Otwórz menu główne

Józef Wasowski

polski poseł, dziennikarz

Józef Wasowski, właśc. Józef Wassercug (ur. 14 kwietnia 1885 w Płocku, zm. 21 października 1947 w Warszawie) – polski dziennikarz i wykładowca pochodzenia żydowskiego, w latach 1945–1947 poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy, przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w latach 1944–1945[1].

Józef Wasowski
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1885
Płock
Data i miejsce śmierci 21 października 1947
Warszawa
Poseł na Sejm Ustawodawczy
Okres od 4 lutego 1947
do 21 października 1947
Przynależność polityczna Stronnictwo Demokratyczne
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

 
Grób rodziny Wasowskich na Cmentarzu Powązkowskim

Po ukończeniu gimnazjum realnego w Sosnowcu (1895–1902) wyjechał na studia do Paryża, gdzie kształcił się w Szkole Nauk Politycznych oraz Kolegium Nauk Społecznych (dyplom uzyskał w 1908). Początkowo pracował jako dziennikarz „Nowej Gazety” i „Niwy Polskiej”, założył też gazetę „Panteon”. W latach 1912–1915 stał na czele redakcji pisma „Izraelita. Pismo Polaków–Żydów”.

Po powrocie do Polski stale współpracował z „Nową Gazetą” oraz „Kurierem Polskim”. Był naczelnym redaktorem „Widnokręgu”. W 1914 został aresztowany przez władze carskie. Od 1917 do 1918 zatrudniony w Radzie Stanu, po odzyskaniu niepodległości był m.in. szefem wydziału prasowego w MSZ (do 1923).

Pod koniec 1918 roku wysłany do Lwowa wraz dr. Leonem Chrzanowskim przez MSZ w celu zbadania pogromu na ludności żydowskiej dokonanego przez polskich żołnierzy i cywilów, jaki miał miejsce w dniach 22–24 listopada 1918 tuż po odbiciu miasta z rąk Ukraińców. Efektem ich pracy był raport z dnia 17 grudnia 1918[2].

Osobny artykuł: Pogrom lwowski (1918).

W późniejszym czasie aż do 1932 był redaktorem naczelnym Polskiej Agencji Publicystycznej, która powstała z jego inicjatywy. Zakładał gazetę „Epoka”. Przez kilkanaście lat wykładał w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie i był jej wicedyrektorem. W 1933 zakładał Ligę Reformy Obyczajów.

Podczas II wojny światowej zatrudniony przez ordynata Jana Zamoyskiego jako urzędnik w należącym do ordynacji nadleśnictwie w Lipie[3]. Po 1944 pełnił obowiązki dyrektora departamentu w Ministerstwie Informacji i Propagandy. Był redaktorem naczelnym „Kuriera Codziennego”. Działał w Stronnictwie Demokratycznym, pełniąc funkcję wiceprezesa jego Rady Naczelnej. W 1945 został nominowany do Krajowej Rady Narodowej, dwa lata później uzyskał mandat posła do Sejmu Ustawodawczego. Był pierwszym w historii prezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Pełnił obowiązki wicedziekana Wydziału Dziennikarstwa Akademii Nauk Politycznych, stał również na czele Związku Zawodowego Dziennikarzy RP[4]. Był wiceprezesem zarządu Polskiego Instytutu Prasoznawczego.

Od 1923 członek warszawskiej loży „Kopernik” (ps. Widz). Dwukrotnie żonaty, w pierwszym małżeństwie z Austriaczką[5], 25 lipca 1920 wziął ślub z Marią Strońską, aktorką kabaretową (Czarny Kot, Qui Pro Quo) i teatralną.

Zmarł po długiej chorobie w październiku 1947, został pochowany na Starych Powązkach[6]. Postanowieniem Bolesława Bieruta z 24 października 1947 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski w uznaniu wybitnych zasług położonych dla Demokracji Polskiej w dziedzinie publicystyki oraz pracy nad odbudową powojennego dziennikarstwa[7][8].

Ojciec Jerzego Wasowskiego, dziadek Grzegorza Wasowskiego.

Został patronem ulicy w Śródmieściu Częstochowy[9] oraz w Gdańsku (dzielnica Wrzeszcz).

PrzypisyEdytuj

  1. ks. Dominik Zamiatała, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XVII, Radom 2006, s. 179
  2. Grzegorz Gauden, Lwów – kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918, Kraków: „Universitas”, 2019, ​ISBN 97883-242-3536-0​, s. 189–190
  3. Tomasz Zbigniew Zapert: W ordynacji, w czas okupacji. W: e-teatr.pl [on-line]. 2004-09-29. [dostęp 2017-09-03].
  4. Lista posłów do Sejmu z ramienia Stronnictwa Demokratycznego, „Głos Demokratyczny”, nr 6 (45), 1947, s. 4
  5. Jadwiga Manyś-Lobman, Józef Wasowski, „Gazeta Stołeczna”, nr 72 z 26 marca 1998, s. 13
  6. Kurier Codzienny”, nr 290 z 23 października 1947, s. 2 (nekrolog)
  7. M.P. z 1947 r. nr 135, poz. 839.
  8. Józef Wasowski odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, „Kurier Codzienny”, nr 293 z 26 października 1947, s. 1–2
  9. Ulica Wasowskiego, „Gazeta Wyborcza” (Częstochowa), nr 55 z 6 marca 2002, s. 2

BibliografiaEdytuj

  • Henryk Wosiński, Stronnictwo Demokratyczne w Polsce Ludowej. Cz. 3: Udział Stronnictwa w pracach parlamentu PRL w latach 1944-1968 (red. Wiktoria Beczek), Warszawa 1969, s. 134–135 (nota biograficzna ze zdjęciem)
  • Leszek Tomaszewski, Lwów – listopad 1918. Niezwykłe losy pewnego dokumentu, w: „Dzieje Najnowsze”, rocznik XXV, 1993/94 (dział: „Listy do Redakcji”)
  • Ludwik Hass, Masoneria polska XX wieku. Losy, loże, ludzie, Wyd. 2, rozsz. i uzup., Kopia, Warszawa 1996, s. 522–523 (nota biograficzna z datami przynależności do lóż)

Linki zewnętrzneEdytuj