Jak-41 (ros. Як-41 w kryptonimie NATO Freestyle) – radziecki ponaddźwiękowy samolot pionowego startu i lądowania z lat 80. XX wieku, który pozostał na etapie prototypu[1]. Konstrukcja powstała w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa. Znany również pod oznaczeniem Jak-141.

Jak-141
Ilustracja
Jak-141M (Jak-141) w 1992
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent biuro konstrukcyjne Jakowlewa
Typ myśliwiec pionowego startu i lądowania
Konstrukcja metalowa
Załoga 1
Dane techniczne
Napęd 1 silnik turboodrzutowy MNPK Sojuz R-79 V-300 + 2 silniki startowe RD-41
Ciąg 152 kN + 2 × 40,2 kN
Wymiary
Rozpiętość 13,97 m
Długość 18,30 m
Wysokość 5,00 m
Powierzchnia nośna 31,7 m²
Masa
Własna 11,65 t
Startowa 19,5 t
Osiągi
Prędkość maks. 1,7 macha (2080 km/h)
Pułap 50 850 stóp (15 500 m)
Zasięg 1400 km
Promień działania 690km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Działko 30 mm GSz-30-1 z zapasem 120 nabojów
4 zaczepy na uzbrojenie o łącznej masie 2600 kg
Rzuty
Rzuty samolotu

HistoriaEdytuj

Prace nad Jakiem-41 rozpoczęto w 1975 roku, kiedy uznano, że jego poprzednik Jak-38 nie spełnia stawianych mu wymagań. Przed konstruktorami postawiono wysokie wymagania. Samolot początkowo miał być naddźwiękowym myśliwcem przechwytującym pionowego startu i lądowania, operującym z lotniskowców, jednak w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych zdecydowano zmienić wymagania na myśliwiec wielozadaniowy zdolny do atakowania celów naziemnych i nawodnych (wersja Jak-41M). Planowano, że samolot będzie gotowy do prób w 1982 roku, lecz problemy z rozwojem silnika R-79 spowodowały kilkuletnie opóźnienie[2].

Pierwszy start Jaka-41 miał miejsce 9 marca 1987 roku. Po wylądowaniu znalezione zostały pęknięcia w kadłubie, co spowodowało wstrzymanie testów samolotu. Po dwóch latach rozpoczęto kolejne próby, wykonano wtedy pierwszy pionowy start oraz przekroczono barierę dźwięku – samolot osiągnął prędkość 1400 km/h.

Pierwszy lot według pełnego profilu, z pionowym startem i lądowaniem, miał miejsce 13 czerwca 1990 roku[2]. Zbudowano cztery prototypy, w tym dwa latające[2]. W 1991 roku na jednym z prototypów pilot oblatywacz Andriej Sinicy ustanowił kilka rekordów. Prototyp ten nazwano Jak-41M (Jak-141) i pod takim oznaczeniem samolot był później prezentowany.

Od 21 września 1991 roku prowadzono próby morskie samolotu na krążowniku lotniczym „Admirał Gorszkow”, lecz 5 października 1991 prototyp Jak-41 rozbił się przy lądowaniu i zapalił na pokładzie, po czym przerwano próby morskie[3].

W 1991 roku z powodu obcięcia wydatków wojskowych przerwano finansowanie programu. Biuro Jakowlewa próbowało ratować projekt. Planowano zmodyfikować płatowiec, który miał zmieścić więcej paliwa, zwiększyć powierzchnię nośną oraz zmniejszyć powierzchnie odbicia radarowego. Nigdy jednak nie zrealizowano tych planów.

CharakterystykaEdytuj

Samolot wykonany jest w 26% z materiałów kompozytowych. Załogę stanowi jeden pilot.

NapędEdytuj

Samolot napędza silnik startowo-marszowy MNPK Soyuz R-79 o ciągu 152 kN. Dysza silnika może być odchylona o 95 stopni dzięki czemu samolot może startować pionowo. Jak-141 posiada również dodatkowe dwa silniki startowe RD-41 każdy o ciągu 40,2 kN

UzbrojenieEdytuj

Jednolufowe działko GSz-30-1 kal 30mm. Samolot posiada 4 wysięgniki na których można podwieszać pociski klasy powietrze-powietrze R-77, R-27, R-73, lub rakiety przeciwokrętowe Ch-31A i Ch-35, oraz pociski przeciwko celom naziemnym Ch-31P Ch-58 i Ch-25MP. Na wysięgnikach można też podwiesić pociski niekierowane i bomby.

PrzypisyEdytuj

  1. Piotr Butowski, Lotnictwo Wojskowe Rosji Tom I, Warszawa, Wydawnictwo Lampart & Piotr Butowski s.9-14, 1995, ​ISBN 83-902554-5-6
  2. a b c Bałakin i Zabłocki 2007 ↓, s. 128.
  3. Bałakin i Zabłocki 2007 ↓, s. 128, 147.

BibliografiaEdytuj

  • Siergiej Bałakin, Władimir Zabłocki: Sowietskije awianoscy. Awianiesuszczije kriejsiera admirała Gorszkowa. Moskwa: Jauza / Kollekcyja / Eksmo, 2007. ISBN 978-5-699-20954-5. (ros.)