Otwórz menu główne

Jan Lemański (pisarz)

polski poeta, satyryk i bajkopisarz

Jan Lemański (ur. 7 lipca 1866 w Głażewie pod Płockiem, zm. 11 listopada 1933 w Warszawie) – polski poeta, satyryk i bajkopisarz okresu Młodej Polski.

Jan Lemański
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 lipca 1866
Głażewo
Data i miejsce śmierci 11 listopada 1933
Warszawa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Grób poety Jana Lemańskiego na Starych Powązkach w Warszawie

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Kształcił się w gimnazjum w Płocku, a potem na Wydziale Prawna Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Od roku 1894 publikował drobne utwory w pismach warszawskich. W latach 1901–1907 wchodził w skład redakcji pisma Chimera, w którym często publikował swoją twórczość. Był mężem poetki Marii Komornickiej[1].

W okresie międzywojennym pracował jako urzędnik w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, pod koniec życia jako cenzor filmowy[1]. Wtedy wycofał się z życia literackiego i zaprzestał działalności.

W 1929 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[2].

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

We wspo­mnie­niach współcze­snych Lemański zo­stał za­pa­miętany jako in­fan­tyl­ny dzi­wak[1]. Ire­na Lo­ren­to­wiczpisała o nim: „Wiel­ki przy­ja­ciel dzie­ci, dzi­wak i cza­ro­dziej, sa­mot­nik i mil­czek”[1].

TwórczośćEdytuj

  • Bajki (1902)
  • Proza ironiczna. Bajki, bajeczki, przypowiastki dla dziatek, sielanki (1904)
  • Colloqvia albo Rozmowy (1905)
  • Ofiara królewny. Powieść fantastyczna (1906)
  • Nowenna czyli Dziewięćdziesiąt dziewięć dytyrambów o szczęściu (1906)
  • Prawo własności (1909)
  • Baśń o prawdzie. Nowy zbiór piosnek, bajek, poematów, baśni satyrycznych, melodyi i pieśni (1910)
  • Noc i dzień (1910)
  • Czyn. Poezye, satyry, piosenki (1911)
  • Jasełka (1911)
  • Kamień filozoficzny. Nowele, satyry, groteski[3] (1911)
  • Zwierzyniec (1912)
  • Bajki o zwierzętach (1916)
  • Lis na łowach. Lisy na dworze królewskim (1919)
  • W kraju słońca[4] (1919)
  • Złota rybka (1919)
  • Tao[5] (1921)
  • Księga Rodzaju[6] (1921), poemat satyryczny
  • Prawo mężczyzny[7] (1922)
  • Toast. Bajki powojenne (1923)

Był redaktorem książki Satyra polska (1914) w 2 tomach.

W jego twórczości widać motywy satyry obyczajowej. Stworzył nowy typ bajki z wyraźnymi elementami drwiny. Satyryczną twórczość Lemańskiego można uważać za prekursorską w stosunku do "Zielonego Balonika".

Dokonał przekładu Murzyna z załogi Narcyza[8] (1923) i Uśmiechu szczęścia (wyd. w tomie Między lądem a morzem, 1924) Josepha Conrada, Fletnika z Hamelnu[9] Roberta Browninga (1924), baśni Odmieńczyk[10] Ryszarda Dehmela (1925).

W twórczości Lemańskie­go niektórzy ba­da­cze do­pa­trzy­li się ob­se­syj­nej niechęci do ko­biet[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Nie ma Komornickiej! [w:] Krzysztof Tomasik, Homobiografie.
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu literackiem” M.P. z 1929 r. nr 276, poz. 638
  3. Jan Lemański, Kamień filozoficzny : (nowele, satyry, groteski), wyd. 1911, polona.pl [dostęp 2018-04-17].
  4. Jan Lemański, W kraju słońca, wyd. 1919, polona.pl [dostęp 2018-04-17].
  5. Jan Lemański, Tao : (poezje), wyd. 1921, polona.pl [dostęp 2018-04-17].
  6. Jan Lemański, Księga rodzaju, wyd. 1921, polona.pl [dostęp 2018-04-17].
  7. Jan Lemański, Prawo mężczyzny, wyd. 1922, polona.pl [dostęp 2018-04-17].
  8. Murzyn z załogi Narcyza = The Nigger of the Narcissus : opowiadanie o kasztelu, Józef Conrad Korzeniowski ; z upoważnienia autora tłumaczył z angielskiego Jan Lemański, wyd. 1923, polona.pl [dostęp 2018-04-17].
  9. Robert Browning: Fletnik z Hamelnu, tłum. Jan Lemański (rękopis) (pol.). polona.pl. [dostęp 2018-07-24].
  10. Odmieńczyk : baśń Ryszarda Dehmel'a ; w przekł. Jana Lemańskiego, wyd. 1925, polona.pl [dostęp 2018-04-17].

Linki zewnętrzneEdytuj