Otwórz menu główne

Józef Michalski (1889–1947)

Oficer Wojska Polskiego

Józef Michalski (ur. 17 lutego[1] 1889 w Gelsenkirchen, zm. 29 sierpnia 1947 w Nysie) – podporucznik piechoty Wojska Polskiego, powstaniec śląski, komendant Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska na okręg wodzisławski, dowódca 14 Wodzisławskiego pułku piechoty, prezes Rady Miejskiej w Wodzisławiu Śląskim, redaktor „Gazety Śląskiej”, poseł na Sejm Śląski IV kadencji, dowódca III (wodzisławskiego) batalionu Obrony Narodowej, współpracownik Alfonsa Zgrzebnioka i Stanisława Krzyżowskiego, zwolennik Wojciecha Korfantego.

Józef Michalski
Ilustracja
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 17 lutego 1889
Gelsenkirchen
Data i miejsce śmierci 29 sierpnia 1947
Nysa
Przebieg służby
Lata służby 1919–1922, 1939–1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki POW G.Śl. na powiat rybnicki, Armia „Kraków”
Stanowiska dowódca POW na okręg wodzisławski (1919), komendant ekspozytury wojskowej w Piotrowicach (1919), szef dowództwa POW w południowej części pow. rybnickiego (1919), komendant POW na okręg wodzisławski (1920), dowódca 14 Wodzisławskiego Pułku Piechoty (1921), dowódca III (wodzisławskiego) Batalionu Obrony Narodowej (1939), organizator tajnej akcji „Ewa” na Węgrzech (do 1942)
Główne wojny i bitwy powstania śląskie, II wojna światowa
Późniejsza praca prezes Rady Miejskiej w Wodzisławiu Śląskim, poseł na Sejm Śląski IV kadencji
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Brązowy Krzyż Zasługi Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I stopnia Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
Gwiazda Górnośląska Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej
Redagowana przez por. rez. Józefa Michalskiego „Gazeta Śląska” (s. 1)
Redagowana przez por. rez. Józefa Michalskiego „Gazeta Śląska” (s. 2)
Redagowana przez por. rez. Józefa Michalskiego „Gazeta Śląska” (s. 3)
Redagowana przez por. rez. Józefa Michalskiego „Gazeta Śląska” (s. 4)

ŻyciorysEdytuj

Był synem Franciszka i Pauliny z domu Konopka. Jego rodzice wyjechali do Gelsenkirchen w Westfalli po otrzymaniu z powodu polskiej działalności patriotycznej pruskiego nakazu opuszczenia Górnego Śląska, na który wrócili wraz z dziećmi w 1896 i zamieszkali w Rydułtowach. Działalność narodowowyzwoleńczą rozpoczął w wieku 17 lat, wstępując do Sokoła w Królewskiej Hucie. Później należał także do stowarzyszenia Eleusis w Rydułtowach i Towarzystwa św. Józefa w Biertułtowach[2]. Działaczem Sokoła był też w Starogardzie, do którego wyjechał na kilka lat i w którym ukończył szkołę dla drogerzystów. Po powrocie na Śląsk otworzył w 1913 na Rynku w Wodzisławiu Śląskim Drogerię św. Barbary. W latach 1914–1918 walczył w armii niemieckiej na froncie zachodnim i wschodnim.

Pod koniec I wojny światowej wrócił na Śląsk i na początku 1919[3] został dowódcą Okręgu Wodzisławskiego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, a w maju 1919 – komendantem ekspozytury wojskowej (pod koniec lipca 1919 – komendantem obozu polskich uchodźców)[4] w Piotrowicach. W I powstaniu śląskim był szefem dowództwa POW G.Śl. w południowej części powiatu rybnickiego. Od 1920 pełnił funkcję komendanta POW G.Śl. i zastępcy kierownika Polskiego Komitetu Plebiscytowego na okręg wodzisławski. W czasie II powstania śląskiego na czele swoich oddziałów zajął Wodzisław Śląski. W III powstaniu śląskim był dowódcą 14 Wodzisławskiego pułku piechoty.

W 1922 został w Wodzisławiu Śląskim komendantem miasta, potem wiceburmistrzem, a następnie – prezesem Rady Miejskiej (do 1939). Ponadto w okresie międzywojennym pełnił funkcję komendanta Związku Powstańców Śląskich na pow. rybnicki oraz wiceprezesa jego Zarządu Głównego. W 1924 wszedł do kierowanej przez Alfonsa Zgrzebnioka[5] Rady Naczelnej Powstańców Śląskich (w sierpniu 1925 przystąpił do Związku b. Powstańców i Żołnierzy)[6] i w latach 1924–1926 był redaktorem „Gazety Śląskiej”.

We wrześniu 1939 stanął w Wodzisławiu Śląskim na czele III batalionu Obrony Narodowej, z którym później przedostał się na Węgry. W Szob został starszym obozu, organizował tajną akcję „Ewa” (ewakuacja) i umożliwiał wyjazdy do Francji zdolnym do dalszej walki żołnierzom Wojska Polskiego. Potem przeniósł się do Budapesztu i współpracował z Delegaturą Rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Do Polski wrócił w 1945 i zamieszkał w Nysie, gdzie stworzył pierwszy powojenny Zarząd Miejski.

W 1912 ożenił się z Heleną Kuberską, z którą miał troje dzieci: Halinę, Danutę i Włodzimierza.

AwanseEdytuj

  • podporucznik – 1922

Według informacji prasowej z 1925 był porucznikiem rezerwy[7].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

Imieniem Józefa Michalskiego nazwana jest ulica w Wodzisławiu Śląskim[9].

UwagiEdytuj

  1. Jest on widoczny na zdjęciu Józefa Michalskiego opublikowanym w Encyklopedii Powstań Śląskich na s. 298 (patrz: infobox).

PrzypisyEdytuj

  1. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce: Zasoby archiwalne Powstań Śląskich (1919–1921). www.pilsudski.org/powstania. [dostęp 30 sierpnia 2017].
  2. Józef Grzegorzek 1935 ↓, s. 87–88.
  3. Józef Grzegorzek 1935 ↓, s. 40, 89–90.
  4. Józef Grzegorzek 1935 ↓, s. 147, 158.
  5. Tomasz Falęcki. Kombatanci powstań śląskich. „Niepodległość i Pamięć”. R. IV, nr 2 (8), 1997, s. 86. 
  6. „Gazeta Śląska” z 12 sierpnia 1925, nr 32, s. 1, 3.
  7. „Gazeta Śląska” z 19 kwietnia 1925, nr 16, s. 3.
  8. a b Na podstawie fotografii
  9. Mapy Google: ul. Józefa Michalskiego, Wodziaław Śląski. www.google.pl/maps. [dostęp 30 sierpnia 2017].

BibliografiaEdytuj