Język kiribati

Język kiribati (wymawiane: kiribas, inna nazwa: język gilbertański, także: język tungaru) – język mikronezyjski (z grupy języków oceanicznych), używany przez 116 280 mieszkańców wysp Kiribati oraz Fidżi, Nauru i Wysp Cooka, a także mniejszości narodowe w USA i Tokelau.

Taetae ni kiribati
Obszar Kiribati oraz Fidżi, Nauru i Wysp Cooka, a także mniejszości narodowe w USA i Tokelau.
Liczba mówiących 116 280[1]
Pismo/alfabet łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy Kiribati
Organ regulujący Kiribati Language Board
Ethnologue 1 narodowy
Kody języka
ISO 639-2 gil
Kod ISO 639-3 gil
IETF gil
Glottolog gilb1244
Ethnologue gil
GOST 7.75–97 гил 152
WALS krb
SIL GLB
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Wyróżnia się w nim dwa główne dialekty, północny i południowy, a także kilka drobniejszych gwar lokalnych, m.in.: tarawa.

Język kiribati zapisywany jest alfabetem łacińskim, dostosowanym do dźwięków tego języka. Składa się 13 liter.

FonetykaEdytuj

W języku kiribati występuje 13 spółgłosek oraz 10 samogłosek

Spółgłoski
Dwu‐

wargowe

Dzią‐

sło­we

Miękko‐

podnie‐

bienne

Nosowe m mː mˠ n nː ŋ ŋː
Zwarte p pˠ t1 k
Szczelinowe βˠ
Uderzeniowe ɾ
Samogłoski
Przednie Tylne
Przymknięte i iː u uː
Półprzymknięte e eː o oː
Otwarte a

GramatykaEdytuj

RzeczownikEdytuj

Rzeczownik można stworzyć poprzez dodanie przedimka te przed jakikolwiek czasownik/przymiotnik. Przykłady:

  • nako (iść)
  • te nako (pójście)
  • uraura (czerwony)
  • te uraura (czerwień)

Rzeczowniki odmienia się przez rodzaj oraz liczbę. Liczbę mnogą tworzymy poprzez podwojenie pierwszej samogłoski:

  • te boki (książka)
  • booki (książki)

Płeć biologiczna może być zaznaczona poprzez dodanie poimka mm'aane (rodzaj męski) lub aiine (rodzaj żeński) po rzeczowniku:

  • te moa (kurczak)
  • te moa mm'aane (kogut)
  • te moa aiine (kura)

Dla rzeczowników „ludzkich” można użyć łącznika ''n'':

  • ataei (dziecko)
  • ataeinimm'aane (chłopiec)
  • ataeinnaiine (dziewczynka)

Agensa wyrażamy poprzez dodanie partykuły tia (liczba pojedyncza), lub taan(i) (liczba mnoga)

PrzedimekEdytuj

Przedimek te w liczbie pojedynczej oraz taian w liczbie mnogiej nie jest określony, ani nieokreślony. Zaznacza on, iż następny wyraz jest rzeczownikiem, oraz pokazuje jego liczbę.

Przedimki osobowe
R. męski R. żeński
Przedimek te (tem, ten, teng) nei

Przedimki osobowe używamy do nazw własnych.Formę męską 'te' używamy przed imionami zaczynającymi się na <i, u, w, b', ng>, 'tem' przed <b, m>, 'ten' przed <a, e, o, n, r, t> oraz 'teng' przed <k, (ng)>.

ZaimekEdytuj

Zaimki posiadają różne formy w zależności od przypadku: mianownik (podmiot), biernik (dopełnienie), zaimek emfatyczny (jak myself, herself, yourself w języku angielskim), dopełniacz (dzierżawczy).

Mianownik Biernik Z. emfatyczny Dopełniacz Sufiksy dzierżawcze
1S i, n -ai ngai au -u
2S ko -ko ngkoe am -m
3S e -a ngaia ana -na/n
1P ti -ira ngaira ara -ra
2P kam -ngkamii ngkamii amii -mii
3P a -ia/i ngaiia aia -ia

PrzypisyEdytuj