Janina Woynarowska

polska pielęgniarka

Janina Woynarowska (ur. 10 maja 1923 w Piwnicznej, zm. trag. 24 listopada 1979 w Krakowie) – polska pielęgniarka, działaczka charytatywna, poetka, związana z Chrzanowem oraz Służebnica Boża Kościoła katolickiego.

Służebnica Boża
Janina Woynarowska
Data i miejsce urodzenia 1923-05-1010 maja 1923
Piwniczna
Data i miejsce śmierci 1979-11-2424 listopada 1979
Kraków
Czczona przez Kościół katolicki
Przyczyna śmierci wypadek samochodowy
Miejsce spoczynku cmentarz parafialny w Chrzanowie
Zawód, zajęcie pielęgniarka
Miejsce zamieszkania Chrzanów
Narodowość polska
Wyznanie katolickie
Rodzice Kazimierz Witold Strzemię-Woynarowski,
Maria Jadwiga z d. Twaróg (rodzice przybrani)
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

ŻyciorysEdit

Jej rodzona matka zmarła podczas epidemii tyfusu i została pochowana w Istebnej[1]. Była dzieckiem adoptowanym we wczesnym dzieciństwie przez zamożne małżeństwo tytularnego pułkownika lekarza Kazimierza Witolda Strzemię-Woynarowskiego[2], prezesa miejskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, i Marii Jadwigi z Twarogów, członkini Towarzystwa św. Wincentego á Paulo[3]. Nieznane są okoliczności jej adopcji[3]. Rodzina zamieszkiwała w Chrzanowie, we własnym domu, zwanym „białym dworkiem”, przy Al. Henryka 24[3]. Był to dom, w którym prowadzono działalność charytatywną, dla ubogich wydawano posiłki, a także świadczono pomoc materialną i medyczną, a wszystko to przepojone było rodzinnym ciepłem, atmosferą religijności oraz patriotyzmu[3]. Zaprzyjaźniła się wówczas z rówieśnicą Marysią Lubasz, która tak po latach wspominała chwile ich dzieciństwa[3]:

Na każde imieniny, rodzinne uroczystości i święta kościelne Janina recytowała wiersze, śpiewała piosenki i grała na pianinie. Wspólnie stroiłyśmy w kwiaty i wstążki fotele, na których podczas tych miłych chwil siedzieli jej rodzice, również bardzo szczęśliwi. Wieczorem schodzili się goście do salonu, a my bawiłyśmy się w jadalni. Często przyjeżdżał do Janeczki kuzyn Leszek, bardzo go lubiła, znał dużo zabaw i ładnie opowiadał przeczytane książki. W lecie bawiliśmy się w przylegającym do domu ogrodzie. A w zimę chodziliśmy na lodowisko do „Sokoła” przy ulicy Sokoła. Obie uwielbiałyśmy jazdę na łyżwach, ale zabawy w śnieżki też były miłe.

Była dzieckiem chorowitym, dwie pierwsze klasy szkoły podstawowej przerobiła w domu, a następnie zaczęła uczęszczać do szkoły podstawowej nr 3, nieopodal jej domu, po czym zdając w 1936 egzaminy wstępne dostała się do Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego im. Michaliny Mościckiej, ale musiała je wkrótce przerwać 1 września 1939 na skutek wybuchu II wojny światowej[3]. Rodzice postanowili wówczas, że zorganizują tajne komplety w swoim domu dla kilku dzieci[3]. Z braku czasu, musiała je jednak przerwać, ponieważ spadł na nią obowiązek zajmowania się domem[3].

Wkrótce rodzina otrzymała nakaz opuszczenia „białego dworku” i przesiedlenia się do mieszkania przy ulicy Krakowskiej, a następnie przy Al. Henryka 32[3]. Podczas okupacji wiele dziewcząt otrzymało nakaz pracy przy kopaniu rowów przeciwlotniczych, w tym również i Janina Woynarowska[3]. Po zakończeniu II wojny światowej zezwolono rodzinie Woynarowskich na powrót do ich własnego, zdewastowanego domu przy Al. Henryka 24[4]. Wkrótce po przybyciu do niego 21 maja 1945 zmarł jej ojciec[4]. Wtedy to podjęła pracę w Przychodni Obwodowej przy ul. Koniewa 19 (aktualnie Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego przy ul. Sokoła 19), na stanowisku młodszej higienistki, a po pół roku została awansowana na starszą higienistkę[4]. 26 czerwca 1946 złożyła pielęgniarskie ślubowanie, a rok później ukończyła dodatkowy kurs dla pracowników Ubezpieczalni Społecznej[4].

Włączyła się aktywnie do zawiązanej przy parafii św. Mikołaja żeńskiej grupy Żywego Różańca, będąc jego animatorką[4]. W tym czasie zaczęła pisać wiersze, ujawniając swoje poetyckie zdolności[4]. W 1950 uzyskała państwowe świadectwo Pielęgniarki Dyplomowanej[4]. Był to okres pogłębienia przez nią praktyk religijnych, bowiem codziennie przed pracą uczestniczyła we mszy świętej oraz adoracji Chrystusa na Krzyżu[5]. Niekiedy po przyjściu do kościoła św. Mikołaja udawała się do kaplicy św. Stanisława biskupa i tam leżała krzyżem na zimnej posadzce, prowadząc cichy dialog z Chrystusem[6]. Tak to później wspominała[5]:

W życiu moim Chrystus zajął pierwsze miejsce, jest dla mnie wszystkim (...) w codziennym przeżywaniu wiary, którą wyniosłam z domu rodzinnego, jako największy skarb, największe dobro.

Pracę zawodową poszerzyła o działalność społeczną i charytatywną, pomagając na miarę swoich możliwości potrzebującym[5]. 8 kwietnia 1951 Ministerstwo Zdrowia uhonorowało ją odznaką „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”[5]. 2 lipca 1953 zmarła jej matka. Podczas jej pogrzebu zasłabła, a następnie odwieziono ją do szpitala[5]. Po powrocie ze szpitala do pustego domu napisała później jeden z najpiękniejszych swoich wierszy pt. Matka[5]:

Nie urodziła, ale dała Miłość,
którą otuliła na zawsze bezbronną, sierocą istotę.
W swoje życie zaprosiła,
swoim życiem się podzieliła – czuwając dzień i noc gotowością czułych rąk.
Światłem pogodnych spojrzeń rozpraszała lęk dziecięcego serca,
które...
Nieustającą pieśń śpiewa – Mateńko...

13 stycznia 1955 Rada Państwa na wniosek Ministra Zdrowia nadała jej Medal X-lecia za zasługi w pracy pielęgniarskiej[7], a 17 stycznia tegoż roku za wzorową pracę w Służbie Zdrowia otrzymała Srebrny Krzyż Zasługi[8]. 1 stycznia 1956 otrzymała nominację na stanowisko przełożonej pielęgniarek przy Przychodni Obwodowej w Chrzanowie i przewodniczącej koła Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego[8]. Chorowała na postępującą skoliozę, nękającą ją od dziecka[8].

W 1961 złożyła roczne śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa, zostając członkinią Instytutu Świeckiego Chrystusa Odkupiciela Człowieka w Krakowie, a później w 1964 redaktorką biuletynu tego Instytutu pt. Ora et Labora[8]. 1 grudnia 1962 otrzymała nominację na stanowisko instruktorki i przełożonej pielęgniarek przy Wydziale Zdrowia i Opieki Społecznej w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Chrzanowie[8]. W 1966 złożyła na ręce kard. Karola Wojtyły, późniejszego papieża i świętego, śluby wieczyste, w obecności założyciela Instytutu Świeckiego Chrystusa Odkupiciela Człowieka, ks. Witolda Kacza[8]. Nie mając środków finansowych na utrzymanie swojego dużego domu, sprzedała go, przenosząc się w 1967 do mieszkania przy ul. Grunwaldzkiej 13, gdzie zamieszkała ze swoją kuzynką Elżbietą Twaróg-Rawicz[9]. W 1969 jadąc karetką do jednego chorego, postanowiła drugiego chorego po amputacji obu nóg zabrać na jego prośbę do klasztoru leżącego przy trasie przejazdu[1]. Spotkały ją z tego powodu przykrości. Pomimo dyscyplinarnego zwolnienia pozwolono jej jednak wrócić do zawodu i pracować w gabinecie zabiegowym, gdzie spędziła ostatnie 10 lat życia[10].

Pisywała teksty do czasopism związanych z zawodem pielęgniarki: Pielęgniarka i Położna, Służba Zdrowia i Zdrowie[9]. W 1976 uczestniczyła w Międzynarodowym Kongresie Instytutów Świeckich w Rzymie, odwiedzając później w Asyżu m.in. grób św. Franciszka[11]. W latach 1972–1979 była aktywną uczestniczką Synodu Duszpasterstwa Archidiecezji Krakowskiej, na którym zaprzyjaźniła się z pielęgniarką Hanną Chrzanowską, późniejszą Czcigodną Służebnicą Bożą[11]. Na początku lat siedemdziesiątych rozpoczęła studia w trybie zaocznym na Wydziale Psychologii i Filozofii Chrześcijańskiej, które ukończyła nadaniem tytułu magistra w 1979[11]. Była założycielką Parafialnego Zespołu Charytatywnego przy parafii św. Mikołaja, pracowała jako kurator społeczny oraz rzecznik opiniujący w Ośrodku Adopcyjnym[10]. Przy współpracy z duszpasterzami parafii św. Mikołaja prowadziła przez wiele lat poradnictwo przedmałżeńskie i rodzinne[12]. Była organizatorką wyjazdów wypoczynkowo-rekolekcyjnych (od lipca 1977) dla ludzi chorych, starszych i samotnych do Sanktuarium Matki Bożej Opiekunki Rodzin Robotniczych w Płokach[13]. Z jej inicjatywy i ks. prałata Zbigniewa Mońki powstał Dom Samotnej Matki przy ul. Sokoła 44, jako dar rodziny państwa Szurek-Lusińskich, którzy przekazali na ten cel cały parter budynku[14]. W latach 1976–1979 była czynną członkinią Grupy Literackiej „Gronie” w Żywcu[15].

24 listopada 1979 w deszczowo-śnieżną sobotę zginęła, jadąc samochodem z Bochni do Chrzanowa wraz z lekarką Emilią Szurek-Lusińską w pobliżu krakowskiego Pasternika, gdzie samochód ich wpadł w poślizg i uderzył o przydrożne drzewo[16]. Homilię podczas mszy pogrzebowej 29 listopada wygłosił bp Jan Pietraszko z Krakowa[16] oraz ks. prałat Witold Kacz[17], przy licznym udziale wiernych. Spoczęła w grobie swoich przybranych rodziców na cmentarzu parafialnym w Chrzanowie[16].

Twórczość pisarska oraz publikacjeEdit

W latach 1970–1976 powstały najbardziej dojrzałe i cenne jej prace pisarskie[11]:

  • Nasza duchowość (1971) (190 s. maszynopisu);
  • Refleksje (1971) (34 s. maszynopisu);
  • Zarys teologii pracy (1972) (147 s. maszynopisu).

Część opracowania została ogłoszona drukiem w księdze Służebnica Boża Janina Woynarowska (s. 193–283) oraz w zbiorze Myśli wybranych, roz. Pedagogicum pielęgniarskie[11].

Dzięki poetce i jej przyjaciółce Lucynie Szubel, jej poezja ocalała i została wydana pośmiertnie w kilku tomikach[10]:

  • Janina Woynarowska (zebr. i oprac. Lucyna Szubel): Jest światłem pamięci. Chrzanów: Wydawnictwo Św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, 1994. ISBN 83-85903-10-0. OCLC 802720703.
  • Janina Woynarowska (zebr. i oprac. Lucyna Szubel): Służebnica Boża Janina Woynarowska. Wspomnienia o pielęgniarce oraz wybór jej pism. Kraków: Wydawnictwo Św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, 2000. ISBN 978-83-87960-35-3. OCLC 50554242.
  • Janina Woynarowska (oprac. Lucyna Szubel): Ważne jest tylko to, aby zawierzyć miłości. Myśli wybrane z pism Janiny Woynarowskiej. Wyd. 2. Chrzanów: Muzeum w Chrzanowie, 2009. ISBN 978-83-926292-9-0. OCLC 750820881.

Ponadto jej wiersze, będące głębokim religijnym zamyśleniem zostały zaprezentowane w książce pt. W drodze[18].

  • Janina Woynarowska: W drodze. Kraków: Wydawnictwo św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, 2004, seria: W Stronę Światła. ISBN 83-7422-008-2. OCLC 749516378.

Proces beatyfikacyjnyEdit

Z inicjatywy Instytutu Świeckiego Chrystusa Odkupiciela Człowieka, którego swego czasu była członkinią, przekonanego o świątobliwości jej życia powstał pomysł wyniesienia jej na ołtarze[19]. 26 kwietnia 1999 Stolica Apostolska zezwoliła na otwarcie tego procesu wydając tzw. Nihil obstat[19].

18 czerwca 1999 metropolita krakowski ks. kard. Franciszek Macharski w swojej kaplicy w Kurii Metropolitalnej otworzył jej proces beatyfikacyjny[20]. Odtąd przysługuje jej tytuł Służebnicy Bożej. Postulatorem diecezjalnym procesu został ks. dr Stefan Misiniec[21]. W niepełne trzy lata od rozpoczęcia tego procesu, 24 kwietnia 2002 w Kurii Metropolitalnej w Krakowie kard. Franciszek Macharski podpisał dokumenty procesu beatyfikacyjnego związane z jej życiem i działalnością, kończąc jego diecezjalną część[22]. Zebrane świadectwa i pisma (około 1500 stron druku) zostały przewiezione do Stolicy Apostolskiej i złożone w Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych[21].

10 października 2007 Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych otworzyła rzymską część procesu[21]. Relatorem został ks. dr Hieronim Fokciński, postulatorem ks. prałat Mieczysław Niepsuj – dyrektor Domu Papieskiego pracujący nad tzw. Positio wraz z ks. dr. Markiem Rostkowskim – dyrektorem Biblioteki w Uniwersytecie Urbaniana w Rzymie[21], po czym 8 lutego 2008 Stolica Apostolska wydała dekret o ważności postępowania diecezjalnego.

UpamiętnienieEdit

W Chrzanowie 24. dnia każdego miesiąca o godzinie 8:00 w kościele św. Mikołaja odprawiania jest msza św. w intencji wyniesienia jej na ołtarze[21]. Na jej grobie palą się lampki i składane są kwiaty przez wiernych, pamiętających dobroć jej serca[21].

W dowód pamięci o pielęgniarce, jej imieniem nazwano ulicę przy kościele św. Mikołaja[23], a w budynku przychodni przy ul. Sokoła, gdzie pracowała przez wiele lat, odsłonięto i poświęcono tablicę pamiątkową[10].

Zobacz teżEdit

PrzypisyEdit

  1. a b Janina Woynarowska – Służebnica Boża, cz. 1 (pol.). ksiegahonoru.salon24.pl. [dostęp 2017-01-05].
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 6 stycznia 1925 roku, s. 3.
  3. a b c d e f g h i j Sługa Boża Janina Woynarowska. Dom rodzinny, dzieciństwo, nauka (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  4. a b c d e f g Sługa Boża Janina Woynarowska. Wolność! Kontynuacja nauki, praca zawodowa, zainteresowania (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  5. a b c d e f Sługa Boża Janina Woynarowska. Dynamika pracy, dynamika duchowości (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  6. Sługa Boża Janina Woynarowska. Modlitwa, obowiązkowość, dyspozycyjność (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  7. Lista osób odznaczonych „Medalem 10-lecia Polski Ludowej”. (PDF). W: Monitor Polski [on-line]. prawo.sejm.gov.pl, 1955 nr 99, poz. 1387. [dostęp 2018-01-08].
  8. a b c d e f Sługa Boża Janina Woynarowska. Awans zawodowy, w kręgu duchowości, wybór i decyzja (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  9. a b Sługa Boża Janina Woynarowska. Pożegnanie białego dworku (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  10. a b c d Mirosława Starzycka: Woynarowska Janina (pol.). regionalia.home.pl, 2011-10-22. [dostęp 2017-01-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-06)].
  11. a b c d e Sługa Boża Janina Woynarowska. Człowiek staje się przez pracę... (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  12. Sługa Boża Janina Woynarowska. Poradnictwo (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  13. Sługa Boża Janina Woynarowska. Płoki – samarytańska oaza (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  14. Sługa Boża Janina Woynarowska. Dom samotnej matki (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  15. Sługa Boża Janina Woynarowska. Głód życia artystycznego (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  16. a b c Sługa Boża Janina Woynarowska. Grób matki (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  17. Sługa Boża Janina Woynarowska. Życie pojęła poważnie (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  18. Sługa Boża Janina Woynarowska. Twórczość poetycka Janiny Woynarowskiej (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  19. a b ~1979~ (Janina Woynarowska) (ang.). newsaints.faithweb.com. [dostęp 2017-01-05].
  20. Janina Woynarowska – Służebnica Boża, cz. 2 (pol.). ksiegahonoru.salon24.pl. [dostęp 2017-01-05].
  21. a b c d e f Sługa Boża Janina Woynarowska. W drodze na ołtarze (pol.). woynarowska.blogspot.com. [dostęp 2017-01-05].
  22. Pielęgniarka z Chrzanowa w drodze na ołtarze (pol.). chrzanow.naszemiasto.pl, 2002-04-25. [dostęp 2017-01-05].
  23. Kościół p.w. św. Mikołaja w Chrzanowie 1:1500 (cz. • pol.). mapy.cz. [dostęp 2017-01-06].

Linki zewnętrzneEdit