Otwórz menu główne

Jan Urban (dziennikarz)

dziennikarz polski, działacz polityczny

Jan Urban (ur. 7 marca 1895 w Łodzi jako Jan Urbach, zm. 7 września 1987 w Warszawie) – polski dziennikarz i działacz socjalistyczny, sprawozdawca sejmowy. Poseł do Krajowej Rady Narodowej (1944–1946).

Jan Urban
Jan Urbach
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1895
Łódź
Data i miejsce śmierci 7 września 1987
Warszawa
Zawód, zajęcie dziennikarz
Alma Mater Politechnika Warszawska
Stanowisko poseł do Krajowej Rady Narodowej (1944–1946)
Partia Polska Partia Socjalistyczna
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Jana Urbana na Wojskowych Powązkach

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie żydowskiej, jako syn Szymona Urbacha (1863–1941)[1] i Michaliny zd. Glücksohn (1864–1941)[2]. Jego ojciec był właścicielem zakładu optycznego mieszczącego się przy ul. Piotrkowskiej w Łodzi[3].

W 1912 ukończył Szkołę Handlową Zgromadzenia Kupców Miasta Łodzi i zdał maturę, ponieważ jednak brał udział w antyrosyjskim strajku szkolnym, nie mógł wstąpić na żadną wyższą uczelnię w Królestwie Polskim. Kształcił się następnie na studiach inżynierskich w Liège. Działał tam w Stowarzyszeniu Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej „Filarecja”. Przed wybuchem I wojny światowej wrócił do kraju i pracował w kołach młodzieży socjalistyczno–niepodległościowej, kolportując odezwy przeciw Rosji carskiej. Po zajęciu Warszawy przez Niemców wstąpił na Wydział Elektrotechniczny Politechniki Warszawskiej i został wykładowcą Towarzystwa Krzewienia Oświaty oraz Robotniczego Uniwersytetu Ludowego w Łodzi. Uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie w listopadzie 1918, następnie wstąpił do Legii Akademickiej Wojska Polskiego i brał udział w obronie Lwowa. Po demobilizacji powrócił na przerwane studia politechniczne[4]. W 1921 rozpoczął pracę dziennikarza, został korespondentem sejmowym prasy łódzkiej. Był jednocześnie działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej. W latach 1929–1939 stał na czele redakcji związanego z PPS „Głosu Porannego”, którego był współwłaścicielem. W swej publicystyce poruszał wątki antynazistowskie.

Po przegranej wojnie obronnej w 1939 pozostał wraz z rodziną na terenach włączonych w skład ZSRR. Przyjął obywatelstwo radzieckie i otrzymał posadę inżyniera we lwowskim Państwowym Instytucie Projektowania Miast „Giprograd”[4]. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej wraz z rodziną ukrywał się na kresach wschodnich. W kwietniu 1944 został wcielony do 1 Armii Wojska Polskiego. Mianowano go redaktorem gazety IV dywizji „Do boju”. W sierpniu został odkomenderowany do służby cywilnej w resorcie Informacji i Propagandy PKWN. Został zastępcą Jerzego Borejszy w Wydziale Prasowym. W lipcu wszedł w skład Krajowej Rady Narodowej jako delegat Związku Patriotów Polskich. Ostatecznie zrzekł się mandatu podczas X sesji KRN w kwietniu 1946[5]. Podjął pracę w resorcie informacji i propagandy PKWN. Został organizatorem i redaktorem naczelnym pisma PPSBarykada Wolności”. Współzałożyciel Związku Zawodowego Dziennikarzy, wchodzący w skład jego zarządu głównego. Po wojnie mieszkał w Łodzi, gdzie jako członek specjalnej grupy operacyjnej czynnie uczestniczył w procesie upaństwowienia tamtejszych zakładów poligraficznych. Stał na czele redakcji „Monitora Polskiego”. Współorganizował również odrodzone pismo „Robotnik”. Później zamieszkał z rodziną w Warszawie. Przez szereg lat pełnił tam funkcję sekretarza redakcji wielu pism, m.in. „Rzeczpospolitej” oraz „Głosu Pracy”.

Po zjednoczeniu PPS i PPR został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Należał do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Od 1982 członek Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL. W ostatnim okresie życia wchodził w skład Zespołu Starszych Dziennikarzy SD PRL.

Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

OdznaczeniaEdytuj

Życie prywatneEdytuj

W 1924 poślubił Marię Brodacz (1900–1994), z którą miał syna Jerzego (ur. 1933).

PrzypisyEdytuj

  1. Szymon Urbach, cemetery.jewish.org.pl [dostęp 2019-02-13] (pol.).
  2. Michalina Urbach, cemetery.jewish.org.pl [dostęp 2019-02-13] (pol.).
  3. Julian Tuwim, Tam zostałem: wspomnienia młodości, „Czytelnik”, Warszawa 2003, s. 254
  4. a b Profil na stronie Biblioteki Sejmowej. [dostęp 2017-09-15].
  5. Stefan Stępień, Związek Parlamentarny Polskich Socjalistów w działalności prawodawczej Krajowej Rady Narodowej, Lublin 1998, s. 62–63

BibliografiaEdytuj

  • Zmarł Jan Urban, „Życie Warszawy”, nr 210 z 9 września 1987, s. 2.
  • „Życie Warszawy”, nr 213 z 12–13 września 1987, s. 8 (nekrolog zamieszczony przez SD PRL)