Otwórz menu główne

Józef Franciszek Trzemeski (ur. 24 grudnia 1878[1] w Belmont, zm. 4 lipca 1923 w Warszawie) – doktor medycyny, polarnik, generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Józef Franciszek Trzemeski
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1878
Belmont
Data i miejsce śmierci 4 lipca 1923
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1919-1923
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Armia Polska we Francji
Wojsko Polskie
Jednostki Front Południowo-Wschodniego
Front Pomorski
Naczelnego Dowództwa WP
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Palm Akademickich (Francja)
Grób Józefa Trzemeskiego
Tablica upamiętniająca Józefa Trzemeskiego

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Józef Franciszek Trzemeski urodził się 24 grudnia 1878 roku w Belmont (dziś na terenie miasteczka Achremowce), w powiecie nowoaleksandrowskim, w rodzinie Józefa, prawnika, i Leontyny z Radziszewskich. Od 1904 był oficerem lekarzem w rosyjskiej Marynarce Wojennej. Walczył na wojnie z Japonią.

W latach 1914–1915 lekarz i kierownik naukowy dowodzonej przez Ole Sverdrupa rosyjskiej wyprawy polarnej wysłanej na Morze Karskie na statku Eklips w celu odszukania wypraw Aleksandra Brusiłowa i Władimira Rusanowa. Podczas rejsu prowadził badania hydrometeorologiczne, przyczyniając się do lepszego poznania warunków żeglugi na tym morzu, ogłosił kilka sprawozdań z tej wyprawy[2]. W 1919 został naczelnym lekarzem obozu instrukcyjnego, a następnie zastępcą szefa sanitarnego Armii Polskiej we Francji. Wiosną tego roku, po powrocie „Błękitnej Armii” do kraju mianowany został szefem sanitarnym Frontu Południowo-Wschodniego, a później Frontu Pomorskiego. 1 stycznia 1920 oficjalnie przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu podpułkownika[3]. 18 marca 1920 objął obowiązki na stanowisku szefa Sekcji Higieny w Departamencie Sanitarnym Ministerstwa Spraw Wojskowych. 29 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika, w Korpusie Lekarskim, w grupie oficerów byłej armii gen. Hallera[4]. Następnie kierował służbą sanitarną Ekspozytury Naczelnego Dowództwa WP oraz był pełnomocnikiem szefa Departamentu Sanitarnego MSWojsk. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 71. lokatą w korpusie generałów[5].

W środę 4 lipca 1923 roku, w godzinach południowych, w swoim mieszkaniu w hotelu „Polonia” w Warszawie, popełnił samobójstwo strzelając z rewolweru w pierś. Denat oddał strzał w pozycji siedzącej na krześle. Pocisk przestrzelił płuca, a następnie utkwił w poręczy krzesła. Generał pozostawił list do swojego przełożonego, generała brygady Franciszka Zwierzchowskiego, w którym nie podał powodu samobójstwa, ale wyjaśnił, że zamach nie by spowodowany problemami służbowymi, politycznymi i zdrowotnymi. W czasie zamachu był bezdzietnym wdowcem. Kilka dni wcześniej powrócił z sześciomiesięcznego urlopu[6].

Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[7].

Józef Trzemeski był żonaty z Heleną Barańską.

AwanseEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski jako datę urodzenia podają 25 grudnia 1878.
  2. Zob. opublikowaną pośmiertnie relację "Wyprawa podbiegunowa na statku «Eklips» w roku 1914 i 1915", "Przegląd Geograficzny. Organ Polskiego Towarzystwa Geograficznego", t. IV (1923), Warszawa 1924, s. 151-153, http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication?id=138143&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 17.01.1920 r., s. 6
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 16 czerwca 1920 roku, s. 459.
  5. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 16.
  6. Samobójstwo gen. Trzemeskiego, „Polska Zbrojna” Nr 181 z 5 lipca 1923 r. s. 5.
  7. Juliusz Jerzy Malczewski: Cmentarz komunalny (dawny Wojskowy) na Powązkach. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1975, s. 32.
  8. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 30.
  9. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831)
  10. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2060 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, poz. 1892)

BibliografiaEdytuj