Janusz Pałubicki

polski polityk

Janusz Władysław Pałubicki (ur. 2 stycznia 1948 w Wałbrzychu) – polski polityk, historyk sztuki, działacz opozycji w okresie PRL, minister-członek Rady Ministrów i koordynator służb specjalnych w rządzie Jerzego Buzka, poseł na Sejm III kadencji.

Janusz Pałubicki
Ilustracja
Janusz Pałubicki (2011)
Data i miejsce urodzenia

2 stycznia 1948
Wałbrzych

Minister-członek Rady Ministrów
Okres

od 31 października 1997
do 19 października 2001

Przynależność polityczna

Ruch Społeczny AWS

Minister spraw wewnętrznych i administracji (p.o.)
Okres

od 3 września 1999
do 7 października 1999

Przynależność polityczna

Ruch Społeczny AWS

Poprzednik

Janusz Tomaszewski

Następca

Marek Biernacki

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wolności i Solidarności Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości Złoty Medal Reipublicae Memoriae Meritum Świadek Historii

Życiorys edytuj

Jest synem Jana Pałubickiego, oficera WP i AK[1], oraz Barbary z domu Schulz. W 1968 ukończył Technikum Poligraficzno-Księgarskie w Poznaniu, a w 1973 studia w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w latach 1972–1982 był kierownikiem biblioteki.

Był członkiem Związku Młodzieży Socjalistycznej (1964–1968), Zrzeszenia Studentów Polskich (1968–1973), Socjalistycznego Związku Studentów Polskich, Związku Nauczycielstwa Polskiego (1973–1980) i Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (1965–1985).

W 1980 wstąpił do „Solidarności”. W okresie stanu wojennego był internowany (od 13 grudnia 1981); osadzono go w Zakładzie Karnym w Gębarzewie[2]. Po zwolnieniu (w marcu 1982) objął funkcję przewodniczącego zarządu podziemnego regionu „Solidarności” i członka Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej. W grudniu 1982 został aresztowany za prowadzoną działalność, następnie skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności. Od 5 grudnia 1983 prowadził trwający 104 dni strajk głodowy, w trakcie którego był przymusowo dokarmiany. Ze względu na stan zdrowia w czerwcu 1984 został warunkowo przedterminowo zwolniony. W latach 1984–1989 z powodów politycznych wielokrotnie zatrzymywany, również bity[2]. Ponownie działał w związku, był członkiem Komitetu Obywatelskiego, brał udział w obradach Okrągłego Stołu.

Od 1989 ponownie został zatrudniony na UAM. Wszedł do władz krajowych NSZZ „Solidarność”. W latach 1990–1997 zajmował stanowisko przewodniczącego zarządu regionu, był także skarbnikiem i wiceprzewodniczącym Komisji Krajowej. W 1996 zainicjował powołanie Fundacji Wielkopolskie Archiwum „Solidarności”.

W latach 1997–2001 sprawował mandat posła na Sejm III kadencji z ramienia Akcji Wyborczej Solidarność, wstąpił do utworzonego po wyborach w Ruchu Społecznego AWS. Od października 1997 do października 2001 zajmował stanowisko ministra bez teki w rządzie Jerzego Buzka, pełnił wówczas funkcję koordynatora służb specjalnych. Od 3 września do 7 października 1999 był również pełniącym obowiązki ministra spraw wewnętrznych i administracji. W 2001 nie uzyskał ponownie mandatu posła[3]. Przeszedł na rentę i wycofał się z polityki. Został m.in. pracownikiem Muzeum Narodowego w Gdańsku[4].

Po odejściu z polityki powrócił do swoich pierwotnych zainteresowań historią. Wydał liczne publikacje naukowe i zestawienia źródłowe dotyczące historii sztuki, wśród nich takie prace jak: Malarze gdańscy (tom 1 i 2, 2009) oraz Artyści i rzemieślnicy artystyczni Gdańska, Prus Królewskich oraz Warmii epoki nowożytnej (2019)[2].

Znakiem rozpoznawczym Janusza Pałubickiego był czarny sweter, w którym pojawił się m.in. na zaprzysiężeniu rządu Jerzego Buzka[5][6]. Sam polityk twierdził, że garnitur założył jedynie do pierwszej komunii, zaś marynarkę nosił tylko wtedy, kiedy się maskował[7].

Odznaczenia i wyróżnienia edytuj

W 1990 zarządzeniem prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[8]. W 2011, za wybitne zasługi dla przemian demokratycznych w Polsce, za znaczące osiągnięcia w działalności publicznej i społecznej, prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim tego orderu[9]. W 2015 otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności[10]. W 2018 wyróżniony Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości[11]. Odznaczony również Złotym Medalem Reipublicae Memoriae Meritum[12].

W 2005 wyróżniony nagrodą Giganta[13]. W 2010 został laureatem nagrody honorowej „Świadek Historii” przyznanej przez Instytut Pamięci Narodowej[14].

Przypisy edytuj

  1. Gdańsk: poszukiwania cel śmierci w areszcie śledczym, wp.pl, 13 kwietnia 2001 [dostęp 2019-04-09].
  2. a b c Jacek Tylicki, Życiorys autora, [w:] Janusz Pałubicki, Artyści i rzemieślnicy artystyczni Gdańska, Prus Królewskich oraz Warmii epoki nowożytnej, Gdańsk: Muzeum Narodowe w Gdańsku, 2019.
  3. Wybory parlamentarne 2001, pkw.gov.pl [dostęp 2022-08-31].
  4. Historia i wystrój architektoniczny Zielonej Bramy w Gdańsku – wykład J. Pałubickiego, trojmiasto.pl, 2015 [dostęp 2017-10-11].
  5. Sławomir Mizerski, Minister 007, polityka.pl, 15 kwietnia 2000 [dostęp 2022-08-31].
  6. Roman Zaczkiewicz, Jak Cię widzą, tak Cię piszą, szarmant.pl, 6 listopada 2013 [dostęp 2022-08-31].
  7. Nie szata zdobi polityka, ale…, interia.pl, 11 sierpnia 2006 [dostęp 2022-08-31].
  8. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski z dnia 11 listopada 1990 roku, „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, Nr 4, 20 grudnia 1990, s. 60 [zarchiwizowane 2014-01-06].
  9. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 sierpnia 2011 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2011 r. nr 98, poz. 994).
  10. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 maja 2015 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2015 r. poz. 622).
  11. Medale 100-Lecia Niepodległości dla Wielkopolan, tvp.pl, 22 listopada 2018 [zarchiwizowane 2022-08-31].
  12. Odznaczeni Medalem Reipublicae Memoriae Meritum, ipn.gov.pl [dostęp 2023-08-22].
  13. Marta Kaźmierska, Giganta droga do dojrzałości. Poznaj poprzednich laureatów, gazeta.pl, 20 lutego 2012 [zarchiwizowane 2013-05-03].
  14. XII edycja Nagrody Honorowej Prezesa IPN „Świadek Historii” – zgłoszenia do 14 maja 2021, ipn.gov.pl, 24 marca 2021 [zarchiwizowane 2021-10-26].

Bibliografia edytuj

  • Janusz Pałubicki, sejm.gov.pl [dostęp 2017-10-11].
  • Barbara Fabiańska, Agnieszka Łuczak, Janusz Pałubicki, encysol.pl [zarchiwizowane 2020-10-25].