Józefina (królowa Szwecji i Norwegii)
Józefina Bernadotte fr. Joséphine Maximilienne Eugénie Napoléone, szw. Josefina z domu de Beauharnais-Leuchtenberg (ur. 14 marca 1807 w Mediolanie, zm. 7 czerwca 1876 w Sztokholmie) – królowa-małżonka Szwecji i Norwegii, księżniczka Bolonii (1807), księżniczka Galliera (1813), księżniczka Leuchtenberg (1817), następczyni tronu Szwecji i Norwegii (1823), od marca 1844 małżonka monarchy tych państw Oskara I z dynastii Bernadotte.
| ||
![]() | ||
![]() | ||
Królowa Szwecji i Norwegii | ||
Okres | od 1844 do 1859 | |
Jako żona | Oskara I | |
Poprzedniczka | Dezyderia Clary-Bernadotte | |
Następczyni | Ludwika Orańska | |
Dane biograficzne | ||
Data i miejsce urodzenia | 14 marca 1807 Mediolan | |
Data i miejsce śmierci | 7 czerwca 1876 Sztokholm | |
Miejsce spoczynku | w kościele Riddarholmen w Sztokholmie | |
Ojciec | Eugeniusz de Beauharnais | |
Matka | Augusta Amalia Wittelsbach | |
Mąż | Oskar I | |
Dzieci | Karol, Gustaw, Oskar, Eugenia, August | |
Odznaczenia | ||
![]() |
ŻyciorysEdytuj
Józefina urodziła się w Mediolanie jako córka wicekróla Italii – Eugeniusza de Beauharnais, księcia von Leuchtenberg, przybranego syna Napoleona, matką jej była bawarska księżniczka Augusta Amalia z rodu Wittelsbachów, córka pierwszego króla Bawarii Maksymiliana I i Augusty Wilhelminy von Hessen-Darmstadt. Imiona Józefina dostała po swej babce cesarzowej Józefinie, po dziadku królu Bawarii, po ojcu, i po ojcu chrzestnym Napoleonie (imię Napoléone skreślono jej w Szwecji po zamążpójściu).
22 maja 1823 r. w pałacu Leuchtenbergów w Monachium Józefina poślubiła następcę tronu Szwecji i Norwegii, Oskara Bernadotte, jedynego syna króla Karola XIV Jana i królowej Dezyderii. Na ślub nie przyszła królowa Bawarii Teresa, żona Ludwika I, która była legitymistką i nie uważała Oskara za osobę krwi królewskiej. Ceremonię powtórzono w Sztokholmie 19 czerwca tegoż roku. Szwedzka para królewska od dawna szukała wśród rodów panujących małżonki dla syna, ale w czasach Świętego Przymierza na dworach europejskich nadal widziano Bernadottów jako plebejuszy i częściowo uzurpatorów (żyli wówczas jeszcze obalony król Szwecji Gustaw IV Adolf i jego syn, były następca tronu Gustaw von Holstein-Gottorp-Vasa). Konsekwentnie odmawiano im wydania za Oskara księżniczki krwi z bardziej znaczących rodów, więc musieli się zadowolić księżniczką „drugiej kategorii”. Nie bez znaczenia było to, że Józefina pochodziła ze strony matki od siostry Karola X Gustawa i przez nią od Gustawa Wazy, a więc jej dzieci z Oskarem uzyskały taki sam stopień pokrewieństwa z Wazami, jak obaleni w 1809 roku Holstein-Gottorpowie. Po przybyciu do Szwecji Józefina od początku pełniła przy boku teścia obowiązki „pierwszej damy”, gdyż skromna i nienawidząca wszelkich ceremonii Dezyderia nie chciała brać udziału w życiu publicznym.
Józefina nie odstąpiła od wiary rzymskokatolickiej. Jej zasługą było wzniesienie pierwszego od czasów Reformacji kościoła rzymskokatolickiego pw. św. Eugenii w Sztokholmie i uzyskanie zezwolenia władz na stworzenie parafii katolickich w Sztokholmie i norweskiej stolicy Kristianii. Jej dzieci zostały natomiast wychowane w szwedzkiej państwowej religii protestanckiej.
Po wstąpieniu na tron Oskara I – chorego i odizolowanego od wszystkich introwertyka – Józefina należała do jego najbliższych doradców. Głównie jej inicjatywie Szwecja zawdzięcza wiele liberalnych reform, jak polepszenie warunków bytu w więzieniach, zrównanie kobiet z mężczyznami w prawie spadkowym, zniesienie wszechwładzy cechów, sprawniejszą opiekę nad sierotami i ubogimi oraz wprowadzenie swobody wyznawania innych religii niż państwowa (1860, przedtem było wiele przypadków wydalania katolików i Żydów ze Szwecji, nie mogli też piastować żadnych urzędów państwowych). W sferze politycznej wielkim wkładem Józefiny było zbliżenie (nadal neutralnej) Szwecji do mocarstw zachodnich w czasie wojny krymskiej, w czym wielce pomogło jej bliskie pokrewieństwo z Napoleonem III.
Z Oskarem Józefina miała pięcioro dzieci, dwaj jej synowie, Karol XV i Oskar II zostali królami Szwecji i Norwegii. W posagu wniosła m.in. część klejnotów ze spadku ojca po cesarzowej Józefinie, które do dziś noszone są przez monarchinie Szwecji i Danii.
GenealogiaEdytuj
Franciszek de Beauharnais | |||||||||||||
Aleksander de Beauharnais | |||||||||||||
Maria Anna Henrietta Pyvart de Chastulé | |||||||||||||
Eugeniusz de Beauharnais | |||||||||||||
Joseph Gaspard de Tascher | |||||||||||||
Józefina Tascher de la Pagerie | |||||||||||||
Rose Claire des Vergers de Sannois | |||||||||||||
Józefina de Beauharnais-Bernadotte | |||||||||||||
Fryderyk Michał Wittelsbach | |||||||||||||
Maksymilian I Józef Wittelsbach | |||||||||||||
Maria Franciszka Wittelsbach | |||||||||||||
Augusta Amalia Wittelsbach | |||||||||||||
Jerzy Wilhelm von Hessen-Darmstadt | |||||||||||||
Augusta Wilhelmina Maria Hessen-Darmstadt | |||||||||||||
Maria Luiza Albertina von Leiningen-Dagsburg-Falkenburg | |||||||||||||
BibliografiaEdytuj
- Svenskt biografiskt lexikon, 1-32, Stockholm