Otwórz menu główne

Jan Brejski

polski działacz narodowy i polonijny

Jan Brejski (ur. 28 lutego 1863 w Pączewie, zm. 10 grudnia 1934 w Toruniu) – działacz narodowy i polonijny, dziennikarz, wydawca, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, poseł na Sejm Ustawodawczy, wojewoda pomorski.

Jan Brejski
Ilustracja
Jan Brejski 1907
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1863
Pączewo, Królestwo Prus
Data i miejsce śmierci 10 grudnia 1934
Toruń, Polska
Wojewoda pomorski
Okres od 27 lipca 1920
do 16 maja 1924
Poprzednik Stefan Łaszewski
Następca Stanisław Wachowiak
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Nagrobek Jana Brejskiego na cmentarzu parafii św. Jakuba w Toruniu

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Był absolwentem wydziału polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W trakcie studiów pracował jako dziennikarz w Głosie Narodu. Po przejęciu wraz z bratem gazety Wiarus Polski został jego naczelnym. Pismo przeznaczone było dla Polonii i wydawane od 1899 w Westfalii i Nadrenii, a w latach 1924–1930 w Lille we Francji. W Bochum był właścicielem księgarni „Wiarus Polski”, którą sprzedał Stanisławowi Kochowiczowi. Był założycielem lub inicjatorem wielu organizacji polonijnych, m.in. Zjednoczenia Zawodowego Polskiego dla Pracowników Przemysłowych, Związki Polaków, ok. 100 towarzystw śpiewaczych, gniazd sokolich i towarzystw kościelnych.

W latach 1894–1922, po nabyciu przez jego rodzinę Gazety Toruńskiej, pracował jako jej redaktor. Było to pierwsze pismo codzienne w języku polskim na Pomorzu Gdańskim

W latach 1903–1905 i 1908–1911 był posłem do sejmu pruskiego i członkiem Koła Poselskiego. Po uzyskaniu niepodległości został posłem do Sejmu Ustawodawczego RP z listy Narodowego Stronnictwa Robotników a w latach 1919–1920 pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie byłej Dzielnicy Pruskiej. W latach 1920–1924 piastował urząd wojewody pomorskiego.

W 1921 przeszedł do Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”, przekazując jej „Gazetę Toruńską”, która przez pewien czas była organem prasowym tej partii na Pomorzu. W 1926, po przewrocie majowym, jako zwolennik Józefa Piłsudskiego, wraz z braćmi Ignacym i Izydorem doprowadził do rozłamu PSL „Piast” na Pomorzu i utworzył w 1927 prosanacyjne Zjednoczenie Gospodarcze. W 1928 z listy tego ugrupowania kandydował do Sejmu, lecz nie uzyskał mandatu. Po przegranej w wyborach wycofał się z życia politycznego.

Jan Brejski pochowany został na cmentarzu parafii św. Jakuba przy ul. Antczaka w Toruniu.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj