Jan Stankiewicz (działacz białoruski)

białoruski działacz

Jan lub Janka Stankiewicz ps. Braczysłau Skarynin, J. Januczonak (ur. 26 listopada 1891 w Orleniętach koło Oszmiany, zm. 16 sierpnia 1976 w Hawthorn w Stanach Zjednoczonych) – białoruski działacz narodowy i polityk. Poseł na Sejm II RP II kadencji (1928-1930). Brat księdza Adama Stankiewicza.

Jan Stankiewicz
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1891
Orlenięta koło Oszmiany, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 16 sierpnia 1976
Hawthorn, Stany Zjednoczone
poseł na Sejm II RP
Okres od 1928
do 1930
Odznaczenia
Order Krzyża Wolności za służbę cywilną (Estonia)

ŻyciorysEdytuj

W czasie I wojny światowej walczył w rosyjskim wojsku, dostał się do niewoli austriackiej. W latach 1918-21 uczestniczył w pracach nad utworzeniem niepodległego państwa białoruskiego, zajmował się m.in. negocjacjami politycznymi ze strona litewską.

Pierwsze nauki pobierał w szkole miejskiej w Oszmianie, później kształcił się w prawosławnym seminarium duchownym w Wilnie. Po ukończeniu gimnazjum białoruskiego w Wilnie studiował filozofię na Uniwersytecie w Pradze. W 1923 roku, podczas studiów, był jednym z autorów białoruskojęzycznego czasopisma „Biełaruski Student”, w którym pisał pod pseudonimem B. Skarynicz[1]. Studia ukończył w 1927 roku. W latach 1927-1940 był lektorem języka białoruskiego na Uniwersytecie Stefana Batorego, od 1928 do 1932 roku również w Warszawie.

W 1928 roku wybrano go na posła z listy Bloku Mniejszości Narodowych w okręgu Lida. Redagował miesięcznik "Rodnaja Mowa", działał w Białoruskim Towarzystwie Naukowym.

W 1939 roku zaangażowany w działalność Komitetu Białoruskiego w Gdańsku, więziony przez polskie władze w Wilnie, rok później zakładał Partię Białoruskich Nacjonalistów, był również zaangażowany w pertraktacje polsko-białoruskie w 1942 roku.

Po II wojnie światowej przebywał na emigracji w RFN (wykładał m.in. na Ukraińskim Wolnym Uniwersytecie w Monachium) i USA. Został pochowany na cmentarzu w South River w New Jersey.

Został odznaczony m.in. estońskim Krzyżem Wolności III klasy.

PraceEdytuj

  • "Apytalnik" (Wilno 1935)
  • "Powieści i apawiadańni Krywickich lietapiscau" (Wilno 1937)
  • "Historyja biełaruskaj mowy" (Wilno 1939)

PrzypisyEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • K. Gomółka, Białorusini w II Rzeczypospolitej, Gdańsk 1992
  • A. Bergman, Sprawy białoruskie w II Rzeczypospolitej, Warszawa 1984
  • Jackiewicz Mieczysław (red.), "Wileńska encyklopedia 1939-2005", Warszawa 2007, ​ISBN 83-89913-95-1
  • Г. М. Зелянова: «Беларускі студэнт». W: Рэдкал.: М. В. Біч і інш.: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. T. 1: А — Беліца. Mińsk: „Biełaruskaja Encykłapiedyja” im. Piatrusia Brouki, 1993, s. 453. ISBN 5-85700-074-2. (biał.)