Język wietnamski

najpopularniejszy język austroazjatycki

Język wietnamski (wiet. tiếng Việt, tiếng Việt Nam lub Việt ngữ) – narodowy i oficjalny język Wietnamu. Jest językiem ojczystym Wietnamczyków (người Việt), stanowiących ok. 87% populacji tego kraju, oraz ok. dwóch milionów wietnamskich emigrantów. Jako drugi język używany jest przez mniejszości narodowe Wietnamu.

tiếng Việt
Obszar

Wietnam, Laos, Kambodża i diaspory Wietnamczyków m.in. w USA

Liczba mówiących

70 mln[1]

Pismo/alfabet

łacińskie (alfabet wietnamski), dawniej chữ nôm

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy  Wietnam
UNESCO 1 bezpieczny
Ethnologue 1 narodowy
Kody języka
Kod ISO 639-1 vi
Kod ISO 639-2 vie
Kod ISO 639-3 vie
IETF vi
Glottolog viet1252
Ethnologue vie
GOST 7.75–97 вье 140
Linguist List vie
WALS vie
SIL VIE
Występowanie
Ilustracja
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku wietnamskim
Słownik języka wietnamskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Schemat tonów w języku wietnamskim
Porównanie języka wietnamskiego, chińskiego, japońskiego i koreańskiego

Język wietnamski zawiera wiele zapożyczeń z chińskiego i pierwotnie zapisywany był za pomocą znaków chińskich. Z punktu widzenia klasyfikacji genetycznej jest jednak przedstawicielem rodziny języków austroazjatyckich, podczas gdy chiński należy do rodziny sinotybetańskiej. Wietnamski ma największą liczbę użytkowników spośród języków austroazjatyckich[2]. Podobnie jak chiński, jest językiem tonalnym, izolującym i analitycznym.

DialektyEdytuj

Istnieją trzy główne dialekty języka wietnamskiego: północny (Hanoi), centralny (dawna stolica cesarska Huế) oraz południowy (Ho Chi Minh, dawniej Sajgon). Użytkownicy dialektów bez trudu rozumieją się wzajemnie. Różnice między nimi dotyczą zwłaszcza wymowy, w niektórych przypadkach występują także różnice w słownictwie. Praktycznie nie ma różnic w gramatyce i ortografii. Język standardowy oparty jest na dialektach północnych.

GramatykaEdytuj

Wietnamski jest językiem izolującym, o szyku zdania SVO (podmiot-orzeczenie-dopełnienie).

SłownictwoEdytuj

Poza wielką liczbą dawnych zapożyczeń chińskich, język wietnamski przejął w okresie kolonialnym pewną liczbę wyrazów z języka francuskiego, jednak ich zapis jest fonetyczny, zgodnie z zasadami ortografii wietnamskiej:

  • sơ-mi – chemise
  • cà vạt – cravate
  • măng tô – manteau
  • bành tô – paletot
  • sô cô la – chocolat
  • bích quy – biscuit
  • bia – bière
  • an-ten – antenne
  • đầm – dâme
  • cà phê – café
  • pho mát – fromage
  • xi nê – cinéma
  • ban công – balcon
  • các đăng – cardan
  • ô tô – auto
  • ghi đông – guidon
  • bu lông – boulon
  • búp-bê – poupée
  • xà bông – savon
  • áp phích – affiche
  • gá – gare

Alfabet wietnamskiEdytuj

Osobny artykuł: Alfabet wietnamski.

Obecnie język wietnamski zapisywany jest za pomocą alfabetu łacińskiego, z dużą liczbą znaków diakrytycznych. Ze względu na to, że jest to język tonalny, przy każdej literze oznaczającej samogłoskę może dodatkowo wystąpić jeden z pięciu znaków tonalnych.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Vietnamese, [w:] Ethnologue: Languages of the World [online], Dallas: SIL International [dostęp 2009-11-30] (ang.).
  2. Asya Pereltsvaig, Languages of the World: An Introduction, wyd. 2, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 224, DOI10.1017/9781316758854, ISBN 978-1-107-17114-5 [dostęp 2023-01-04] (ang.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj