Otwórz menu główne

Janina Porazińska

polska poetka, prozaik, tłumaczka literatury szwedzkiej

Janina Porazińska (ur. 29 września 1882 lub 1888 w Lublinie, zm. 2 listopada 1971 w Warszawie) – polska poetka, prozaiczka, tłumaczka literatury skandynawskiej.

Janina Porazińska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 29 września 1882 lub 1888
Lublin
Data i miejsce śmierci 2 listopada 1971
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki poezja, proza, tłumaczenie literatury szwedzkojęzycznej
Epoka folklor
Ważne dzieła
  • Psotki i śmieszki
  • Baśń o siedmiu krukach
  • Za górami... za lasami...
  • Kto mi dał skrzydła
  • I w sto koni nie dogoni
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej Order Uśmiechu

Swoją twórczość poświęciła literaturze dziecięcej.

Nagrobek Janiny Porazińskiej
Park Janiny Porazińskiej, Warszawa
Tablica pamiątkowa na kamienicy, w której urodziła się Janina Porazińska (Lublin)

ŻyciorysEdytuj

Studiowała na Wydziale Przyrodniczym UJ w Krakowie. Debiutowała w 1903 na łamach „Wędrowca” jako poetka. Była współpracowniczką pism dla dzieci: „Przyjaciela Dzieci”, a w latach 1909–1910 „Promyka” i „Promyczka”. Należała do władz ruchu junackiego. W 1917 założyła pismo „Płomyk”. W latach 1927–1939 była redaktorką czasopism „Płomyczek”, „Słonko” i „Poranek”. W latach 1922–1925 była urzędniczką Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a w okresie okupacji działaczką podziemia oświatowego i kulturalnego.

Pisarka rozmiłowana była w polskim folklorze i w oparciu o niego pisała własne poezje i baśnie. Czerpała z gadek, przypowieści, pieśni, podań. Książki jej były tłumaczone na wiele języków. Dokonała też przekładów literatury skandynawskiej. W 1958 opracowała fińską Kalevalę w wersji dla dzieci[1].

Za twórczość literacką i pracę na rzecz edukacji dzieci Janina Porazińska została odznaczona między innymi Krzyżem Oficerskim (1955), a potem także Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1966). Była także Kawalerem Orderu Uśmiechu. Do dziś nazywana jest jedną z czterech „dam literatury dla dzieci” obok Ewy Szelburg-Zarembiny, Marii Kownackiej i Hanny Januszewskiej.

Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[2].

TwórczośćEdytuj

  • 1923: W spalonym dworze. Opowiadanie z 1920
  • 1924: Kichuś majstra Lepigliny
  • 1925: W Wojtusiowej izbie
  • 1929: Kopciuszek
  • 1933: Jaś i Kasia
  • 1933: Wesoła gromada
  • 1937: Legendy
  • 1937: Maciuś Skowronek
  • 1938: Baśń o siedmiu krukach
  • 1946: O dwunastu z Zapiecka
  • 1947: Borówka
  • 1947: Pleciugowe nowinki
  • 1947: Boża ścieżka królowej Kingi
  • 1950: O babulce
  • 1952: Smyku smyku na patyku (wiersze)
  • 1952: Za górami... za lasami...
  • 1952: Bajdurki
  • 1955: Za trzydziewiątą rzeką
  • 1955: Zuchwały strzyżyk
  • 1955: Trzy gadulki
  • 1955: Psotki i śmieszki (wiersze)
  • 1957: Kto mi dał skrzydła (o Janie Kochanowskim)
  • 1958: Tajemnicze butki
  • 1958: Wesele Małgorzatki
  • 1959: Pan Twardowski w Czupidłowie
  • 1961: I w sto koni nie dogoni (wspomnienia)
  • 1961: Czarodziejska księga
  • 1962: Starodzieje
  • 1964: Pamiętnik Czarnego Noska
  • 1967: Moja książeczka
  • 1971: Nad wiślaną wodą
  • 1973: Szewczyk Dratewka

PrzekładyEdytuj

  • Zachariasz Topelius, Daleka podróż małego Lucka
  • Zachariasz Topelius, Perła Adalminy
  • Zachariasz Topelius, Sampo Lappelill
  • Zachariasz Topelius, Skrzat z zamku w Abo

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

29 września 2011 na warszawskim Powiślu otwarto skwer im. Janiny Porazińskiej[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Janina Porazińska. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2019-10-15].
  2. Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. Cmentarz Stare Powązki. Porazińscy. um.warszawa.pl. [dostęp 2017-10-02].
  3. 15 stycznia 1955, M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, s. 1632.
  4. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”, M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144, pkt 42.
  5. Park dla dzieci im. Janiny Porazińskiej otwarto w Warszawie. gazeta.pl, 2011-09-29.

BibliografiaEdytuj

  • Lesław M. Bartelski: Polscy pisarze współcześni, 1939–1991: Leksykon. Tower Press, 2000, s. 334–335.