Otwórz menu główne

Jan Adam Maklakiewicz

polski kompozytor i dyrygent

Jan Adam Maklakiewicz (ur. 24 listopada 1899 w Chojnacie koło Skierniewic, zm. 8 lutego 1954 w Warszawie) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog i krytyk muzyczny. Grał na organach, skrzypcach, altówce i fortepianie.

Jan Adam Maklakiewicz
Ilustracja
Jan Maklakiewicz (marzec 1932)
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1899
Chojnata
Pochodzenie polskie
Data i miejsce śmierci 8 lutego 1954
Warszawa
Przyczyna śmierci dur brzuszny
Instrumenty skrzypce
Gatunki muzyka poważna, muzyka współczesna
Zawód kompozytor, dyrygent, pedagog, krytyk muzyczny
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

 
Dom rodziny Maklakiewiczów w Mszczonowie (kwiecień 2016)

Był trzecim spośród 12 dzieci Jana i Rozalii z Izbickich Maklakiewiczów. W 1905 Jan Maklakiewicz (ojciec) przeniósł się wraz z rodziną do Mszczonowa, gdzie w miejscowym kościele parafialnym został organistą, prowadził chór oraz strażacką orkiestrę dętą. Dwaj spośród jego braci (Franciszek Maklakiewicz i Tadeusz Wojciech Maklakiewicz) również byłi kompozytorami. Był stryjem Zdzisława Maklakiewicza.

Pierwszym nauczycielem był ojciec Jan Maklakiewicz. Jan Adam zaczął komponować w wieku 13 lat. Jego pierwszą kompozycją wykonaną publicznie była kolęda, wykonana w mszczonowskim kościele w 1918. W latach 1917–1918 uczył się w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie. W latach 1919–1922 uczył się w Wyższej Szkole Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie gry na skrzypcach w klasie Leopolda Binentala, harmonii pod kierunkiem Michała Biernackiego oraz kontrapunktu u Felicjana Szopskiego. W latach 1921–1925 studiował kompozycję w klasie Romana Statkowskiego w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. W 1926 studiował w Ecole Normale de Musique u Paula Dukasa w Paryżu. Był on jednym z pierwszych polskich kompozytorów w okresie międzywojennym, którzy pojechali jako stypendyści kształcić się do Paryża.

W latach 20. i 30. był profesorem harmonii w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie, a w latach 1927–1929 uczył przedmiotów teoretycznych i dyrygował chórem w Konserwatorium Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi.

Przed wojną był także organistą i kierownikiem chóru w kościele Św. Krzyża w Warszawie, który uznawany był wówczas za jeden z najlepszych chórów kościelnych w Polsce. Prowadził także chór Znicz Pracowników Gazowni Miejskiej, chór i orkiestrę fabryki zbrojeniowej przy Forcie Bema, chór młodzieży handlowej oraz chór Lira Akademickiego Koła Muzycznego na Uniwersytecie Warszawskim. Regularnie pisywał recenzje muzyczne do „Kuriera Porannego”. Był założycielem (1934) miesięcznika „Chór” o tematyce chóralnej.

W 1939 spłonął dom parafialny oraz mieszkanie rodziny Maklakiewiczów. Zniszczeniu uległy m.in. kompozycje i nuty, w tym prawie cały dorobek kompozytorski jego brata Franciszka, również bardzo dobrze zapowiadającego się kompozytora.

Od 1945 do 1947 był dyrektorem Państwowej Filharmonii w Krakowie, a w latach 1947–1948 dyrektorem Orkiestra Filharmonii Narodowej w Warszawie. W 1949 pracował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie na stanowisku profesora kompozycji, instrumentacji i kontrapunktu. Prowadził także działalność w Senacie PWSM i pracował na stanowisku dziekana wydziału Kompozycji, Teorii i Dyrygentury. Jego uczniami są m.in. Jerzy Tyszkowski, Antoni Szaliński, Miłosz Magin i Benedykt Konowalski.

 
Grób Jana Adama Maklakiewicza na cmentarzu Powązkowskim

Zmarł w wyniku błędnej diagnozy lekarskiej (dur brzuszny) 7 lutego 1954.

W 1947 otrzymał Nagrodę Miasta Krakowa. Uchwałą Rady Państwa z 10 lutego 1954 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości muzycznej oraz zasługi na polu upowszechnienia kultury muzycznej[1].

UpamiętnieniaEdytuj

Imieniem kompozytora nazwano ulice w Mszczonowie, Krakowie, Poznaniu i Warszawie.

TwórczośćEdytuj

Utwory na orkiestręEdytuj

  • Wariacje symfoniczne (1922)
  • Symfonia nr 2 "Święty Boże" na baryton solo, chór i orkiestrę (1927)
  • Koncert na wiolonczelę i orkiestrę na tematy gregoriańskie (1929)
  • "Concertino quasi una fantasia" na fortepian, mezzosopran i orkiestrę (1929)
  • I Koncert skrzypcowy (1930)
  • "Cztery pieśni japońskie" na sopran i orkiestrę (1930)
  • "Pieśń o chlebie powszednim" na chór mieszany i orkiestrę (1931)
  • "Tango symfoniczne" na orkiestrę (1931)
  • "Shiwohumi", balet (1934)
  • "Ostatnie werble", poemat symfoniczny na śmierć Józefa Piłsudskiego (1935)
  • "Przekupka warszawska" na orkiestrę (1937)
  • "Cagliostro w Warszawie", balet (1938)
  • Uwertura koncertowa (1939)
  • "Grunwald", poemat symfoniczny (1939-44)
  • "Cztery pieśni" na głos wysoki z towarzyszeniem orkiestry (1946)
  • "Uwertura praska" na orkiestrę (1947)
  • "Madonny", 5 pieśni na sopran i orkiestrę (1947)
  • "Śląsk pracuje i śpiewa", suita ludowa na tenor, chór męski, żeński i mieszany z orkiestrą symfoniczną (1948)
  • "Suita łowicka" na sopran, chór mieszany i orkiestrę (1948)
  • "Zabrze" (wersja I), kantata na chór męski lub mieszany i orkiestrę symfoniczną (1949)
  • "Złota kaczka", balet (1950)
  • "Suita tańców łowickich" na orkiestrę (1951)
  • II Koncert skrzypcowy 'Góralski' (1952)
  • "Tryptyk morski" na chór męski i orkiestrę (1953)

Utwory kameralneEdytuj

  • "Suita huculska" na skrzypce i fortepian (1927)
  • "Romans" na flet i fortepian (1927)
  • "Tryptyk" na wiolonczelę i fortepian (1927)
  • "O zmierzchu" na 2 mezzosoprany, flet, altówkę i harfę (1927)
  • "Pieśń o burmistrzance" na głos z fortepianem (1928)
  • "Reflexions" na skrzypce i fortepian (1928)
  • "Du bist wie eine Blume" na głos i fortepian (1928)
  • "Negers Heimweh" na skrzypce i fortepian (1929)
  • "Kołysanka" (wersja III) na głos i fortepian (1946)

Utwory organoweEdytuj

  • "Prelude" pour orgue (1927)

Utwory chóralneEdytuj

  • Pięć pieśni ludowych na chór mieszany (1929)
  • "Leciały gąsańki", melodia na chór mieszany (1929)
  • "Trzy struny" na chór męski (1935)
  • "Msza polska" na chór mieszany, sopran lub tenor i organy (1944)
  • "Kołysanka" (wersja I) na chór męski, (wersja II) na chór mieszany (1946)
  • "Zabrze" na chór męski lub mieszany (1949)

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj