Otwórz menu główne

Józef Gorzelany (ur. 9 marca 1916 w Krakowie, zm. 7 listopada 2005 tamże) – polski ksiądz katolicki, budowniczy kościoła tzw. Arki Pana, jeden z „księży patriotów[1].

Józef Gorzelany
Prezbiter
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 9 marca 1915
Kraków
Data i miejsce śmierci 7 listopada 2005
Kraków
Proboszcz Parafii Matki Bożej Królowej Polski w Krakowie-Bieńczycach
Okres sprawowania 1965-1985
Wyznanie katolickie
Kościół łaciński
Prezbiterat 1940
Grobowiec rodzinny ks. Gorzelanego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Widoczna po prawej stronie na grobie miniaturka Arki odnosi się do budowy pierwszego kościoła w Nowej Hucie - Arki Pana.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Był synem kolejarza a poprzez matkę był spokrewniony z Hilarym Mincem[1]. W 1935 wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie, święcenia kapłańskie przyjął 23 marca 1940, następnie pracował w Gdowie, Skawinie, Wieliczce i Liszkach. W 1949 został wikariuszem w Filipowicach, gdzie doprowadził do wybudowania kościoła. Po konsekracji świątyni i erygowaniu parafii został jej pierwszym proboszczem. Od 1959 był członkiem wojewódzkiego Koła Księży "Caritas" w Krakowie, wystąpił z niego w latach 60., pozostając jednak w kontakcie z członkami ruchu. Został też zwerbowany przez Urząd Bezpieczeństwa i jako informator używał pseudonimu Turysta. Werbunku dokonał major Antoni Ćwik zastępca komendanta Milicji Obywatelskiej do spraw bezpieczeństwa w Chrzanowie[2]. Współpracę z Urzędem Bezpieczeństwa przerwał w 1965[3].

1 marca 1965 został proboszczem parafii w Krakowie-Bieńczycach. Od początku swojej posługi ubiegał się u władz o zgodę na budowę nowego kościoła, ostatecznie zezwolenie otrzymał w 1967 i w tym samym roku przystąpił do prac budowlanych, doprowadzając do konsekracji świątyni pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski, znanej jako Arka Pana, w dniu 15 maja 1977. Jego parafia licząca wówczas ok. 100000 wiernych została w tym samym roku podzielona na cztery tzw. rejony duszpasterskie, które miały status quasi-parafii.

Razem z Haliną Bortnowską doprowadził do powstania w 1981 Towarzystwa Przyjaciół Chorych, które w 1996 otworzyło Hospicjum św. Łazarza. W latach 80 wspierał działania NSZZ "Solidarność", po ogłoszeniu stanu wojennego organizował pomoc dla internowanych, tzw. Msze Św. za Ojczyznę, a także popularne wśród krakowian nabożeństwa fatimskie. W październiku 1985 ustąpił z funkcji proboszcza i następnie zamieszkał na krakowskim osiedlu Cichy Kącik. Swoje mieszkanie w Bieńczycach ofiarował zgromadzeniu Małych Sióstr Jezusa. Przyczynił się do sprowadzenia do Polski Zakonu Rycerzy św. Łazarza i w 1994 został jego kapelanem.

W 1974 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zmarł po długiej chorobie 7 listopada 2005. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim.

Jego imieniem w 2007 nazwano dawne Rondo Kocmyrzowskie położone na styku Os. Przy Arce, Os. Teatralnego, Os. Spółdzielczego i Os. Niepodległości (skrzyżowanie ulic Bieńczyckiej, Kocmyrzowskiej i al. gen. Andersa), które obecnie nosi nazwę: Rondo Kocmyrzowskie księdza Józefa Gorzelanego.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Jan L. Franczyk Na fundamencie krzyża. Kościół katolicki w Nowej Hucie w latach 1949-1989, wyd. Kraków 2004
  • Katarzyna Wordliczek Od "Turysty" do "Głaza": podwójna rola ks. Józefa Gorzelanego, w: Kościół katolicki w czasach komunistycznej dyktatury. Między bohaterstwem a agenturą. Studia i materiały. Tom 2, wyd. Kraków 2008
  • Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Księża wobec bezpieki. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007. ISBN 978-83-240-0803-2.

Linki zewnętrzneEdytuj