Otwórz menu główne
Józef Paszek

Józef Paszek (ur. 30 stycznia 1920, w Dziedzicach (obecnie Czechowice-Dziedzice), zginął 25 marca 1942) – ochotnik w wojnie obronnej września 1939 r., żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, członek załogi ORP Sokół, uczestnik II wojny światowej.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie kolejarza Franciszka i Anny z domu Sikora. Miał pięcioro rodzeństwa - Franciszka, Walerię, Marię, Jana i Kazimierza. Ukończył szkołę podstawową w Dziedzicach, a następnie kontynuował naukę w Bielskiej Szkole Przemysłowej, którą ukończył wiosną 1939 r. ze specjalnością technik-mechanik[1] . W okresie przedwojennym czynnie uprawiał sport w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” , zdobywając szereg wyróżnień i nagród jako biegacz, zarówno w zawodach na szczeblu lokalnym w Bielsku (lata 1937 i 38) jak i Katowicach (w 1936 r.), Chorzowie (1938) czy Krakowie (1939)[2]. Ostatnie zawody przed wybuchem II wojny światowej wygrał 4 czerwca 1939 r. właśnie w Krakowie. Do wybuchu wojny Józef wraz z rodzicami i rodzeństwem mieszkał w Dziedzicach przy ul. Legionów 17.

Przebieg służbyEdytuj

Po wybuchu wojny, wraz ze starszym bratem Franciszkiem, brał udział jako ochotnik w walkach w ramach batalionu Obrony Narodowej „Bielsko” broniącego Dziedzic we wrześniu 1939 r. Wraz z oddziałami wojska brał udział w licznych potyczkach i walkach września 39 r., aż do obrony Lwowa. Po upadku miasta, jako szeregowy żołnierz, został zwolniony z sowieckiej niewoli i razem ze starszym bratem przekroczyli linię demarkacyjną wracając do domu w niemieckiej strefie okupacyjnej. Początkiem listopada 1939 r., został ostrzeżony o możliwym aresztowaniu przez Gestapo. Uciekł w ostatniej chwili. W Zwardoniu Józef przekroczył granicę ze Słowacją, a potem górami, omijając większe osady pieszo w grudniu 1939 r. dotarł do Budapesztu. W Budapeszcie Józef otrzymał legalny, choć na fałszywe dane paszport, bilet kolejowy do Francji i przez Jugosławię i Włochy dotarł do miejsca przeznaczenia. W 1940 roku otrzymał wojskowy numer ewidencyjny 226/40 z przydziałem na okręt podwodny „Sokół” jako elektryk. Józef Paszek przeszedł szlak bojowy „Sokoła” aż do marca 1942 r. Służył w stopniu starszego marynarza[3].

 
Zbiorowy grobowiec w którym pochowany jest st.mar. Józef Paszek

Śmierć i pogrzebEdytuj

Podczas stacjonowania jednostki na Malcie zginął 25 marca 1942 r. w czasie nieprzyjacielskiego nalotu na wyspę. Został pochowany w zbiorowej mogile wraz z trzema brytyjskimi marynarzami w kwaterze P Malta Naval Cemetery w mieście Kalkara[3].


Ordery i odznaczeniaEdytuj

Odznaczony Krzyżem Walecznych z 19 lutego 1942 oraz pośmiertnie Medalem Morskim, nadanym Rozkazem Dziennym Szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej nr 12/46 za „okres 21 miesięcy i 16 dni rzetelnej służby na morzu w czasie wojny 1939 – 1945”[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Zbiory Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Metryka zgonu wystawiony przez Komendę Morską „Północ” Marynarki Wojennej., 1 lutego 2019.
  2. Pamiątkowe dyplomy z lat 1936-1939.
  3. a b Artur Patek, „Postsciptum do artykułu o polskich grobach żołnierskich na Malcie”, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Prace Historyczne 145 z. 3, s 657-660, 2018.
  4. Legitymacja Medalu Morskiego dla Józefa Paszka – zbiory Archiwum Akt Nowych w Warszawie.