Jair Bolsonaro

polityk brazylijski

Jair Messias Bolsonaro (ur. 21 marca 1955 w Glicério) – brazylijski polityk i emerytowany żołnierz, kapitan. W latach 1989–1991 radny Rio de Janeiro, w latach 1991–2018 poseł do brazylijskiej Izby Deputowanych. Od 1 stycznia 2019 prezydent Brazylii.

Jair Bolsonaro
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Jair Messias Bolsonaro
Data i miejsce urodzenia 21 marca 1955
Glicério
Brazylia 38. Prezydent Brazylii
Okres od 1 stycznia 2019
Przynależność polityczna Sojusz dla Brazylii
Wiceprezydent Hamilton Mourão
Poprzednik Michel Temer
Faksymile

ŻyciorysEdytuj

Urodzony 21 marca 1955 r. w Glicério jako syn Perciego Geraldo Bolsonaro i Olindy Bonturi Bolsonaro. W 1977 r. ukończył kurs oficerski w Academia Militar das Agulhas Negras[1]. W 1988 r. wybrany radnym Rio de Janeiro z list Partii Demokratyczno-Chrześcijańskiej, od 1991 r. deputowany tej partii do Kongresu. W 1993 r. uczestniczył w zakładaniu Partii Progresywno-Reformatorskiej. W latach 1994, 1998, 2002, 2006, 2010 i 2014 zyskiwał reelekcję[2][3].

W 2018 r. ogłosił swój start w wyborach prezydenckich z poparciem Partia Socjalliberalnej (port. Partido Social Liberal)[4]. 6 września 2018 podczas wiecu wyborczego w mieście Juiz de Fora, prowadzący w sondażach Bolsonaro został trzykrotnie raniony w brzuch nożem[5]. Trafił do szpitala w ciężkim stanie walcząc o życie, sprawca został aresztowany przez policję[6].

W pierwszej turze zdobył 46,4% głosów – był to pierwszy wynik – drugi był Fernando Haddad z wynikiem 28,7%[7]. Zwyciężył w drugiej rundzie, zdobywając 55,2% głosów[8]. Urząd prezydenta objął 1 stycznia 2019[9].

PoglądyEdytuj

Stosunek do władzy i demokracjiEdytuj

W swojej karierze politycznej wielokrotnie wypowiadał się pozytywnie na temat dyktatury wojskowej w Brazylii, która miała miejsce w latach 1964–1985. W wywiadzie w 1993 roku stwierdził: „jestem zwolennikiem dyktatury, demokracja nigdy nie rozwiąże poważnych problemów narodowych”[10]. Jest też zwolennikiem dyktatury Augusto Pinocheta, w 1998 roku stwierdził, że, jego zdaniem, Pinochet powinien zamordować więcej ludzi[11].

W 1999 roku stwierdził, że należy rozwiązać parlament i wprowadzić dyktaturę, a jedynym rozwiązaniem problemów kraju jest wojna domowa i wymordowanie 30 000 ludzi. Zadeklarował, że śmierć niewinnych ludzi nie będzie niczym złym, ponieważ w każdej wojnie giną niewinni ludzie[12]. Po zwycięstwie wyborczym 27 października 2018 roku zapowiedział, że uwięzi lub wyrzuci z kraju członków lewicowych partii opozycyjnych[13]. Podczas kampanii wyborczej w 2018 roku stwierdził: „strzelajmy do członków Partii Pracujących[14]. W swojej kampanii postulował łatwiejszy dostęp do broni[15]. Jest również zwolennikiem tortur. Podczas przemówienia w parlamencie dotyczącego impeachmentu prezydent Dilmy Rousseff zadedykował swój głos generałowi, który prowadził więzienie, gdzie torturowano Rousseff[16].

Stosunek do kobiet i LGBTEdytuj

Stwierdził, że posiadanie dziecka płci żeńskiej jest „słabością”. Uważa, że nierówności płacowe kobiet i mężczyzn są uzasadnione, ponieważ kobiety mają przywileje zawodowe takie jak urlop macierzyński[16]. Jest przeciwnikiem legalizacji aborcji[17]. Jest również głosicielem poglądów homofobicznych. Stwierdził, że wolałby by jego syn był uzależniony od narkotyków lub zmarł w wypadku samochodowym niż był gejem[16]. W 2013 roku oświadczył, że jest dumny z bycia homofobem[16]. Jest przeciwnikiem małżeństw osób tej samej płci[18], które zostały zalegalizowane w Brazylii w 2013 roku[19]. Sprzeciwia się inicjatywom, które mają na celu edukowanie dzieci i młodzieży na temat homoseksualizmu czy homofobii. Uważa, że ukrytym celem takich wysiłków jest zmiana orientacji seksualnej dzieci z heteroseksualnej na homoseksualną[20].

