Józef Teofil Marian Władyka (ur. 8 września 1901 w Szczawnem, zm. wiosna 1940 w Charkowie) – urzędnik skarbowy, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Józef Władyka
Ilustracja
porucznik rezerwy piechoty porucznik rezerwy piechoty
Data i miejsce urodzenia 8 września 1901
Szczawne
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby 1918-1940
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 28 Pułk Strzelców Kaniowskich
31 Pułk Strzelców Kaniowskich
Główne wojny i bitwy wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
(kampania wrześniowa / agresja ZSRR na Polskę – (obrona Lwowa 1939)
Późniejsza praca naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 8 września 1901 w Szczawnem jako syn Andrzeja (nauczyciel[1]) i Marii z domu Wilde[2]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości jako ochotnik walczył w wojny polsko-ukraińskiej od grudnia 1918 do 10 stycznia 1919. 8 czerwca 1920 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum w Sanoku (w jego klasie byli Walerian Bętkowski, Bolesław Briks, Mieczysław Kwaśniewicz)[2][3][4]. Tuż po tym uczestniczył w wojny polsko-bolszewickiej od 3 sierpnia do 7 listopada 1920. Uzyskał stopień kaprala i po wojnie 1920 został zwolniony do rezerwy. Od końca 1920 pracował w urzędzie skarbowym w Łodzi, później w urzędzie skarbowym w Pabianicach. Od 1923 do 1925 studiował prawo na Uniwersytecie Poznańskim, lecz studiów nie ukończył. W 1935 otrzymał mianowanie na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego w Łasku, a 16 listopada 1938 został mianowany na naczelnika urzędu skarbowego w Sieradzu.

Odbył kurs w batalionie podchorążych rezerwy piechoty nr 2. Został mianowany do stopnia podporucznika w korpusie oficerów piechoty ze starszeństwem z dniem 1 września 1932 (lok. 436). Był przydzielony do 28 pułku strzelców kaniowskich, w którym odbył ćwiczenia wojskowe w 1935 w wymiarze pięciu tygodni. W 1937 ukończył kurs oficerów żywności w Składnicy Materiałów Intendentury nr 4. Następnie został mianowany do stopnia porucznika ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939.

Jako urzędnik pełniący stanowisko naczelnika urzędu skarbowego, wobec zagrożenia konfliktem nie został objęty mobilizacją w 1939. Po wybuchu II wojny światowej wyjechał 2 września z Łodzi i powrócił w rodzinne strony, gdzie ochotniczo zgłosił się do wojska. Podczas kampanii wrześniowej uczestniczył w obronie Lwowa. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 i wkroczeniu do Lwowa, został aresztowany przez Sowietów. Był przetrzymywany w obozie starobielskim (stamtąd otrzymała od niego list jego krewna Maria Władyka, ponadto wspominali o nim w korespondencji inni jeńcy obozu). W 1940 wraz z jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 (część zbrodni katyńskiej). Zamordowani jeńcy są pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie w Piatichatkach.

Jego żoną była Janina, z domu Płoszajska (ślub 26 lutego 1935), z którą miał syna Andrzeja (ur. 8 stycznia 1936). Żona wraz z synem zostali wysiedleni w 1939 przez Niemców.

UpamiętnienieEdytuj

Podczas „Jubileuszowego Zjazdu Koleżeńskiego b. Wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej Matury” 21 czerwca 1958 nazwisko Józefa Władyki zostało wymienione w apelu poległych w obronie Ojczyzny w latach 1939-1945[5] oraz na ustanowionej w budynku gimnazjum tablicy pamiątkowej poświęconej poległym i pomordowanym absolwentom gimnazjum[6].

W 1962 Józef Władyka został upamiętniony wśród innych osób wymienionych na tablicy Mauzoleum Ofiar II Wojny Światowej na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia kapitana[7]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[8].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Józef Władyka został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębów Pamięci w Rzepedzi (2010) i w rodzinnym Szczawnem[9][10].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok 1913/14 (zespół 7, sygn. 61). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 198.
  2. a b XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata: 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 45.
  3. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata: 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 44, 45.
  4. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-03-06].
  5. Józef Stachowicz: Diariusz zjazdu. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 69.
  6. Zjazd w fotografii. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 231.
  7. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  8. Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 5 sierpnia 2014].
  9. W Komańczy pamiętano o bohaterach z Katynia.. rymanow.pl, 23 maja 2012. [dostęp 9 marca 2014].
  10. Bartosz Błażewicz. Dęby Katyńskie w Bieszczadach. „Tygodnik Sanocki”, s. 4, Nr 16 (962) z 23 kwietnia 2010. 

BibliografiaEdytuj