Jacek Łukasiewicz

polski poeta, krytyk literacki, historyk literatury

Jacek Łukasiewicz, właśc. Jacek Petelenz-Łukasiewicz (ur. 21 czerwca 1934 we Lwowie, zm. 7 marca 2021 we Wrocławiu[1]) – polski poeta, krytyk literacki, historyk literatury, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor dziewięciu tomów poezji oraz licznych publikacji krytyczno- i historycznoliterackich.

Jacek Łukasiewicz
Ilustracja
Portret Jacka Łukasiewicza autorstwa Zbigniewa Kresowatego
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1934
Lwów
Data i miejsce śmierci 7 marca 2021
Wrocław
Narodowość  Polska

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w przedwojennym polskim Lwowie, po zakończeniu II wojny światowej wraz z rodziną i innymi Polakami przymusowo wysiedlony z rodzinnego miasta. Szkołę powszechną i średnią ukończył w Lesznie, a studia polonistyczne we Wrocławiu (1951–1955), gdzie mieszkał od 1950. Pracę magisterską na temat recepcji poezji J. Kochanowskiego przygotował na seminarium prof. Tadeusza Mikulskiego. W roku 1972 obronił rozprawę doktorską o polskiej tradycji poetyckiej w liryce współczesnej. Habilitował się w 1980 na podstawie pracy Mieczysława Jastruna spotkania w czasie.

Debiutował w prasie w roku 1952, zaś jego pierwsza książka – tomik poetycki Twoje i moje ukazała się siedem lat później. Przedmiotem zainteresowania Łukasiewicza jako krytyka jest powojenna poezja polska. Jacek Łukasiewicz jest autorem prac naukowych, zbiorów analiz i esejów takich jak przełomowa dla pokolenia Współczesności, wydana przez Bibliotekę Więzi książka Szmaciarze i bohaterowie (1963). Potem powstały tomy Zagłoba w piekle (1965) – rozważania o tradycji literackiej w twórczości współczesnej, Republika mieszańców (1974) oraz Rytm, czyli powinność. Szkice o książkach i ludziach po roku 1980 (1993), jak również inne, trwale znaczące tytuły na temat współczesnej literatury polskiej: Laur i ciało (1971), Ruchome cele (2003), Jeden dzień w socrealizmie i inne szkice (2006) oraz TR – Tadeusz Różewicz (2013). Autor stworzył w nich intrygujące interpretacje utworów m.in. Miłosza, Różewicza, ks. Twardowskiego, Karpowicza, Szymborskiej, Herberta, Terleckiego, Kozioł, Barańczaka, Rymkiewicza, Szubera, Sobkowiaka.

Współpracował z wieloma pismami, m.in. z „Akcentem”, „Odrą”, „Tygodnikiem Powszechnym”, „Arkuszem”. Jego liryka swój wyraz znalazła m.in. w zbiorach: Moje i twoje (1959), Zabawy zimowe (1968), Podróże (1976), Czas nie dopełniony (1998), Stojąca na ruinie (2011). Jacek Łukasiewicz jest również autorem licznych monografii: Mieczysława Jastruna spotkania w czasie (1981), Mickiewicz (1996), Herbert (2001), Grochowiak i obrazy (2002). Za książkę Herbert nominowany był do Nagrody Literackiej Nike 2002[2]. Jest laureatem Nagrody Literackiej PEN Clubu i Nagrody im. Kazimierza Wyki za całokształt twórczości krytycznej i eseistycznej oraz finalistą Nagrody Poetyckiej Orfeusz 2012 za tom Stojąca na ruinie[3] (nominacja do tej nagrody w 2015 za tom Rytmy jesienne[4]) i laureatem Nagrody Osobnej Miasta Gdynia 2013 za książkę TR – Tadeusz Różewicz[5][6]. Otrzymał także nagrodę Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich z Toronto w dziedzinie literatury[7]. Nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” 2019 za tom Wiązania[8].

„Łukasiewicz łączy w sobie – choć nigdy nie był uczniem Wyki – takie cechy pisarskie, jakie posiadał Profesor i jego następcy” – Stanisław Balbus.

PrzypisyEdytuj

  1. Małgorzata Wieliczko: Nie żyje prof. Jacek Łukasiewicz (pol.). wroclaw.pl. [dostęp 2021-03-07].
  2. Nagroda Nike 2002. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-08].
  3. Orfeusz – Nagroda Poetycka im. K. I. Gałczyńskiego – finaliści. www.orfeusz-nagroda.pl. [dostęp 2015-07-04].
  4. Orfeusz – Nagroda Poetycka im. K. I. Gałczyńskiego – nominowani 2015, www.orfeusz-nagroda.pl [dostęp 2015-12-02].
  5. Laureaci 2013 | Nagroda Literacka Gdynia. nagrodaliterackagdynia.pl. [dostęp 2015-07-08].
  6. Między TR a T.R., [w:] Janusz Drzewucki, Twórczość, „Twórczość”, nr 6, 2014, czerwiec 2014.???
  7. Szuber uhonorowany w Kanadzie. „Tygodnik Sanocki”. Nr 50 (422), s. 1, 10 grudnia 1999. 
  8. Silesius 2019 – nominacje, silesius.wroclaw.pl [dostęp 2019-03-19].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj