Otwórz menu główne

Jan Eysymontt[1] (ur. 17 października 1891 w Grodnie, zm. 30 października 1957 w Katowicach) – podpułkownik inżynier saperów Wojska Polskiego.

Jan Eysymontt
Ilustracja
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 17 października 1891
Grodno, gubernia grodzieńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 30 października 1957
Katowice
Przebieg służby
Lata służby 1915–1947
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Flota Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Wojsko Litwy Środkowej Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
Odznaczenia
Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Stanisława – III klasy

Spis treści

BiografiaEdytuj

Wczesne lata i edukacjaEdytuj

Urodził się 17 października 1891[2] w Grodnie jako syn Michała i Marii z Rekieciów vel Rutkowskich[3], w rodzinie o tradycjach wojskowych, mieniącej się herbem Korab. Następnie wraz z rodziną zamieszkał w Pińsku, gdzie rozpoczął edukację w tamtejszym realnym gimnazjum męskim, które ukończył w Penzie w roku 1911. Wtedy też wstąpił w Sankt Petersburgu do Szkoły Inżynierów Morskich (Морское инженерное училище)[4]. Ukończył wydział mechaniczny tej uczelni, z tytułem mechanika-elewa marynarki 30.05.1915. Mianowany inżynierem mechanikiem miczmanem 9.06.1915. Skierowany do Szkoleniowego Wydziału Żeglugi Podwodnej 28.06.1915.

Służba we Flocie Imperium RosyjskiegoEdytuj

Z dniem 12.07.1915 zapisany w rejestr marynarzy I Floty Bałtyckiej. Przebywał na okręcie podwodnym „Aligator”, dla odbycia praktyki na okręcie podwodnym i zapoznania się z jego mechanizmami (28.06.1915-18.07.1915). Następnie znalazł się w dyspozycji flagowego inż. mech. III dywizjonu dywizji okrętów podwodnych Morza Bałtyckiego, inż. mech., kpt. II rangi – A. Dergaczenki, dla zapoznania się z silnikiem i innymi mechanizmami okrętów podwodnych, praktykował w zakładach „Noblesser” w Rewlu (11.08.1915-29.09.1915). Zwolniony na 4 tygodnie po doznaniu obrażeń 20.08.1915. W dniu 29.09.1915 został słuchaczem krótkich kursów oficerskich dla marynarki podwodnej. W ramach tegoż skierowany do okrętów podwodnych „Akuła” i „Wołk” dla praktycznego zapoznania się z prowadzeniem mechanizmów tego typu jednostek. W okresie od 18.10.1915 do 21.12.1918 był inż. mech. okrętowym na okręcie podwodnym „Wołk”. Ukończył wspomniany krótki kurs oficerski i został zapisany do grupy oficerów podwodnych marynarki z dniem 19.11.1916. W grudniu 1917 roku uciekł z pokładu „Wołka”, który okrętował w Helsinkach i przystąpił do Legionów Polskich. W czasie powrotu „Wołka” do Kronsztadu w kwietniu 1918 nie brał udziału, chociaż już miesiąc później powrócił do jednostki. Aresztowany w październiku 1918 jako były polski legionista. Po uwolnieniu rozkazem sztabu z dn. 21.12.1918 został wydalony z załogi „Wołka”, a następnie z dniem 1 stycznia 1919 wykluczony z marynarki rosyjskiej[5].

Służba w Armii Litwy ŚrodkowejEdytuj

Jeszcze w styczniu, po zwolnieniu ze służby wyjechał do ojca, który mieszkał wtedy w Penzie. W kwietniu 1920 roku z podrobionymi dokumentami uciekł do Witebska, gdzie ukrywał się do sierpnia tegoż roku, kiedy udało mu się przedrzeć do Wilna. Tam w październiku 1920 wstąpił do wojska gen. L. Żeligowskiego, w randze porucznika i służył w Zapasowym Batalionie Piechoty Wileńskiej. Początkowo był intendentem i zastępcą dowódcy Mostowej Grupy Saperów (pomiędzy październikiem 1920 a lutym 1921), a następnie jej dowódcą do listopada 1922 roku.

Służba w Wojsku PolskimEdytuj

Po przyłączeniu Litwy Środkowej do Rzeczypospolitej Polskiej w marcu 1922 jego jednostka stała się składową Wojska Polskiego. W sierpniu 1922 roku przyjęty do korpusu polskich inżynierów i saperów w randze kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919[6][7]. Po likwidacji Mostowej Grupy Saperów, był dowódcą Minerskiej Roty Mostowego Batalionu i naczelnikiem szkoły maszynistów i mechaników (od listopada 1922 do czerwca 1923). W czerwcu 1923 przeniesiony do IV Wydziału Sztabu Generalnego (zaopatrzenie). W latach 1923–1928 był komendantem Linii Żeglugi Śródlądowej w Grodnie (w 1923 jako oficer nadetatowy Batalionu Mostowego z Modlina i zatrzymany w służbie czynnej[8], jako oficer nadetatowy w służbie czynnej[9]). W 1928 jako oficer Batalionu Mostowego służył w Linii Żeglugi Śródlądowej w Warszawie[10]. Po ukończeniu półrocznych kursów dla oficerów sztabowych w Szkole Podchorążych Inżynierów, został w niej wykładowcą (od 1928) i dyrektorem nauk dla saperów (1930- czerwiec 1936[11]). Został awansowany na stopień majora saperów ze starszeństwem z 1 stycznia 1930[12][13]. Ukończył pięciomiesięczne kursy dla oficerów sztabowych w Wyższej Szkole Wojennej w 1934. Od czerwca 1936 do maja 1937 pełnił obowiązki zastępcy dowódcy II Batalionu Saperów w Puławach. Był szefem wydziału wyszkolenia w Urzędzie Inspektora Saperów Sztabu Głównego Wojska Polskiego od maja 1937 do września 1939 roku. Jeszcze przed wybuchem wojny awansowany do stopnia ppłk.

II wojna światowaEdytuj

Podczas wojny ewakuowany wraz ze Sztabem Generalnym. Przez Rumunię i Węgry przedostał się do Francji, gdzie został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych. Po kapitulacji Francji pozostał na miejscu i został inspektorem polskich obozów wojskowych na terenach rządu Vichy (rejon Nimes), gdzie odgrywa jedną z kluczowych ról przy organizacji przerzutów polskich żołnierzy do Wielkiej Brytanii[14]. Na przełomie 1941/1942 roku przedostał się na Wyspy Brytyjskie. W następnych latach prowadził dalej działalność szkoleniową.

Ostatnie lata życiaEdytuj

W 1947 roku wyjechał do Polski i podjął pracę w Politechnice Śląskiej w katedrze prof. Jana Henryka Obrąpalskiego. Zmarł w Katowicach 30 października 1957 roku. Spoczął na miejscowym cmentarzu komunalnym.

RodzinaEdytuj

12 lutego 1916 w St. Petersburgu poślubił Józefę Annę z Gimbuttów (1892-1968), córkę Józefa i Barbary z Kibortów[15]. Mieli jednego syna Edwarda Lwa (1916-1971).

PrzypisyEdytuj

  1. W ewidencji wojskowej początkowo zapisywany jako Jan Ejsymont II (dla odróżnienia od ks. Jana Ejsymonta ur. 1880), a następnie Eysymont.
  2. W dokumentacji wojskowej podawano datę urodzin 17 października 1891, chociaż z aktu urodzenia wynika, że urodził się o dzień wcześniej.
  3. Akt chrztu z parafii Fara Grodzieńska nr 233/1892.
  4. Zob. Морское_инженерное_училище.
  5. А. Пожарский Подводное плавание в России. 1834-1918. Биографический справочник, Moskwa 2011, s. 895–896.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 916.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 830.
  8. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 894.
  9. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 818, 1359.
  10. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 584, 595.
  11. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 821.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1930 nr 5, s. 66.
  13. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 250.
  14. F. Majorkiewicz, Lata durne, lata chmurne, Warszawa 1983, s. 114, 117, 119-120, 126.
  15. Akt małżeństwa z parafii św. Katarzyny w Sankt Petersburgu nr 30/1916.

BibliografiaEdytuj