Józef Seruga

Oficer Wojska Polskiego

Józef Seruga (ur. 9 stycznia 1886 w Łapczycy, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – doktor historii, archiwista, bibliotekarz, podpułkownik łączności Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Józef Seruga
Ilustracja
podpułkownik łączności podpułkownik łączności
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1886
Łapczyca
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby do 1929
Siły zbrojne cesarska i królewska Armia
Wojsko Polskie II RP
Jednostki 2 Pułk Łączności
Stanowiska zastępca dowódcy pułku
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Łapczycy, w ówczesnym powiecie bocheńskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w chłopskiej rodzinie Piotra i Marii z Chlebków[1]. W Łapczycy ukończył szkołę podstawową, następnie Państwowe Gimnazjum w Bochni. W tym czasie włączył się i organizował działalność niepodległościową i podziemną (ukrywał uciekinierów z zaboru rosyjskiego, utworzył tajne biuro paszportów), należał do Drużyn Strzeleckich[2].

Ukończył studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego[1]. W latach 1916–1918 referent do spraw archiwalnych oraz konserwator zabytków archiwalnych przy Generalnym Gubernatorstwie Lubelskim. W 1931 został kustoszem zbiorów bibliotecznych i muzealnych Branickich i Tarnowskich na zamku w Suchej. Specjalizował się w historii książki polskiej w epoce renesansu, badał dzieje polskiej wojskowości. Wraz z Zygmuntem Hendelem opublikował studium o charakterze architektoniczno-historycznym Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Łapczycy (1919).

W czasie I wojny światowej walczył w szeregach cesarskiej i królewskiej Armii. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 listopada 1916 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W 1918 roku jego oddziałem macierzystym był Pułk Telegraficzny[3].

Podczas wojny polsko-bolszewickiej był dowódcą kompanii telegraficznej nr 2 w Zegrzu. 9 września 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w Korpusie Wojsk Łączności, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej. Pełnił wówczas służbę w Oddziale III Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych[4]. 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w 1 Batalionie Zapasowym Telegraficznym[5]. W 1924 pełnił służbę w Centralnych Zakładach Wojsk Łączności w Warszawie na stanowisku II zastępcy kierownika zakładów. W styczniu 1925 został przydzielony z do macierzystego 2 Pułku Łączności w Jarosławiu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[6]. 3 maja 1926 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 lipca 1925 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów łączności[7]. W czerwcu 1926 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie na stanowisko szefa łączności[8]. W 1928 roku był szefem 5 Okręgowego Szefostwa Łączności w Krakowie, pozostając oficerem nadetatwoym 2 płącz[9]. W marcu 1929 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i pozostawiony bez przynależności służbowej z równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr V[10]. Z dniem 31 sierpnia 1929 został przeniesiony w stan spoczynku[11]. Pracował w Centralnym Archiwum Wojskowym.

Po wybuchu II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej został ranny w trakcie bombardowania Lwowa, a po agresji ZSRR na Polskę aresztowany przez Sowietów[2]. Był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. Na wiosnę 1940 został zabrany do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Jest pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Józef Seruga był żonaty z Michaliną z Pajerskich[1], z którą miał synów Leszka i Jana[2].

UpamiętnienieEdytuj

W 1997 imieniem i nazwiskiem Józefa Serugi nazwano ulicę w Bochni.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia pułkownika[12]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” Dąb Pamięci honorujący Józefa Serugę został zasadzony w Słupnie oraz 13 kwietnia 2010 w Bochni[13][14].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 558.
  2. a b c Bochnianin 2010 ↓.
  3. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 216, 1487.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 22 września 1920 roku, s. 895.
  5. Spis oficerów 1921 ↓, s. 359, 865.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 27.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 18 z 3 maja 1926 roku, s. 125.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 28 czerwca 1926 roku, s. 199.
  9. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 613, 620.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 88.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 219.
  12. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  13. Katyń 1940-2010 upamiętniono przy drodze KN2. mojabochnia.pl, 13 kwietnia 2010. [dostęp 27 kwietnia 2014].
  14. Historia zatoczyła okrutne koło. dziennikpolski24.pl, 3 kwietnia 2014. [dostęp 27 kwietnia 2014].
  15. M.P. z 1933 r. nr 235, poz. 255.
  16. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 1487.

BibliografiaEdytuj