Otwórz menu główne

Józef Ondrusz (ur. 18 marca 1918 w Darkowie, zm. 27 maja 1996 w Karwinie) – polski nauczyciel, literat i kulturoznawca, etnograf, redaktor, bibliofil, zbieracz żywych tekstów ludowych, autor licznych prac oraz znawca ekslibrisów. Własnych i rodzinnych ekslibrisów posiadał ponad trzydzieści. Był także organizatorem wystaw, autorem wielu katalogów i artykułów poświęconych popularyzacji ekslibrisów.

Józef Ondrusz
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 marca 1918
Darków
Data i miejsce śmierci 27 maja 1996
Karwina
Zawód, zajęcie nauczyciel, etnograf
Narodowość Polska
Tytuł naukowy PhDr

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w rodzinie Karola Ondrusza i Marii, z domu Klimsza. Ojciec pracował jako górnik w kopalni „Gabriela” w Karwinie.

Znaczący wpływ na kształtowanie osobowości Józefa Ondrusza miały matka i babcia. Dzięki ich opowieściom regionalnym zrodziły się u młodego Ondrusza zainteresowania folklorystyczne i patriotyzm.

W latach 1924-1929 uczęszczał do pięcioklasowej Polskiej Szkoły Ludowej w Darkowie, a następnie do 1933 r.do czteroklasowej Polskiej Szkoły Wydziałowej w Karwinie-Frysztacie. W latach 1933-1937 studiował w polskich paralelkach przy państwowym Seminarium Nauczycielskim w Śląskiej Ostrawie, które ukończył w 1937 r. Należał do Harcerstwa Polskiego w Czechosłowacji, do amatorskiego kółka aktorskiego oraz do chóru.

Po egzaminie maturalnym został nauczycielem. Do wybuchu II wojny światowej pracował jako nauczyciel w polskich szkołach w Karwinie oraz Darkowie. Jako młody nauczycieli podharcmistrz założył drużynę harcerską i działał w komendzie HPC (Harcerstwo Polskie w Czechosłowacji). Redagował dział harcerski w dwutygodniku „Ogniwo” oraz przewodniczył Chórowi Macierzy Szkolnej w Darkowie. Za działalność w HPC otrzymał w roku 1939 Srebrny Krzyż Zasługi.

W 1955 roku opracował wraz z Hildą Badurową Elementarze polskie dla szkół polonijnych, elementarny podręcznik do nauki jezyka polskiego wydany w Pradze w Czechosłowacji na potrzeby mniejszości polskiej[1].

W r. 1972 broni w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu pracę doktorską pt. "Proza ludowa Śląska Cieszyńskiego w latach 1845 - 1970" i otrzymuje tytuł doktora nauk humanistycznych.

PublikacjeEdytuj

  • Przysłowia i powiedzenia ludowe ze Śląska Cieszyńskiego (1954)
  • Elementarze polskie dla szkół polonijnych (1955)
  • Godki śląskie (1956, 1973, 1974, 1977)
  • Przysłowia i przymówiska ludowe ze Śląska Cieszyńskiego (1960)
  • Śląskie opowieści ludowe (1963)
  • Proza górników karwińskich (1974)
  • Wspominki okupacyjne (1981)
  • Cudowny chleb (1984, 1996)
  • O ptaszku Złotodzióbku i inne bajki (1986)
  • Słownik pijacki /wraz z córką i żoną/ (1992)
  • Zde se žije bezstarostnĕ - Tu się żyje bez starości (2008)

PrzypisyEdytuj

  1. "Elementarze polskie dla szkół polonijnych", Hilda Badurowa, Józef Ondrusz, Praha: Státni Pedagogické Nakldatelstvi, 1955