Otwórz menu główne

Józef Winkowski (ur. 4 lutego 1851 w Tarnowie, zm. 1937) – polski nauczyciel, działacz społeczny.

Józef Winkowski
Ilustracja
Józef Winkowski (przed 1901)
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1851
Tarnów
Data śmierci 1937
Miejsce spoczynku Cmentarz Rakowicki w Krakowie
Narodowość polska
Stanowisko nauczyciel
Małżeństwo Klementyna
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 4 lutego 1851 w Tarnowie[1][2][3]. Był Polakiem wyznania rzymskokatolickiego[2][3]. Ukończył szkołę średnią w Tarnowie i studia filozoficzne w Krakowie[1]. Z wykształcenia był filologiem klasycznym[4].

Podjął pracę w szkolnictwie od 31 października 1875 jako zastępca nauczyciela[1][2]. Egzamin zawodowy złożył 29 maja 1878[2]. 31 sierpnia 1879 został mianowany nauczycielem rzeczywistym[2]. W latach 80. był profesorem w C. K. I Gimnazjum Miejskim w Rzeszowie[5]. Później pracował w C. K. Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie[1]. Urlopowany pełnił funkcję prowizorycznego dyrektora Prywatnego Polskiego Gimnazjum w Cieszynie od 1 września 1901 do 31 sierpnia 1903[6][1][2]. 31 sierpnia 1903 został mianowany etatowym (rzeczywistym) dyrektorem cieszyńskiego gimnazjum[1][2] i pozostawał na tym stanowisku do 1906 gdy jego miejsce zajął Wiktor Schmidt[7][3]. Uzyskał VI rangę w zawodzie od 1 stycznia 1906[2]. Ze stanowiska w Cieszynie na początku maja 1906 został mianowany przez cesarza na stanowisko dyrektora założonego wówczas C. K. V Wyższego Gimnazjum w Krakowie z polskim językiem wykładowym[8], objął stanowisko z dniem 1 września 1906[1] i sprawował je w kolejnych latach[2][9][10][11]. Jako delegat C. K. Rady Szkolnej Krajowej przewodniczył egzaminom dojrzałości w Krakowie, w Wadowicach[12][13].

Dyrektorem V Gimnazjum w Krakowie pozostawał po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w pierwszych latach istnienia II Rzeczypospolitej do 1924[14][3]. Jako nauczyciel pracował przez 50 lat[3]. W 1925 został przeniesiony w stan spoczynku[3]. Na emeryturze kierował seminarium im. Münnichowej[3].

Działał społecznie. Od ok. 1887 należał do Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, później przekształconego w Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, którego był najstarszym członkiem w krakowskim kole[15][3]. W maju 1899 został wybrany do zarządu głównego Towarzystwa Szkoły Ludowej w Krakowie[16]. W 1903 został członkiem zarządu Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[17]. 6 maja 1909 wraz z Klementyną Winkowską zasiadł w radzie nadzorczej Towarzystwa Opieki nad Ubogą Młodzieżą Szkolną w Krakowie[18], pełnił funkcję I wiceprezesa, a 13 maja 1910 został wybrany prezesa towarzystwa[19] i pełnił tę funkcję w dalszym czasie[20][21]. W grudniu 1910 został członkiem komitetu wiecu rodziców i wychowawców w Krakowie[22]. Podczas I wojny światowej w grudniu 1916 został wybrany przewodniczącym Komitetu Domu Młodzieży Polskiej w Krakowie[23]. Ponadto działał w Towarzystwie Kolonii Wakacyjnych, Związku Obrony Kresów Zachodnich, Polskim Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”[3].

Zmarł w lutym 1937. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 13 lutego 1937 (kwatera S)[24][3]. Jego żoną była Klementyna z domu Michalczewska (zm. 1947)[25].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Otwarcie piątego gimnazyum w Krakowie. „Nowości Illustrowane”. Nr 36, s. 18, 8 września 1906. 
  2. a b c d e f g h i Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 3.
  3. a b c d e f g h i j F. B. Z żałobnej karty. Ś. p. Józef Winkowski. „Przegląd Pedagogiczny”, s. 65, nr 4 z 1 marca 1937. 
  4. Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 9.
  5. Kronika. Zjazd koleżeński. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 29 z 13 lipca 1913. 
  6. Gimnazyum polskie w Cieszynie. „Słowo Polskie”, s. 3, nr 354 z 21 lipca 1902. 
  7. Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. R. 2. Warszawa / Lwów: 1926, s. 330.
  8. Mianowania. „Słowo Polskie”, s. 3, nr 200 z 8 maja 1906. 
  9. O wypoczynek wakacyjny uczniów szkół średnich. „Nowa Reforma”, s. 1, nr 203 z 29 maja 1914. 
  10. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 270 z 15 czerwca 1911. 
  11. a b c d Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 1020.
  12. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 266 z 13 czerwca 1907. 
  13. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 280 z 22 czerwca 1909. 
  14. Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. R. 2. Warszawa / Lwów: 1926, s. 101.
  15. IX. Walne Zgromadzenie Tow. Nauczycieli Szkół Wyższych. „Gazeta Lwowska”, s. 2–3, nr 116 z 24 maja 1893. 
  16. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 117 z 25 maja 1899. 
  17. Odezwa „Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego”. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 189 z 21 sierpnia 1903. 
  18. Kronika. Opieka nad ubogą młodzieżą szkolną. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 213 z 11 maja 1909. 
  19. Kronika. Opieka nad ubogą młodzieżą szkolną. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 226 z 21 maja 1910. 
  20. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 132 z 21 marca 1911. 
  21. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 172 z 14 kwietnia 1911. 
  22. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 584 z 22 grudnia 1910. 
  23. Kronika. Komitet Domu Młodzieży Polskiej. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 25 z 16 stycznia 1917. 
  24. Lista osób zasłużonych pochowanych na Cmentarzu Rakowickim (1803–1939). W: Karolina Grodziska–Ożóg: Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 148. ISBN 83-08-01428-3.
  25. Nekrolog. „Dziennik Polski”, s. 7, Nr 80 z 22 marca 1947. 
  26. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 31.