Józef Przyborowski

filolog, archiwista, bibliotekarz, numizmatyk i archeolog; badacz życia i twórczości Jana Kochanowskiego.

Józef Tomasz Przyborowski (ur. 7 marca 1823 w Gałęzewie, zm. 13 maja 1896 w Warszawie) – polski filolog, archiwista, bibliotekarz, numizmatyk i archeolog. Profesor Szkoły Głównej Warszawskiej.

Józef Tomasz Przyborowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1823 roku
Gałęzewo
Data i miejsce śmierci 13 maja 1896 roku
Warszawa
Zawód, zajęcie filolog, archiwista, bibliotekarz, numizmatyk i archeolog

ŻyciorysEdytuj

Był synem burgrabiego grodzkiego w Przedeczu Kazimierza Przyborowskiego oraz Marcjanny z domu Waliszewskiej[1][2]. W 1843 roku ukończył gimnazjum w Trzemesznie. Był także absolwentem studiów filologicznych we Wrocławiu. Uczył łaciny, greki i języka polskiego: w latach 1852–1854 w gimnazjum w Trzemesznie, a w latach 1854–1863 w poznańskim gimnazjum Marii Magdaleny[1]. W Poznaniu pełnił również w latach 1857–1863 obowiązki archiwisty akt dawnych. Dysponując bogatym źródłem materiałów, publikował studia z dziedziny literatury, historii i numizmatyki w „Tygodniku Poznańskim”, „Ateneum” i „Bibliotece Warszawskiej”[1].

W 1862 w Szkole Głównej został profesorem języka polskiego i historii literatury polskiej i był w niej do 1869 wykładowcą oraz naczelnym bibliotekarzem Biblioteki Głównej. W latach 1871–1887 był lektorem języka niemieckiego po przekształceniu uczelni w uniwersytet rosyjski[1]. W Bibliotece Zamoyskich był bibliotekarzem od 1872 do końca życia. Redagował w latach 1874–1882 „Wiadomości Archeologiczne”, a razem z Janem Aleksandrem Karłowiczem oraz Adamem Antonim Kryńskim zainicjował redagowanie Słownika języka polskiego[1].

Głównie poświęcał się studiom archeologicznym i językowym. W Poznaniu w 1861 wydał rozprawę z dziedziny gramatyki historii Vetustissima adiectivorum linquae polonae declinatio, monumentis ineditis illustrata[3]. Współredaktor jubileuszowego wydania Dzieł wszystkich Jana Kochanowskiego w tomach 1-3, a wydanego w latach 1884–1886 oraz autor książki Wiadomości o życiu i pismach J. Kochanowskiego wydanego w Poznaniu w 1857[4]. Był autorem publikacji o literaturze staropolskiej. Badał osady wydmowe, a także opisał krzemienne grociki igiełkowe[1].

Żonaty z Marianną Scholz od roku 1853[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Gąsiorowski i Topolski (red.) 1981 ↓, s. 598.
  2. Józef Tomasz Przyborowski, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXIX, Instytut Historii PAN/Narodowy Instytut Audiowizualny, 1986 [dostęp 2017-06-29].
  3. Józef Przyborowski, Vetustissimam adjectivorum linguae poloniae declinationem, Posnaniae 1861.
  4. Józef Przyborowski, Wiadomość o życiu i pismach Jana Kochanowskiego, Poznań: Jan Konstanty Żupański, 1857.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj