Otwórz menu główne

Jan Cajmer, pierwotnie Johann Zeimer (ur. w 1911 w Samborze, zm. w 1974 w Lozannie) – polski muzyk pochodzenia żydowskiego o korzeniach austriackich[1]. Był dyrygentem powstałej w 1946 Orkiestry Tanecznej Polskiego Radia, popularnej w latach 50. XX wieku.

Jan Cajmer
Ilustracja
Jan Cajmer 1949
Pseudonim Jan Rem
Data i miejsce urodzenia 1911
Sambor
Data i miejsce śmierci 1974
Lozanna
Zawód dyrygent
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w kamienicy przy samborskim rynku, gdzie jego ojciec, Mosze (Markus), miał sklep z zegarami. Miał dwie siostry – Różę i Malwinę. Obie były lubianymi nauczycielkami języków obcych w Gimnazjum im. Marii Konopnickiej w Samborze. Cejmerowie byli bogatą żydowską rodziną i dbali o gruntowne wykształcenie dzieci[2]. Cajmer ukończył gimnazjum w Samborze i prywatną szkołę muzyczną Józefy Zielonczanki-Donicht – świetnej nauczycielki gry na fortepianie, która po wojnie osiadła w Opolu i wykształciła wielu muzyków na Śląsku[3]. Studiował prawo i dyrygenturę na Akademii Muzycznej w Wiedniu. W latach 1929–1932 w Wiedniu zarobkował jako pianista kawiarniany. Latem 1941, po ataku niemieckim na ZSRR, służąc w Armii Czerwonej prowadził orkiestrę w Okręgowym Domu Armii Czerwonej w Samborze. W latach 1942–1943 pracował w rozgłośni radiowej w Saratowie i Kujbyszewie[4].

W maju 1943 zgłosił się, w stopniu porucznika, do formującej się we wsi Sielce nad Oką I Dywizji Wojska Polskiego, gdzie prowadził orkiestrę i teatr żołnierski, będący zaczątkiem Teatru Wojska Polskiego. W wojsku przebywał do końca wojny. Od 1945 pracował w Polskim Radiu skierowany tam rozkazem wojskowym. Podlegał dyrektorowi muzycznemu Romanowi Jasińskiemu i jego zastępcy Władysławowi Szpilmanowi. Prowadził Orkiestrę Taneczną Polskiego Radia od jej powstania w 1946 do 1957 kiedy to niespodziewanie wyjechał z Polski. Był jej dyrygentem i aranżerem. Orkiestra miała brzmienie dixielandowe, a miękkim brzmieniem przypominała zespół Charlesa Browna.

Pod pseudonimem Jan Rem kierował triem instrumentalnym (akordeon, gitara, kontrabas), które dużo nagrywało na płyty dla wytwórni Mieczysława Fogga Fogg Record[5].

Po 1956 roku sława Cajmera zaczęła przemijać. Pojawiły się wówczas nowe trendy w muzyce i nowe wschodzące gwiazdy: Sława Przybylska, Irena Santor, Rena Rolska, Wiesława Drojecka, Hanna Rek, Ludmiła Jakubczak. Przemijała też sława Nataszy Zylskiej i Marty Mirskiej. Cajmer był też w czasie odwilży gomułkowskiej atakowany przez prasę za nieprzychylne traktowanie jazzu w latach stalinizmu.

30 kwietnia 1957 Włodzimierz Sokorski prezes Radiokomitetu zezwolił mu na "natychmiastowy wyjazd za granicę na leczenie", z którego już nigdy do Polski nie powrócił[6]. Osiadł w Izraelu. U schyłku życia przeprowadził się do Lozanny w Szwajcarii, gdzie mieszkał z jedyną swoją córką - Emanuelą i tam zmarł. Jego siostry, Róża i Malwina, zginęły w samborskim getcie[7].

W latach 50. XX wieku modne było powiedzenie "Masz zagrania jak Cajmer o północy" (utwory orkiestry emitowano późną nocą) na określenie dziwnych zachowań.

UtworyEdytuj

 
Orkiestra Jana Cajmera (1949)
Utwory Orkiestry Tanecznej Polskiego Radia pod dyrekcją Jana Cajmera
  • Orkiestra Taneczna Polskiego Radia - Zatańczmy razem (instrumentalny)
  • Marta Mirska - Przyjedź znów
  • Bogdan Niewinowski - Zakochałem się niechcący
  • Natasza Zylska - Pik, pik, pik
  • Orkiestra Taneczna Polskiego Radia - Warszawa w dzień i wieczór (instrumentalny)
  • Marta Mirska - Dwa wiosła
  • Bogdan Niewinowski - Akacje
  • Barbara Barska - Przelotny ptak
  • Orkiestra Taneczna Polskiego Radia - Ja wiem (instrumentalny)
  • Marta Mirska - Urlop
  • Leonard Jakubowski - Pewnie miła zapomniałaś
  • Natasza Zylska - Mój mąż łowi ryby
  • Janusz Gniatkowski - Appassionata (pierwsze nagranie z 3.12.1955)
  • Rena Rolska - Pik pik pik (nagranie z 1955)
  • Orkiestra Taneczna Polskiego Radia - Uliczna zabawa (instrumentalny)
  • Marta Mirska - Jest taka godzina
  • Bogdan Niewinowski - Ej, nie mów hop
  • Natasza Zylska - Deszczowy fokstrot
  • Orkiestra Taneczna Polskiego Radia - Moja gwiazda (instrumentalny)
  • Marta Mirska - Wesoły pociąg
  • Bogdan Niewinowski - Kobiety nie bij nawet kwiatem
  • Marta Mirska - Pierwszy siwy włos
  • Orkiestra Taneczna Polskiego Radia - Wiązanka popularnych rumb (instrumentalny)

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dariusz Michalski: Piosenka przypomni ci... czyli historia polskiej muzyki rozrywkowej (lata 1945-1958). Warszawa: Iskry, 2010, s. 64. ISBN 978-83-244-0121-5.
  2. Stanisław Sławomir Nicieja, Kresowa Atlantyda. Tom 5. Historia i mitologia miast kresowych, 2014.
  3. Tamże, str. 41
  4. Tamże
  5. Tamże str.66.
  6. tamże str.67.
  7. S. S. Nicieja, str. 44
  8. M.P. z 1954 r. nr 98, poz. 1160.
  9. M.P. z 1950 r. nr 104, poz. 1298.
  10. M.P. z 1955 r. nr 37, poz. 359.

Linki zewnętrzneEdytuj