Jadwiga Kuryluk

polska aktorka

Jadwiga Kuryluk, właśc. Jadwiga Kuryluk-Cebrzyńska (ur. 25 września 1912 w Skierniewicach, zm. 30 kwietnia 1995 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna.

Jadwiga Kuryluk
Ilustracja
Jadwiga Kuryluk (1939)
Data i miejsce urodzenia

25 września 1912
Skierniewice

Data i miejsce śmierci

30 kwietnia 1995
Warszawa

Zawód

aktorka

Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Życiorys edytuj

Córka Władysława Dionizego Kuryluka (1879–1940), majora-lekarza, zamordowanego w Katyniu[1][2], i Kazimiery Eleonory z domu Scharmach (1886–1974)[3][4]. Po maturze dostała się na Wydział Aktorski Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie, który ukończyła w 1936 roku. Jej kolegami z roku byli m.in. Lidia Wysocka i Tadeusz Fijewski. Wszyscy zapisali piękne karty w historii teatru. Po egzaminie dyplomowym została zaangażowana do Teatru Polskiego. Po udanym debiucie jako Emilia Wardle w spektaklu Karola Dickensa Klub Pickwicka u boku samego mistrza Aleksandra Zelwerowicza jako tytułowy Pickwick, zagrała Zuzię w przedstawieniu Aleksandra Fredry Damy i Huzary i Dunię w sztuce Antoniego Czechowa Wiśniowy sad, gdzie grała Maria Przybyłko-Potocka. Przed wybuchem II wojny światowej występowała w teatrach warszawskich: Narodowym i Nowym.

Podczas okupacji dorabiała jako kelnerka warszawskiej kawiarni U Aktorek, działała w konspiracji i brała udział w tajnych próbach sztuki Jeana Giraudoux Wojny trojańskiej nie będzie z myślą o wystawieniu jej po wojnie. W czasie powstania warszawskiego walczyła w szeregach Armii Krajowej, w stopniu podporucznika, ps. Kuma. Wywieziona i internowana w obozie w Niemczech, po wkroczeniu aliantów nawiązała kontakt z Leonem Schillerem i występowała w jego teatrze, objeżdżając polskie ośrodki na terenie Niemiec. Stamtąd przedostała się do Anglii i dołączyła do armii generała Władysława Andersa. Do Polski wróciła 1 sierpnia 1947 roku. Po wojnie związana była z teatrami: Ludowym im. Wojciecha Bogusławskiego w Lingen (Ems) (1945–1946), Miejskim w Jeleniej Górze (1947–1948) oraz warszawskimi: Rozmaitości (1948–1949 i 1972–1976), Nowej Warszawy (1949–1955), Młodej Warszawy (1955–1957) i Klasycznym (1957–1972).

Po raz pierwszy na ekranie wystąpiła w roli gościa hrabiny Róży w filmie psychologicznym Pożegnania (1958). Stworzyła szereg epizodycznych kreacji charakterystycznych w ekranizacjach znanych powieści: fantastycznej Kornela Makuszyńskiego O dwóch takich co ukradli księżyc (1962) w roli matki Nieboraka, Wielka miłość Balzaka (1973) Jerzego Stefana Stawińskiego jako pasażerka statku, jednym z największych przedsięwzięć polskiej kinematografii Jerzego Antczaka Noce i dnie (1975) Marii Dąbrowskiej w roli Ludwiczki, służącej w Krępie, Doktor Judym (1975) Stefana Żeromskiego jako ciotka Judymów, Granica (1977) Zofii Nałkowskiej w roli żony niespełnionego poety w salonie Kolichowskiej, Dziewczyna i chłopak, czyli heca na czternaście fajerek (1980) Hanny Ożogowskiej jako Gałązkowa, szatniarka na pływalni oraz w roli służącej Węgrosia w sfilmowanej noweli Henryka Sienkiewicza Hania (1984). Pojawiła się jako matka odprowadzana na samolot w klasycznej komedii Stanisława Barei Miś (1980) oraz zagrała postać Antoniny Serce, matki tytułowego bohatera w serialu Radosława Piwowarskiego Jan Serce (1981).

Od 4 kwietnia 1937 była żoną Arsena Cebrzyńskiego, który służył w Dywizjonie 303 i zginął śmiercią lotnika w bitwie o Anglię[1][2][5].

Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 199-5-29,30).

Filmografia edytuj

Ordery i odznaczenia edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b Aneta Kapelusz, Jadwiga Kuryluk - Skierniewice 24, old.skierniewice24.pl [dostęp 2023-11-13] (pol.).
  2. a b JADWIGA CEBRZYŃSKA-KURYLUK - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy, www.ogrodywspomnien.pl [dostęp 2023-11-13].
  3. Powstańcze Biogramy - Jadwiga Kuryluk, www.1944.pl [dostęp 2023-11-13] (pol.).
  4. KAZIMIERA ELEONORA KURYLUK - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy, www.ogrodywspomnien.pl [dostęp 2023-11-13].
  5. Kuryluk Jadwiga Artyści. Internetowy Słownik Biograficzny Artystów Scen Polskich [dostęp 2023-11-14].
  6. M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” - wskazana jako Cebrzyńska-Kuryluk Jadwiga c. Władysława.
  7. M.P. z 1956 r. nr 3, poz. 27 - Uchwała Rady Państwa z dnia 22 lipca 1955 r. nr 0/1400 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki - wskazana jako Cebrzyńska-Kuryluk Jadwiga.

Linki zewnętrzne edytuj