Otwórz menu główne

Jan Stefan Witkowski

Jan Stefan Witkowski[a] (ur. 10 sierpnia 1897 w Warszawie, zm. 21 września 1939 w szpitalu w Rawie Ruskiej) – major piechoty Wojska Polskiego, w czasie kampanii wrześniowej dowódca IV batalionu 73 pułku piechoty, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Jan Stefan Witkowski
Gozdawa
Ilustracja
kpt. Jan Stefan Witkowski
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 10 sierpnia 1897
Warszawa
Data i miejsce śmierci 21 września 1939
Rawa Ruska
Przebieg służby
Lata służby 1917 - 1939
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Jednostki 1 pułk piechoty Legionów Polskich
23 pułk piechoty
Centralna Szkoła Strzelnicza
Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych
Korpus Ochrony Pogranicza
14 pułk piechoty
73 pułk piechoty
Stanowiska referent w Departamencie Piechoty MSWojsk.
dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
(kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej
Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej
Zarząd Wojskowego Klubu Sportowego „Cuiavia” we Włocławku w roku 1935. W środku siedzi ppłk Hugo Mijakowski, drugi od lewej siedzi kpt. Jan Stefan Witkowski.
5.III.1935 - kompania szkolna ckm 14 pp. W środku siedzi ppłk Franciszek Sudoł, na prawo od niego siedzi kpt. Jan Witkowski. Na lewo od podpułkownika siedzą mjr Aleksander Fiszer i por. Ryszard Jagiełło.
Jan Stefan Witkowski upamiętniony na tablicy poległych żołnierzy IV batalionu 73 pułku piechoty (Bełżec).

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w Warszawie, syn Jana i Stefanii. Ukończył szkołę średnią, a następnie został słuchaczem kursów technicznych. Służył w 1 pułku piechoty Legionów Polskich[1], walczył na frontach I wojny światowej. Od listopada 1918 roku służył w Wojsku Polskim. W szeregach 23 pułku piechoty (wchodzącego w skład VI Brygady Piechoty Legionów z 3 Dywizji Piechoty Legionów) wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Za odwagę wykazaną w tych walkach sierżant Witkowski odznaczony został, dekretem Wodza Naczelnego marszałka Józefa Piłsudskiego[b] (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 21 z dnia 28 maja 1921 r.), Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[2][3].

Na dzień 1 czerwca 1921 r. pełnił w randze podporucznika służbę w Centrum Wyszkolenia w Wołkowysku[4], a jego oddziałem macierzystym był 23 pułk piechoty[5]. Dekretem Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego z dnia 3 maja 1922 r. (dekret L. 19400/O.V.) został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 r. i 1552. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6]. W 23 pułku piechoty z Włodzimierza Wołyńskiego pełnił służbę do 1927 r.[7][8] zajmując: w roku 1923 – 1387. lokatę wśród poruczników piechoty[9], a rok później - 537. lokatę[10].

Rozrządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Stanisława Wojciechowskiego z dnia 3 maja 1926 r. został awansowany do stopnia kapitana, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 r. i 259. lokatą w korpusie oficerów piechoty[11][12]. W roku 1927 został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Strzeleckiego Piechoty z jednoczesnym przydzieleniem do kadry oficerów piechoty. Oddelegowany został wówczas do pełnienia służby w toruńskiej Centralnej Szkole Strzelniczej (CSS)[13]. W roku 1928 zajmował 251. lokatę wśród kapitanów piechoty ze swego starszeństwa[14], a na rok 1930 była to już 215. lokata w starszeństwie (a jednocześnie 1360. lokata łączna wśród kapitanów korpusu piechoty)[15]. Z dniem 7 stycznia 1930 r. został przydzielony (bez prawa do należności za delegację) na 8-miesięczny kurs dowódców plutonów artylerii piechoty w Szkole Strzelania Artylerii[16]. Od dnia 21 grudnia 1930 roku pełnił już służbę na stanowisku referenta w Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych, do którego przeniesiono go z CSS zarządzeniem kierownika MSWojsk. - gen. dyw. Daniela Konarzewskiego[17]. Zarządzeniem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 9 listopada 1931 r. odznaczony został, za pracę w dziele odzyskania niepodległości, Krzyżem Niepodległości[18]. W roku 1932 zajmował 194. lokatę wśród kapitanów piechoty w swoim starszeństwie[19] i nadal pełnił służbę w Departamencie Piechoty MSWojsk. (przydzielony był do Szefostwa Departamentu, którym kierował wówczas płk dypl. Józef Ćwiertniak)[20].

W kwietniu 1932 roku kpt. Witkowski został przeniesiony (zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych - marszałka J. Piłsudskiego) w korpusie oficerów piechoty, z Departamentu Piechoty MSWojsk. do Korpusu Ochrony Pogranicza, co zostało ogłoszone w Dzienniku Personalnym MSWojsk. z dnia 9 grudnia 1932 roku[21]. Jednocześnie z dniem 6 kwietnia 1932 r. został oddelegowany z KOP-u (bez prawa do należności za delegację) na 6-tygodniową praktykę do warszawskiej Zbrojowni Nr 2[22]. Służąc w KOP-ie zajmował na dzień 1 lipca 1933 roku – 1021. lokatę wśród wszystkich kapitanów piechoty (była to 181. lokata w swoim starszeństwie)[23].

Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych opublikowanym w dniu 26 stycznia 1934 r. nastąpiło sprostowanie imienia kapitana Witkowskiego – z: „Stefan II” – na: „Jan Stefan”[24].

W dniu 7 czerwca 1934 r. ogłoszono przeniesienie (w korpusie oficerów piechoty) kpt. Jana Stefana Witkowskiego z Korpusu Ochrony Pogranicza do 14 pułku piechoty we Włocławku[25]. We wrześniu 1934 r. pełnił funkcję dowódcy 2 kompanii ckm w II batalionie włocławskiego pułku[26]. Na dzień 5 czerwca 1935 r. zajmował 849. lokatę łączną wśród kapitanów piechoty (była to jednocześnie 149. lokata w swoim starszeństwie)[27]. Angażował się w rozwój sportu – został członkiem zarządu Wojskowego Klubu Sportowego „Cuiavia” we Włocławku (w skład zarządu wchodzili również inni oficerowie 14 pp: kpt. Jan Fleischmann i por. Józef Koziński)[28]. Sekcja kajakarska „Cuiavii” była członkiem Polskiego Związku Kajakowców, a kpt. Witkowski był w niej jednym z trzech mianowanych przez PZKaj. przodowników (pozostałymi byli kpt. Jan Fleischmann i por. Józef Koziński)[29]. Na dzień 21 września 1936 r. zajmował stanowisko dowódcy I batalionu 14 pułku piechoty[30].

Awansowany do stopnia majora został ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 r. i 53. lokatą w korpusie oficerów piechoty[12]. W tym samym roku został przeniesiony z 14 pp do 73 pułku piechoty z Katowic, na stanowisko dowódcy batalionu (od roku 1938 dowodził IV batalionem tegoż pułku). Na dzień 23 marca 1939 r. zajmował 48 lokatę wśród majorów korpusu piechoty w swoim starszeństwie[31] i nadal pełnił funkcję dowódcy IV batalionu 73 pp[32].

W kampanii wrześniowej walczył jako dowódca IV batalionu 73 pułku piechoty wchodzącego w skład Grupy Fortecznej Obszaru Warownego „Śląsk”[33][34] (był to specjalny IV batalion karabinów maszynowych, który w planach operacyjnych sztabu „Obszaru Warownego Śląsk" oznaczony był jako „batalion km. spec. II"). Ze swoim oddziałem toczył boje z Niemcami na wojennym szlaku Grupy Fortecznej. Dowodzony przez niego batalion stanowił w dniu 18 września straż przednią północnej kolumny wojsk Grupy Fortecznej płk. Wacława Klaczyńskiego przebijającej się na Bełżec[35]. O świcie 19 września IV batalion podchodzący już pod Bełżec został zaskoczony ogniem z zamaskowanego czołgu[c] i stracił 45 poległych[37], a major Jan Witkowski został ciężko ranny w brzuch[d]. Na drugi dzień został przewieziony w stanie beznadziejnym do szpitala polowego w Rawie Ruskiej (tracił już wówczas przytomność i majaczył). Zmarł w dniu 21 września 1939 r. o godzinie 10:00, w otoczeniu swych żołnierzy[40].

Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Rawie Ruskiej.

AwanseEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Do stycznia 1934 roku oficer ten występował pod imieniem „Stefan” lub „Stefan II”. Sprostowanie imienia nastąpiło zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych, opublikowanym w Dzienniku Personalnym M.S.Wojsk. z dnia 26 stycznia 1934 roku.
  2. Dekret z dnia 17 maja 1921 roku, sygnatura: L.2979.
  3. Według Mariana Porwita właśnie ta walka batalionu mjr. Witkowskiego była jedyną stoczoną w tym okresie przez oddziały Grupy Fortecznej, na właściwym kierunku operacyjnym tejże Grupy[36].
  4. Według części źródeł mjr Jan Stefan Witkowski poległ podczas tego starcia, a jako miejsce jego śmierci wskazano Rawę Ruską koło Lwowa[38][39].

PrzypisyEdytuj

  1. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku ↓.
  2. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 V 1921, s. 992.
  3. a b Witkowski 1928 ↓, s. 22.
  4. Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 93.
  5. Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 947.
  6. a b Lista starszeństwa oficerów zawodowych 1922 ↓, s. 98.
  7. Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 191.
  8. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 180.
  9. Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 435.
  10. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 377.
  11. a b Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 18 z 3 V 1926, s. 129.
  12. a b c d Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 342.
  13. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 139.
  14. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 219.
  15. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1930 ↓, s. 106.
  16. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 III 1930, s. 122.
  17. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 I 1931, s. 10.
  18. Monitor Polski ↓, Nr 260 z 10 XI 1931, poz. 352, s. 19.
  19. a b Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 60.
  20. Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 435.
  21. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 XII 1932, s. 438.
  22. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 XII 1932, s. 449.
  23. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1933 ↓, s. 59.
  24. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 I 1934, s. 34.
  25. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 VI 1934, s. 181.
  26. Ciesielski 2008 ↓, s. 289, 292.
  27. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1935 ↓, s. 57, 183-184, 194.
  28. Ciesielski 2008 ↓, s. 129.
  29. Jednodniówka 14 Pułku Piechoty 1934 ↓, s. 38.
  30. Ciesielski 2008 ↓, s. 294.
  31. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 26.
  32. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 635.
  33. Kryska-Karski i Barański 1972 ↓, s. 43.
  34. Głowacki 1976 ↓, s. 322.
  35. Porwit 1983 ↓, s. 145.
  36. Porwit 1983 ↓, s. 177.
  37. Porwit 1983 ↓, s. 162.
  38. Kryska-Karski 1996 ↓, s. 475.
  39. Głowacki 1976 ↓, s. 160.
  40. Opis działań IV bat. 73 pp Brygady Fortecznej we wrześniu 1939. IV - zakończenie ↓, s. 7.
  41. a b c d e Na podstawie https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/Kpt._Jan_Stefan_Witkowski.jpg
  42. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 VIII 1929, s. 242.

BibliografiaEdytuj