Otwórz menu główne

Jakub Ignacy Dederko

Jakub Ignacy Dederko herbu własnego[1] (ur. 1751 w powiecie wiłkomirskim, zm. 24 grudnia 1829 w Ołyce) – biskup miński w latach 1798–1816.

Jakub Ignacy Dederko
biskup miński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1751
w powiecie wiłkomirskim
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1829
w Ołyce
sufragan łucki
Okres sprawowania 1792–1798
biskup miński
Okres sprawowania 1798–1816
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Śluby zakonne przed 1773
Prezbiterat 1776
Nominacja biskupia 28 kwietnia?/9 maja 1798
Sakra biskupia 15 listopada?/26 listopada 1798
Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów) Order Świętego Włodzimierza II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie)
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 26 listopada 1798
Konsekrator Jan Benisławski
Współkonsekratorzy Józef Leon Łopaciński
Adrian Butrymowicz
Pieczęć J. I Dederki

Działalność przed objęciem biskupstwa mińskiegoEdytuj

Urodził się w 1751 roku w powiecie wiłkomirskim w rodzinie skarbników drohickich na Podlasiu[2]. Nauki teologiczne pobierał w Akademii Wileńskiej, po czym wstąpił do jezuitów. Po ogłoszeniu w 1773 roku kasaty zakonu został wyświęcony w 1776 roku przez sufragana białoruskiego na kapłana diecezjalnego i rozpoczął pracę duszpasterską przy katedrze wileńskiej. Swoją gorliwością w spełnianiu obowiązków i przykładnym życiem pozyskał poparcie generalnego oficjała wileńskiego ks. Nikodema Puzyny. W 1777 roku spełniał posługę kapłańską w kaplicy Bożego Ciała przy kościele św. Jana w Wilnie. W 1781 roku wszedł do kapituły wileńskiej. W 1794 roku, dzięki protekcji księcia Karola Radziwiłła, otrzymał godność infułata kolegiaty wileńskiej. W 1790 roku zdał egzamin na stopień doktora prawa świeckiego i kanonicznego w Akademii Wileńskiej. Po studiach został surogatem konsystorza generalnego wileńskiego. W 1792 roku król Stanisław August wyniósł Dederkę na sufraganię łucką, ale z powodu sytuacji politycznej nie doczekał się bulli nominacyjnej. W okresie rozbiorów Rzeczypospolitej, Dederko parokrotnie jeździł do generał-gubernatora Michaiła Kreczetnikowa w sprawie obrony praw duchowieństwa i funduszów oraz dóbr kościelnych zajętych przez państwo[3][4][5].

19 listopada 1794 został kawalerem Orderem Orła Białego, w 1789 odznaczony Orderem Świętego Stanisława[6].

Biskup mińskiEdytuj

Ukazem Pawła I z 28 kwietnia?/9 maja 1798 Dederko został mianowany biskupem mińskim[7]. 15 listopada?/26 listopada 1798 otrzymał sakrę biskupią z rąk sufragana mohylewskiego Jana Benisławskiego. Po uroczystym wjeździe do Mińska, zajął się organizacją nowej diecezji. Zabiegał o fundusze na sufraganię, uposażył kapitułę, wyznaczając dla prałatów i kanoników, jako uposażenie, dochody z bogatszych parafii, ozdobił katedrę, wybudował zakrystię katedralną, urządził konsystorz, założył w stolicy swojej diecezji Towarzystwo Dobroczynności, klasztor dominikanów w Mińsku przerobił na rezydencję dla biskupa mińskiego. W 1810 roku, z woli rządu, uroczyście inaugurował akademię jezuicką w Połocku.

ZesłanieEdytuj

W 1812 roku biskup rozwinął aktywną działalność patriotyczną. Ogłoszenie przez biskupa Dederkę Konfederacji Obywateli Mińskich 19 lipca 1812 roku, jego wyjazd do Głębokiego celem złożenia hołdu cesarzowi Napoleonowi i jednocześnie zaangażowanie się jego w sprawy Kościoła unickiego ściągnęły na biskupa gniew Aleksandra I. Nie biorąc pod uwagę tego, że Dederko został nagrodzony przez rząd rosyjski orderami św. Anny I stopnia i św. Włodzimierza II stopnia, biskup został pozbawiony władzy nad diecezją ukazem carskim z 16 maja 1816 roku oraz zesłany do Ołyki, gdzie miał zamieszkać przy kolegiacie. Pozostawał tam pod nadzorem biskupa łuckiego. Był to pierwszy biskup katolicki w Rosji, pozbawiony na początku XIX wieku zarządu diecezją i skazany na zesłanie. Przez blisko 13 lat odsunięty był od zarządu diecezją. Zmarł w Ołyce 24 grudnia 1829 roku, pochowany w grobie, który sobie za życia wystawił.

PrzypisyEdytuj

  1. Herby szlacheckie Herb Dederkało (pol.)
  2. Dederko Jakub Ignacy, Encyklopedia Powszechna Orgelbranda, t. 6, Warszawa 1861, s. 887.
  3. Jacob J. Dederko, w: Hierarchia Catholica Medii et recentioris aevi sive summorum pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarium antistitum series e documentis tabularni praesertim Vaticani, vol. 6, A pontificatu Clementis PP. XII (1730) usque pontificatum Pii PP. VI (1799), Patavii 1958, s. 291.
  4. Jacob J. Dederko, w: Hierarchia Catholica Medii et recentioris aevi sive summorum pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarium antistitum series e documentis tabularni praesertim Vaticani, vol. 7, A pontificatu Pii PP. VII (1800) usque pontificatum Gregorii PP. XVI (1846), Patavii 1968, s. 267.
  5. M. Godlewski, Dederko Jakub Ignacy (1751–1829), w: Polski Słownik Biograficzny, red. W. Konopczyński, t. 5, Kraków 1939–1946, s. 47–48.
  6. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, oprac. M. Męclewska, Warszawa 2008, s. 274–275.
  7. Akty i dokumenty otnosâŝiesâ k ustrojstvu i upravleniû rimsko-katoličeskoj cerkvi v Rossii, t. 1, 1762–1825, wyd. I. Belogolov i inn., Petrograd 1915 (s. 10–11: 1769 g. Fevrala 12. – Reglament, Dannyj Sanktpeterburgskoj Rimsko-Katoličeskoj Cerkvi), s. 111–112.

BibliografiaEdytuj

  1. Akty i dokumenty otnosâŝiesâ k ustrojstvu i upravleniû rimsko-katoličeskoj cerkvi v Rossii, t. 1, 1762–1825, wyd. I. Belogolov i inn., Petrograd 1915.
  2. Encyklopedia Powszechna Orgelbranda, t. 6, Warszawa 1861.
  3. Hierarchia Catholica Medii et recentioris aevi sive summorum pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarium antistitum series e documentis tabularni praesertim Vaticani, vol. 6, A pontificatu Clementis PP. XII (1730) usque pontificatum Pii PP. VI (1799), Patavii 1958.
  4. Hierarchia Catholica Medii et recentioris aevi sive summorum pontificum – S.R.E. Cardinalium Ecclesiarium antistitum series e documentis tabularni praesertim Vaticani, vol. 7, A pontificatu Pii PP. VII (1800) usque pontificatum Gregorii PP. XVI (1846), Patavii 1968.
  5. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, oprac. M. Męclewska, Warszawa 2008. ​ISBN 978-83-7022-178-2​ .
  6. Polski Słownik Biograficzny, red. W. Konopczyński, t. 5, Kraków 1939–1946.

Linki zewnętrzneEdytuj