Józef Mehoffer

polski malarz, witrażysta, grafik

Józef Mehoffer (ur. 19 marca 1869 w Ropczycach, zm. 8 lipca 1946 w Wadowicach) – polski malarz, witrażysta, grafik, jeden z najbardziej wyrazistych przedstawicieli Młodej Polski.

Józef Mehoffer
Ilustracja
Stanisław Wyspiański, Portret Józefa Mehoffera, 1898
Imię i nazwisko Józef Edler von Mehoffer
Data i miejsce urodzenia 19 marca 1869
Ropczyce
Data i miejsce śmierci 8 lipca 1946
Wadowice
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Epoka secesja
Muzeum artysty Dom Józefa Mehoffera
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki
Strona internetowa
Muzeum Józefa Mehoffera w Krakowie
Polski pawilon na Wystawie Światowej w Paryżu w 1925 gdzie zaprezentowano dwa witraże wawelskie Józefa Mehoffera
Józef Mehoffer na ławeczce w Turku
Grobowiec Józefa Mehoffera na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie

ŻyciorysEdytuj

Pochodził ze spolonizowanej rodziny austriackich urzędników. Jego dziadek Joseph Edler von Mehoffer (ur. 1786 w Brnie) – publicysta, pisarz i galicyjski c.k. urzędnik – był synem nobilitowanego na Morawach Ignaza Edlera von Mehoffera (1747–1807) i Marie Rosalie Hauer[1], który osiadł w Galicji ok. 1808 roku. Ojciec Wilhelm był radcą Sądu Krajowego. Po uzyskaniu autonomii przez Galicję w obrębie monarchii austro-węgierskiej w 1867 r. odrodził się powiat ropczycki. Pierwszym starostą został właśnie Wilhelm Mehoffer, a później sprawował funkcje prezesa Sądu Powiatowego. Gmach obecnego sądu to w dużej mierze dzieło ojca przyszłego malarza. Matka, Aldona z Polikowskich zajmowała się wychowaniem pięciu synów, trzech starszych od Józefa tj. Eugeniusza, Alfreda, Wiktora oraz najmłodszego Wilhelma. Ojciec zmarł wcześnie, bo w 1873 r., kiedy Józef miał zaledwie 4 lata.

Józef Mehoffer był uczniem Jana Matejki, dzięki któremu poznał Zygmunta Pusłowskiego. Ten znany mecenas artystów wspierał Mehoffera, gościł go w swoim pałacu w Czarkowach, cenionym "salonie artystyczno-politycznym", w którym bywało wielu artystów: Matejko, Boznańska, Malczewski, Rostworowski, Puszet, Morstin. Pusłowski ufundował Mehofferowi paryskie stypendium, a lata później, w 1913, Józef Mehoffer uwiecznił pałac Pusłowskich na rysunku[2]. Studiował w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, (od 1905 r. profesor tej uczelni, a później rektor), oraz na uczelniach wiedeńskich (Uniwersytet i Akademia) oraz paryskich (Academie Colarossi i École des Beaux-Arts).

Józef Mehoffer był żonaty z Jadwigą Janakowską, miał syna Zbigniewa (1900–1985). Zmarł na gruźlicę 8 lipca 1946 r. w Wadowicach i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera PAS 31-zach-5)[3].

W domu Józefa Mehoffera w Krakowie przy ulicy Krupniczej 26 powstało muzeum poświęcone artyście.

TwórczośćEdytuj

Uprawiał grafikę artystyczną, akwafortę, akwatintę, autolitografię, malarstwo sztalugowe, portret kredkowy. Oddzielny, znaczący dział twórczości Mehoffera, to grafika użytkowa. Uznawany za mistrza secesyjnej dekoracyjności, tworzył wiele grafik książkowych: projektów okładek, kart tytułowych, ornamentów, winiet, inicjałów, bordiur, ekslibrisów, zdobników itp. Projektował też afisze, arkusze akcji, znaki towarowe, banknoty.

Tworzył wiele portretów osób, wizerunków postaci z naciskiem na ukazanie ich strojów (także historycznych), oraz dziewięć cykli tematycznych poświęconych tańcowi.

Był jednym z założycieli Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”. Do jego uczniów należeli m.in. Kasper Pochwalski, Erwin Czerwenka, Zdzisław Eichler, Ludwik Konarzewski, Henryk Policht, Adam Bunsch, Jan Marcin Szancer.

Ważniejsze dokonaniaEdytuj

GaleriaEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Isabel Roskau-Rydel, Niemiecko-austriackie rodziny urzędnicze w Galicji 1772–1918, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2011.
  2. A. Mieszczanek, Przedwojenni., Warszawa 2020, s. 164.
  3. Lokalizator Grobów – Zarząd Cmentarzy Komunalnych, zck-krakow.pl [dostęp 2020-05-20].
  4. Banknoty polskie. Niezwykła historia kraju i pieniądza 1929–1939. Część 16 – Wielki kryzys na świecie i w Polsce. Bezpłatny dodatek do „Gazety Wyborczej” przygotowany we współpracy z magazynem historycznym „Mówią Wieki”. Warszawa 2006.
  5. Łukasz Gazur: Pod czerwoną parasolką. dziennikpolski24.pl, 2011-02-19. [dostęp 2011-02-24].
  6. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410 „za wybitne zasługi na polu sztuki i propagandy polskiej za granicą”.
  7. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 19.
  8. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 305 „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle”.

Linki zewnętrzneEdytuj