Jabłoń Kościelna

wieś w województwie podlaskim

Jabłoń Kościelnawieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Nowe Piekuty[4][5].

Artykuł

52°55′15″N 22°39′4″E

- błąd

38 m

WD

52°55'23"N, 22°38'50"E

- błąd

2044 m

Odległość

10 m

Jabłoń Kościelna
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

wysokomazowiecki

Gmina

Nowe Piekuty

Wysokość

149-159 m n.p.m.

Liczba ludności (2011)

463[1][2]

Strefa numeracyjna

86

Kod pocztowy

18-212[3]

Tablice rejestracyjne

BWM

SIMC

0402081[4]

Położenie na mapie gminy Nowe Piekuty
Mapa konturowa gminy Nowe Piekuty, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Jabłoń Kościelna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Jabłoń Kościelna”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Jabłoń Kościelna”
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa konturowa powiatu wysokomazowieckiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Jabłoń Kościelna”
Ziemia52°55′15″N 22°39′04″E/52,920833 22,651111

Zaścianek szlachecki Kościelna należący do okolicy zaściankowej Jabłonia położony był w drugiej połowie XVII wieku w powiecie brańskim ziemi bielskiej województwa podlaskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

HistoriaEdytuj

Historia miejscowościEdytuj

Miejscowość drobnoszlachecka założona na początku XV w. Kolejne nazwy miejscowości: Jabłonia, Jabłoń-Wronia, Jabłoń Wielka, obecnie Kościelna. Ośrodek okolicy szlacheckiej obejmującej kilkanaście wsi, rozróżnianych drugim członem nazwy. Zamieszkiwana przez różne rody Jabłońskich[7].

W roku 1676 umieszczona w spisie miejscowości ziemi bielskiej.

W roku 1827 w miejscowości 28 domów i 162 mieszkańców. Pod koniec XIX w. grunty włościańskie liczą 479 morgów, a kościelne 118. W miejscowości szkoła początkowa, 2 wiatraki i 2 karczmy.

Ludność żydowska w całej parafii to 123 osoby[8].

Historia kościołaEdytuj

 
Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła

Pierwszy znany kościół wzmiankowany w 1480 r. Parafia pw. św. św. Piotra, Leonarda i Marii Magdaleny erygowana przez biskupa łuckiego Jana. Fundatorami miejscowi dziedzice; bracia: Dobiesław, Jakub, Mikołaj i Stanisław wraz z rodzicami oraz Jadwiga, żona Szczepana z synami Janem, Piotrem i Mikołajem.

Zapewne kolejny, drewniany kościół spłonął w czasie wojen szwedzko-moskiewskich. Odbudowany.

W roku 1732 wzniesiono następny, drewniany, dwuwieżowy. Remontowany w 1842. Spłonął w 1866.

Obecny, murowany, według projektu architekta Karola Majewskiego, zbudowany w latach 1867–1868[7] staraniem ks. proboszcza Franciszka Kruszewskiego[8]. Fundatorami: Ignacy Jeliński[7] i parafianie. Parafia katolicka liczy w tym czasie 2281 wiernych[8].

Kościół jest siedzibą parafii św. Apostołów Piotra i Pawła. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Wysokie Mazowieckie.

Obiekty zabytkoweEdytuj

Organizacje użyteczności publicznejEdytuj

TransportEdytuj

Jabłoń Kościelna ma drogowe połączenia z miejscowościami Wysokie Mazowieckie, Mazury, Nowe Piekuty, Jabłoń-Dąbrowa, Dąbrówka Kościelna, Stara Ruś (a przez to z Sokołami i Kuleszami Kościelnymi) oraz z miejscowością Rzące. Układ ulic w Jabłoni Kościelnej przypomina literę H.

Obok wsi znajduje się przystanek kolei BiałystokWarszawa.

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Jabłoń Kościelna w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2021-02-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Anna Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny : struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1998, s. 91.
  7. a b c d Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, s. 40–41.
  8. a b c Jabłoń (2) J. okolica szlachecka, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 340.
  9. Baza danych – Jabłoń Kościelna. Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Kraina Bobra”. [dostęp 2014-11-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-24)].

Linki zewnętrzneEdytuj