Jańcio Wodnik

film z 1993 w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego

Jańcio Wodnikpolski psychologiczny film poetycki z 1993 w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego, nakręcony na podstawie własnego scenariusza. Film jest poświęcony tytułowemu mieszkańcowi wsi (Franciszek Pieczka), który wskutek klątwy rzuconej na wioskę przez wędrownego dziada zostaje obdarzony zdolnością leczenia ludzi.

Jańcio Wodnik
Gatunek

film psychologiczny
film poetycki

Rok produkcji

1993

Data premiery

17 lutego 1994

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

100 min

Reżyseria

Jan Jakub Kolski

Scenariusz

Jan Jakub Kolski

Główne role

Franciszek Pieczka
Grażyna Błęcka-Kolska
Bogusław Linda

Muzyka

Zygmunt Konieczny

Zdjęcia

Piotr Lenar

Scenografia

Tadeusz Kosarewicz

Montaż

Ewa Pakulska

Produkcja

Andrzej Stachecki

Nagrody
Nagroda Findling / Findlingspreis IVFK, Cottbus

Jańcio Wodnik okazał się sukcesem artystycznym i komercyjnym, zdobywając między innymi Nagrodę Specjalną Jury dla Kolskiego i nagrodę za rolę męską dla Pieczki na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Do nazwy filmu nawiązuje Ogólnopolski Festiwal\ Sztuki Filmowej „Prowincjonalia”, przyznający nagrodę „Jańcio Wodnik”.

Fabuła

edytuj

Na polnej drodze wędrowny dziad znajduje kobyłkę, która, obita i schorowana, kończy swój żywot. Dziad grzebie zwierzę i rzuca klątwę na pobliską wieś, gdzie mieszka Jańcio – nosiwoda, filozof, człowiek kochający życie i swoją młodą żonę Weronkę[1].

Bohater zostanie przez Boga wystawiony na próbę – dostrzega w sobie moc czynienia cudów. Zostawia swoją ciężarną żonę i rusza w świat, obiecując wrócić przed rozwiązaniem. Wędruje po wsiach uzdrawiając ludzi. Spotka Stygmę, wędrownego kuglarza udającego stygmatyka[1].

Żona Jańcia rodzi im syna, który ma ogon. Żona licząc na uzdrowicielską moc Jańcia, udaje się do niego z chłopcem. Bohater nie potrafi jednak uzdrowić własnego syna – dar od Boga zostaje mu odebrany. Jańcio budzi się opuszczony przez ludzi, pilnowany przez wierną Weronkę[1].

Obsada

edytuj
 
Franciszek Pieczka

Źródło: Filmpolski.pl[1]

Produkcja

edytuj

Mimo klęsk artystycznych swoich dotychczasowych filmów reżyser Jan Jakub Kolski starał się zachować własny styl na pograniczu baśni i kina osobnego[2]. W głównych rolach Kolski obsadził Franciszka Pieczkę oraz swoją ówczesną żonę Grażynę Błęcką-Kolską. Muzykę do filmu skomponował Zygmunt Konieczny, zdjęcia zrealizował Piotr Lenar, a scenografię opracował Tadeusz Kosarewicz. Film zmontowała Ewa Pakulska[1].

Odbiór

edytuj

W porównaniu ze swymi pierwszymi filmami, które nie cieszyły się zainteresowaniem ani krytyków, ani widowni, Kolski osiągnął wielki sukces za sprawą Jańcia Wodnika. W kinach film obejrzało niemal 50 tysięcy widzów[2].

Tadeusz Lubelski w recenzji dla „Kina” pisał o „objawieniu ostatniego festiwalu w Gdyni”[2]. Jan Strzałka z „Tygodnika Powszechnego” rozpisywał się o „pięknie” filmu, ceniąc w nim „specyficzną mieszankę liryzmu i lekkiego, naznaczonego komizmem dystansu”[2]. Tadeusz Sobolewski w tekście dla „Gazety Wyborczej” twierdził, że Kolski jest „jednym z najbardziej obiecujących, oryginalnych reżyserów młodego pokolenia”[2]. Film odrzucili natomiast krytycy zagraniczni. Yann Tobin z „Positif” kwitował treść Jańcia Wodnika jako „małą absurdalną bajkę […] o niejasnych intencjach”[2].

Katarzyna Wajda w interpretacji filmu twierdziła, że: „utrzymana w tonie ludowej ballady historia uzdrowiciela, który okazał się fałszywym prorokiem to arcydzieło »kina kolskiego«”[3]. Wajda kontynuowała pisząc, że „historia uzdrowiciela jest przestrogą przed złym wykorzystywaniem daru i przypisywaniem sobie atrybutów boskich; stanowi też najpełniejszy wykład popielawskiej filozofii, podkreślając tzw. zasadę powrotności, według której »przez jeden zły uczynek jednego człowieka przybywa zła w całym świecie. I to zło potem wraca odpryskiem i uderza w kogo chce«”[3].

Nagrody

edytuj
Rok Festiwal/instytucja Nominacja Nominowani Wynik[1]
1993 Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Nagroda Specjalna Jury Jan Jakub Kolski Wygrana
Nagroda za rolę męską Franciszek Pieczka Wygrana
Nagroda Dziennikarzy Jan Jakub Kolski Wygrana
1994 Lubuskie Lato Filmowe Srebrne Grono Wygrana
Nagroda Organizatorów im. Juliusza Burskiego Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Złoty Rycerz” w Moskwie Grand Prix Wygrana
Nagroda za główną rolę męską Franciszek Pieczka Wygrana
Festiwal Młodego Kina Wschodnioeuropejskiego w Cottbus Nagroda Główna Jan Jakub Kolski Wygrana
Nagroda honorowa „Znalezisko” Wygrana
Festiwal „Forum” w Bratysławie Nagroda słowackich krytyków filmowych Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Filmowy Krajów Nadbałtyckich w Swietłogorsku Nagroda za rolę męską Franciszek Pieczka Wygrana
2013 Festiwal Filmowy „Przeźrocza” w Bydgoszczy Nagroda Filmowa Marszałka Województwa Kujawsko Pomorskiego za klasykę gatunku Jan Jakub Kolski Wygrana

Nawiązania

edytuj

Postać Jańcia Wodnika jest duchowym patronem Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuki Filmowej „Prowincjonalia” we Wrześni. Nagrody wręczane na tym festiwalu noszą nazwę „Jancio Wodnik”[4].

Przypisy

edytuj
  1. a b c d e f Jańcio Wodnik w bazie filmpolski.pl
  2. a b c d e f Stachówna 2021 ↓, s. 57.
  3. a b Katarzyna Wajda: Jańcio Wodnik. W: Światowa encyklopedia filmu religijnego. Marek Lis i Adam Garbicz (red.). Kraków: Biały Kruk, 2007, s. 209. ISBN 978-83-60292-30-3.
  4. XXVIII Ogólnopolski Festiwal Sztuki Filmowej „Prowincjonalia 2023” [online], Telewizja Polska [dostęp 2023-11-05] (pol.).

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj