Jan Władysław Rozwadowski

Oficer dyplomowany Wojska Polskiego
Ten artykuł dotyczy Jana Władysława Rozwadowskiego. Zobacz też: ujednoznacznienia Jan Rozwadowski oraz Rozwadowski.

Jan Władysław Tomasz Jordan Rozwadowski herbu Trąby (ur. 23 listopada 1889 w Majdanie Starym, zm. 1940 w Kijowie) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, teoretyk wojskowości, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Jan Władysław Rozwadowski
Ilustracja
pułkownik dyplomowany kawalerii pułkownik dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1889
Majdan Stary
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Kijów
Przebieg służby
Lata służby 1918–1933
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 4 Pułk Ułanów Cesarza
12 Dywizja Piechoty
8 Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego
3 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Czarnieckiego
Wojskowe Biuro Historyczne
Stanowiska szef sztabu
dowódca pułku
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie)
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z tuchowskiej rodziny Jordan Rozwadowskich herbu Trąby. Urodził się 23 listopada 1889 w Majdanie Starym jako drugie dziecko Bronisława Rozwadowskiego (zm. 1912) i Wandy, z domu Karniewska (zmarła przedwcześnie). Jego rodzeństwem byli Cecylia, Marta, Janina i Antoni (ur. 1887). Od 1899 uczył się w szkole realnej w Koszycach, a od 1903 odbywał naukę w niższej i średniej Szkole Kadetów Kawalerii w Hranicy. W sierpniu 1909 ukończył Terezjańską Akademię Wojskową w Wiener Neustadt, uzyskując stopień podporucznika c. i k. armii. Następnie służył w 4 pułku Ułanów Cesarza. Od 1913 do 1914 studiował w szkole wojennej w Wiedniu, uzyskując stopień porucznika. Podczas I wojny światowej jako oficer sztabu generalnego został odkomenderowany do Twierdzy Przemyśl, gdzie w 1915 trafił do niewoli rosyjskiej. Przebywał w niej wraz z bratem Antonim do 1918, po czym powrócili z dalekiego wschodu do Lwowa. Po zwolnieniu, w stopniu rotmistrza, ponownie służył w sztabie austriackiej armii, 12 Brygady Piechoty. Brał udział w walkach na froncie włoskim.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 29 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej na stanowisku szefa sztabu Grupy Operacyjnej płk. Henryka Minkiewicza na froncie galicyjskim w okolicach Chyrowa. Współpracował ze sztabem gen. Wacława Iwaszkiewicza (był zastępcą szefa sztabu Dowództwa Frontu Galicyjsko-Wołyńskiego[1]), następnie gen. Tadeusza Rozwadowskiego. Później podczas wojny polsko-bolszewickiej od października 1919 do marca 1920 służył w Oddziale III Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Współpracował wówczas z mjr. Charles’em de Gaulle’em ze sztabu francuskiego gen. Maxime'a Weyganda. Następnie pracował jako szef Oddziału IV Dowództwa 6 Armii, szef sztabu 2 Dywizji Jazdy, zastępca szefa sztabu Dowództwa Frontu Małopolskiego i na koniec jako szef sztabu 12 Dywizji Piechoty.

Po ustaniu działań bojowych został zastępcą szefa sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 67. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii), a jego oddziałem macierzystym był wówczas 6 pułk Ułanów Kaniowskich[2]. Od 1922 do 1923 był zastępcą dowódcy 8 pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego w Krakowie. W latach 1923–1925 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej w Paryżu[3][4]. Z dniem 1 stycznia 1926 roku został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Biura Ścisłej Rady Wojennej na przeciąg dwóch miesięcy[5]. Z dniem 1 września 1926 roku został przydzielony do Gabinetu Wojskowego Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych w Warszawie[6]. Od 1927 do 1931 był dowódcą 3 pułku strzelców konnych w Wołkowysku[7]. Został awansowany do stopnia pułkownika kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928, w 1928 zweryfikowany z 6 lokatą w korpusie oficerów kawalerii[8]. W 1931 został zwolniony ze stanowiska dowódcy 3 pułku strzelców konnych z równoczesnym przydzieleniem do Wojskowego Biura Historycznego[9]. W 1932 pozostawał oficerem WBH[10]. Był teoretykiem wojskowości, publikował swoje prace. Z dniem 31 marca 1933 został przeniesiony z dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I w stan spoczynku[11].