Ochrona środowiskaEdytuj

Zapowiedział ograniczenie polityki ochrony środowiska, uważa, że w Amazonii jest zbyt wiele rezerwatów przyrody[16]. Postuluje budowę autostrady przez Amazonię, a także otwarcie terenów chronionych dla przemysłu wydobywczego[21]. Twierdzi, że należy zdelegalizować organizacje pozarządowe działające na rzecz ochrony środowiska w Brazylii np. Greenpeace czy WWF[22]. W kampanii wyborczej w 2018 roku złagodził nieco swoje poglądy w kwestii środowiska, m.in. zrezygnował z postulatu likwidacji ministerstwa ochrony środowiska[23], które zajmuje się między innymi walką z nielegalną wycinką lasu tropikalnego[22]. Zapowiada jednak ograniczenie roli ministerstwa, m.in. odebranie mu kompetencji wydawania zezwoleń na budowę na terenach chronionych[22]. W czasie kampanii wyborczej krytykował paryskie porozumienie klimatyczne twierdząc, że zagraża ono suwerenności Brazylii[24].

W 2019 roku, w ciągu pierwszego roku od zaprzysiężenia Bolsonaro na prezydenta, ze względu na prowadzoną przezeń politykę zachęcania hodowców bydła i plantatorów do intensywnej eksploatacji lasów, brazylijski Krajowy Instytut Badań Kosmicznych zanotował wzrost powierzchni pożarów (głównie powstałych wskutek umyślnych podpaleń) o 83 proc. w porównaniu z rokiem wcześniejszym[25]. Oskarżany o odpowiedzialność za gwałtowne pożary Bolsonaro zrzucał ją na organizacje pozarządowe[25]. Po fali krytyki wycofał się częściowo z tych oskarżeń, uznawał ich jednak za „najbardziej podejrzanych” o katastrofę ekologiczną[26].

Kwestie gospodarki i naukiEdytuj

Jest przeciwnikiem nadmiernej ingerencji państwa w gospodarkę, postuluje ograniczenie wydatków państwa, jednocześnie jednak sprzeciwia się prywatyzacji firm państwowych działających w niektórych strategicznych branżach np. koncernu naftowego Petrobras[27]. Postuluje wprowadzenie podatku liniowego i reformę podatkową zmniejszającą podatki dochodowe[28]. Twierdził, że przeprowadzi reformę systemu emerytalnego, która zmniejszy deficyt budżetowy, nie przedstawił jednak szczegółów reformy[28].

Bolsonaro deklaruje chęć zwiększenia wydatków na prace badawczo-rozwojowe do poziomu 2,5% PKB do końca kadencji w 2022 roku[29]. Uważa, że większa część wydatków na badania i rozwój powinna być do dyspozycji ministerstwa obrony i iść na innowacje militarne[29]. Jeden z jego doradców przygotowujących program w dziedzinie edukacji broni kreacjonizmu i uważa, że uczniowie „powinni wiedzieć, że Charles Darwin istniał, ale nie muszą się z nim zgadzać”[29].

Polityka zagranicznaEdytuj

 
Bolsonaro i Donald Trump w Waszyngtonie

Jest zwolennikiem zwiększenia współpracy pomiędzy Brazylią a USA, wrogo odnosi się do Chin. Uważa, że Brazylia powinna przywiązywać mniejszą wagę do udziału w międzynarodowej organizacji handlowej Mercosur i raczej koncentrować się na porozumieniach bilateralnych. Jest zwolennikiem przeniesienia ambasady Brazylii w Izraelu do Jerozolimy (zob. Ustawa o ambasadzie w Jerozolimie)[30].

KrytykaEdytuj

Dziennikarz Glenn Greenwald nazwał Bolsonaro „najbardziej mizoginistycznym, nienawistnym urzędnikiem świata demokratycznego"[31]. Brytyjski magazyn „The Economist” opisywał go jako „radykalnego", „religijnego nacjonalistę”, „prawicowego demagoga” i „apologetę dyktatorów”[32]. Federico Finchelstein, naukowiec zajmujący się faszyzmem i populizmem, uznał Bolsonaro za polityka najbliższego Augusto Pinochetowi spośród liderów młodych południowoamerykańskich demokracji[33]. Ze względu na swój otwarcie wyrażany podziw dla prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, Bolsonaro był nazywany brazylijskim odpowiednikiem Trumpa lub „tropikalnym Trumpem”[34].

Życie prywatneEdytuj

Trzykrotnie żonaty, ma pięcioro dzieci[15]. Z małżeństwa z Rogérią Nantes Nunes (1993–2001) ma synów Carlosa, Flávio i Eduardo (deputowanego do Kongresu). Następnie żonaty z Aną Cristiną Vale, z którą miał syna, a od 2013 r. z Michelle Bolsonaro, z którą ma córkę[2]. Bolsonaro ma silne wsparcie w środowiskach protestanckich. Kiedyś był katolikiem, a obecnie jest baptystą[35].

