sejm PRL VI kadencji (1972–1976), ambasador PRL w Finlandii (1982–1983)
Partia ZSL/PSL „Odrodzenie” (1949–1990), PSL (od 1990)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal „Pro Memoria” Srebrny Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”
Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” (awers).jpg Odznaka „Zasłużony dla Warmii i Mazur” (złota) Zasłużony Działacz Kultury

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Podczas okupacji hitlerowskiej Józef Fajkowski był żołnierzem Armii Krajowej ps. „Krakus”. Po wojnie czynny w konspiracji niepodległościowej[1], obecnie major (rezerwa) Wojska Polskiego (mianowany przez ministra obrony narodowej 30 października 2012). Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny – tytuł nadany w 2004 przez Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.

W latach 1946–1948 działał w Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici” w powiecie grajewskim. W 1949 na studiach wstąpił do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.

Ukończył historię na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (1952) oraz historię i pedagogikę w Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku (1963). W 1968 uzyskał w Warszawie stopień doktora nauk humanistycznych w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR.

W latach 1952–1958 był nauczycielem historii, języka angielskiego i łaciny w Liceum Ogólnokształcącym w Lęborku, potem historii w Liceum Pedagogicznym w Bartoszycach.

Współorganizował ZMW na Mazurach i Warmii, był we władzach wojewódzkich tej organizacji, w latach 1958–1962 był przewodniczącym Zarządu Wojewódzkiego ZMW w Olsztynie i członkiem prezydium Zarządu Głównego ZMW. W latach 1962–1965 był kierownikiem Wydziału Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie. Od 1965 pełnił kolejno funkcje starszego redaktora Ludowej Spółdzielni Wydawniczej i kierownika działu społeczno-politycznego miesięcznika „Wieś Współczesna”, a w latach 1968–1971 dyrektora Centralnego Ośrodka Szkoleniowego ZSL. W latach 1972–1981 był wiceministrem kultury i sztuki.

W 1972 został posłem na Sejm PRL VI kadencji. Sprawował funkcję wiceprzewodniczącego sejmowej Komisji Kultury i Sztuki. W latach 1982–1983 był ambasadorem PRL w Finlandii. Stworzył w 1984 Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, którego był pierwszym dyrektorem. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[2]. W 1982 wszedł w skład Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Wincentego Witosa w Warszawie, który został odsłonięty w 1985[3].

W 1990 wstąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Od 1991 na emeryturze, współpracuje z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Prowadzi m.in. badania nad ruchami chłopskimi w państwach Unii Europejskiej. Współpracuje też z Instytutem Pamięci Narodowej, Muzeum Niepodległości, Muzeum Wojska Polskiego i Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza.

RodzinaEdytuj

Rodzice Józefa Fajkowskiego byli właścicielami gospodarstwa rolnego. Ojciec Władysław był działaczem ruchu ludowego i spółdzielczego, matką była Władysława. Żona Maria była nauczycielką. Józef Fajkowski jest ojcem dziennikarki Jolanty Fajkowskiej oraz dziadkiem aktorki Marii Niklińskiej.

Działalność publicystycznaEdytuj

Opublikował kilkadziesiąt artykułów na tematy kultury, dziejów wsi i ruchu ludowego oraz martyrologii i walk wsi w latach okupacji niemieckiej na łamach Roczników Dziejów Ruchu Ludowego, Studiów i Materiałów PAN, Wsi Współczesnej, Tygodnika Kulturalnego, Pokoleń, Zeszytów Muzealnych.

KsiążkiEdytuj

  • Ruch ludowy na Mazurach i Warmii 1945–1949 (1968)
  • Krótki zarys historii ruchu ludowego (1969)
  • Wieś w ogniu. Eksterminacja wsi polskiej w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945 (1972)
  • Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939–1945 (1981, współautor)
  • Z dziejów konspiracyjnego harcerstwa polskiego 1944–1956. Nieznane karty (1993, współautor)
  • Zasoby kultury polskiej w świecie (1999)
  • Arka Bożek. Siła nasza leży w nas samych. Szkic biograficzny, wybór pism i przemówień oprac. J.Fajkowski (1999)
  • Zapiski (2007)

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Informacje w BIP IPN.
  2. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011, radaopwim.gov.pl
  3. J. Sałkowski, T. Iwanowska, Na odsłonięcie pomnika Wincentego Witosa – a Polska winna trwać wiecznie, Warszawa 1985, str. 21

Linki zewnętrzneEdytuj