W latach 20. usynowiła go hrabina Ludwika Rozwadowska, z domu Zamoyska. Pierwotnie Jan Władysław Rozwadowski został dziedzicem majątku i pałacu w Tuchowie, gdzie się wcześniej wychowywał. Jego żoną została Teresa, z domu Janota Bzowska, herbu Nowina (siostra jego kolegi z 8 pułku ułanów, ppłk. Władysława Bzowskiego oraz siostrzenica gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego). Ślubu parze udzielił w 1927 kard. Aleksander Kakowski. Zamieszkali następnie w wilii na Saskiej Kępie. Małżeństwa nie zaakceptowała hrabina Rozwadowska, wskutek czego nie uczyniła ostatecznie Jana Władysława spadkobiercą Tuchowa (zmarła w 1928). Mimo tego objął on dobra w miejscowościach: Dębiny, Łówcze i Zamczyska, położone w powiecie radziechowskim. Jan i Teresa Rozwadowscy mieli syna Pawła (1930–2012). Po 1934 rodzina zamieszkiwała we Lwowie przy ulicy Wincentego Pola 7[12].

Po wybuchu II wojny światowej nie otrzymał przydziału mobilizacyjnego. W czasie kampanii wrześniowej był organizatorem Straży Obywatelskiej we Lwowie. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów[13] w domu 6 grudnia 1939. Był przetrzymywany we lwowskich więzieniach Brygidki i na Zamarstynowie. Miał być także osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku[14]. W 1940 został przewieziony do więzienia przy ulicy Karolenkiwskiej 17 w Kijowie. Tam został zamordowany przez NKWD prawdopodobnie na wiosnę 1940. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 55/5-17 oznaczony numerem 2506)[15]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Jego brat, Antoni, także został oficerem kawalerii Wojska Polskiego, w stopniu majora. Ich krewnymi byli gen. Tadeusz Rozwadowski i płk tyt. Wiktor Rozwadowski, który także został zamordowany w części ukraińskiej zbrodni katyńskiej.

UpamiętnienieEdytuj

26 kwietnia 2013, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, na skwerze przy ulicy Ignacego Daszyńskiego w Tuchowie został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Jana Władysława Rozwadowskiego[16][17][18][19].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Semper Fidelis. Obrona Lwowa w obrazach współczesnych. Lwów / Warszawa: Straż Mogił Polskich Bohaterów / Oficyna Wydawnicza Volumen, 1930 / 1990, s. Tab. 172.
  2. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 157.
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 615, 676.
  4. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 557, 598.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 49.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 14 października 1926 roku, s. 354.
  7. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 319.
  8. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 337.
  9. Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. Zwalniam. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 226, Nr 5 z 3 sierpnia 1931. Ministerstwo Spraw Wojskowych. 
  10. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 140, 831.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 20 maja 1933 roku, s. 121.
  12. Wspomnienie o Pawle Jordan Rozwadowskim. rozwadowski.org. [dostęp 9 grudnia 2014].
  13. Sławomir Kalbarczyk. Ukraińska Lista Katyńska. „Komentarze historyczne”, s. 55. Instytut Pamięci Narodowej. 
  14. Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 341. ISBN 83-7001-294-9.
  15. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 80. [dostęp 27 października 2014].
  16. Katyński Dąb Pamięci. tuchow.pl, 14 maja 2013. [dostęp 9 grudnia 2014].
  17. Ku pamięci płk. Jana Władysława Rozwadowskiego. rozwadowski.org. [dostęp 9 grudnia 2014].
  18. Dąb Pamięci w Tuchowie. ryglice-okolice.pl. [dostęp 9 grudnia 2014].
  19. Tuchów – Dęby Katyńskie. miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 9 grudnia 2014].
  20. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem Virtuti Militari. stankiewicze.com. [dostęp 7 grudnia 2014].
  21. Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315)
  22. Na podstawie fotografii [1]

BibliografiaEdytuj