PrzypisyEdytuj

  1. JAIR MESSIAS BOLSONARO (port.). Fundação Getulio Vargas. [dostęp 2018-04-25].
  2. a b Jair Bolsonaro (port.). 7Graus. [dostęp 2018-04-25].
  3. Jeff Wallenfeldt: Jair Bolsonaro (ang.). Encyclopædia Britannica. [dostęp 2018-10-31].
  4. Maciej Stasiński: Bolsonaro o krok od władzy w Brazylii. wyborcza.pl, 2018-10-08. [dostęp 2018-31-10].
  5. Lula wycofuje się z wyścigu o prezydenturę Brazylii. wyborcza.pl, 2018-09-12. [dostęp 2018-09-12].
  6. Brazilian presidential candidate stabbed at campaign rally, NBC News [dostęp 2020-07-01] (ang.).
  7. Anthony Faiola, Marina Lopes, Brazilian presidential election goes to a second round as far-right candidate narrowly misses an outright win, washingtonpost.com, 7 października 2018b [dostęp 2018-10-08].
  8. Brazylia wybrała „tropikalnego Trumpa” na prezydenta. tvn24.pl. [dostęp 2018-10-29].
  9. The Associated Press: Brazil's Anti-Corruption Judge Considers Joining Bolsonaro (ang.). 2018-10-30. [dostęp 2018-10-31].
  10. James Brooke: Conversations/Jair Bolsonaro. New York Times, 1993-06-25. [dostęp 2018-10-30].
  11. Sean Purdy: Here’s What Jair Bolsonaro Thinks (ang.). 2018. [dostęp 2018-10-30].
  12. Mariana Simões: Brazil’s Polarizing New President, Jair Bolsonaro, in His Own Words (ang.). New York Times, 2018-10-28. [dostęp 2018-10-30].
  13. Anthony Faiola, Marina Lopes: Bolsonaro wins Brazilian presidency (ang.). Washington Post, 2018-10-28. [dostęp 2018-10-30].
  14. Purdy 2018 ↓.
  15. a b Samantha Pearson: Lobby o nazwie „Biblia, wołowina i kule” (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-04-23. [dostęp 2018-04-25].
  16. a b c d e Simões 2018 ↓.
  17. BBC Monitoring: Jair Bolsonaro beyond the sound bites: What are his policies? (ang.). bbc.com, 2018-10-28. [dostęp 2018-10-30].Sprawdź autora:1.
  18. Tom Phillips: Brazil’s fearful LGBT community prepares for a ‘proud homophobe’ (ang.). The Guardian, 2018-10-27. [dostęp 2018-10-30].
  19. Walter Brandimarte: Why Many of Brazil’s Gay Voters Will Overlook Bolsonaro’s Homophobic Rants (ang.). Bloomberg, 2018-10-27. [dostęp 2018-10-30].
  20. Brandimarte 2018 ↓.
  21. Fabiano Maisonnave: Bolsonaro has made grim threats to the Amazon and its people (ang.). Climate Home News, 2018-10-08. [dostęp 2018-10-30].
  22. a b c Maisonnave 2018 ↓.
  23. Faiola i Lopes 2018a ↓.
  24. Herton Escobar: ‘We are headed for a very dark period.’ Brazil’s researchers fear election of far-right presidential candidate (ang.). Science, 2018-10-16. [dostęp 2018-11-05].
  25. a b Puszcza amazońska płonie. "Chcecie abym rzucał oskarżenia na Marsjan?", TVN24.pl [dostęp 2019-08-24].
  26. Brazylia: Bolsonaro wycofuje się z oskarżeń, że NGO są podpalaczami puszczy amazońskiej, forsal.pl [dostęp 2019-08-24].
  27. BBC Monitoring 2018 ↓.
  28. a b Reuters 2018 ↓.
  29. a b c Escobar 2018 ↓.
  30. Reuters: Factbox: From crime to China, Bolsonaro plots radical new course for Brazil (ang.). Reuters, 2018-10-29. [dostęp 2018-10-30].Sprawdź autora:1.
  31. The Most Misogynistic, Hateful Elected Official in the Democratic World: Brazil's Jair Bolsonaro – The Intercept. The Intercept, 2014-12-11.
  32. Jair Bolsonaro hopes to be Brazil's Donald Trump. „The Economist”, 2017-11-09. [dostęp 7-09-2018]. 
  33. Federico Finchelstein. Brasil: todas las opciones son malas. „Clarín”, 14-10-2018. 
  34. Why Brazil's president-elect Jair Bolsonaro really is the 'Trump of the Tropics'. The Telegraph, 2018-10-29.
  35. Rzeczpospolita, Brazylia. Jair Bolsonaro, czyli wojskowy radykał, którego polubiły rynki, 4 listopada 2018 [dostęp 2018-11-04] (pol.).