Janusz Zbigniew Zabłocki (ur. 18 lutego 1926 w Grodzisku Mazowieckim, zm. 13 marca 2014 w Warszawie[1]) – polski publicysta, polityk, działacz katolicki, prawnik. W latach 1981–1984 prezes Polskiego Związku Katolicko-Społecznego. Poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji.

Janusz Zabłocki
Data i miejsce urodzenia

18 lutego 1926
Grodzisk Mazowiecki

Data i miejsce śmierci

13 marca 2014
Warszawa

Zawód, zajęcie

dziennikarz, publicysta, polityk

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Stanowisko

poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1965–1985), prezes Polskiego Związku Katolicko-Społecznego (1981–1984)

Partia

Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Krzyż Niezłomnych
Odznaka pamiątkowa Akcji „Burza”
Grób Janusza Zabłockiego na cmentarzu Powązkowskim

Życiorys

edytuj

Syn Leona i Wandy z Kuplińskich. Podczas okupacji niemieckiej uczęszczał na tajne komplety. Konspiracyjną maturę uzyskał w maju 1944 w Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie[2]. W styczniu 1941 przystąpił do Szarych Szeregów, gdzie przyjął pseudonim „Pionier”[3]. 15 sierpnia 1943 mianowany na stopień podharcmistrza. Zajmował się najpierw wywiadem, potem (w grudniu 1943) został komendantem Grup Szturmowych w rejonie Grodziska i Milanówka. We wrześniu 1943 został przyjęty do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Agricola[4]. Po jej ukończeniu, jako kapral podchorąży dowodził plutonem Armii Krajowej w ramach akcji „Burza”. Następnie zaangażował się na krótko w działalność podziemia antykomunistycznego (używał pseudonimu „Krzysztof”).

Jesienią 1945 zamieszkał w Krakowie i pod zmienionym nazwiskiem (Jan Grabowski) rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[2]. W tym samym roku zapisał się do Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. Równocześnie w latach 1946–1948 odbywał studia w Szkole Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa UJ, jednak ich nie ukończył[4]. Ujawnił się 7 marca 1947 w WUBP w Warszawie podczas ogłoszonej amnestii[5][4]. Studia prawnicze na UJ ukończył w 1949[4]. Następnie rozpoczął współpracę z dziennikiem „Słowo Powszechne” oraz czasopismami „Dziś i Jutro” i „Tygodnik Powszechny[2]. Od 1952 członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Po poznaniu w 1950 Bolesława Piaseckiego związał się blisko ze środowiskiem Stowarzyszenia PAX. W wyborach do rad narodowych w 1954 został wybrany (z rekomendacji Pax-u) do Miejskiej Rady Narodowej Grodziska Mazowieckiego[4]. W 1955 popadł jednak w konflikt z Piaseckim i wspólnie z Tadeuszem Mazowieckim opuścił PAX[6]. Przez następny rok nie mógł nigdzie znaleźć pracy.

Po przełomie politycznym w 1956 zaczął współtworzyć nowe środowiska społeczno-polityczne: Znaku, Klubu Inteligencji Katolickiej (był członkiem zarządu warszawskiego KIK) oraz czasopisma „Więź” (którego był współzałożycielem i wieloletnim redaktorem naczelnym). Dla finansowania inicjatyw wydawniczych i społecznych środowisk katolickich powołał Centralę Wytwórczo-Usługową „Libella”, która prowadziła własną działalność gospodarczą. W 1966 został członkiem kombatanckiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1965–1985 sprawował nieprzerwanie mandat poselski na Sejm PRL. W 1967 został twórcą i głównym moderatorem Ośrodka Dokumentacji i Studiów Społecznych[7]. Od lat 60. współpracował z emigracyjnym Stronnictwem Pracy (m.in. Karolem Popielem i Konradem Sieniewiczem). Jako poseł koła Znaku był jednym z pięciu parlamentarzystów, którzy 11 marca 1968 złożyli w Sejmie interpelację sprzeciwiającą się brutalnej akcji milicji i ORMO[2][8]. W latach 1977–1983 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu.

Według materiałów zgromadzonych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej był od 1965 tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie „Paweł”[9]. Jak ustalił Jan Żaryn, został zarejestrowany ze względu na rozmowy polityczne z SB, a nie ze względu na podpisanie zobowiązania do współpracy[10].

W 1981 był jednym ze współtwórców Polskiego Związku Katolicko-Społecznego, którego został następnie pierwszym prezesem (funkcję tę pełnił do 1984). W 1982 wszedł w skład prezydium Tymczasowej Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego[11]. Od 1986 członek Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Od 1986 do 1989 wchodził w skład Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa Wojciechu Jaruzelskim[4].

W lutym 1989 wraz z Władysławem Siłą-Nowickim i środowiskiem chadeckiej emigracji reaktywował Stronnictwo Pracy (pod nazwą Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy), którego został wiceprzewodniczącym. W wyborach parlamentarnych w 1989 wystartował bez powodzenia do Sejmu jako kandydat niezależny Klubu Chrześcijańsko-Demokratycznego. W kwietniu 1990 na III Kongresie ChDSP nie wszedł do nowych władz partii[3].

W 1990 został członkiem Stowarzyszenia Szarych Szeregów oraz Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. W 1992 przyjęty do Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy[4]. W 1999 został awansowany na stopień podporucznika w stanie spoczynku. W 2003 mianowany porucznikiem[12].

Pochowany został na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 261-7-9/10)[13]. Nad jego grobem przemawiali m.in. prof. Jan Żaryn, prof. Ryszard Bender oraz Ryszard Gajewski[14].

Życie prywatne

edytuj

Od 1948 był żonaty z Krystyną Agnieszką Skarżyńską, z którą miał czworo dzieci: Krzysztofa (1949–1999), Jadwigę (1951–1970), Wandę (ur. 1952) i Macieja (ur. 1959).

Odznaczenia i wyróżnienia

edytuj

Książki wydane

edytuj

Prace własne

edytuj

Współautor w pracach zbiorowych

edytuj
  • Polnisches Mosaik (Verlag Klaus Hesse Bonn 1974),
  • Sługa Boży Stefan kardynał Wyszyński (1901–1981) (Adam Warszawa 2000),
  • Kardynał Stefan Wyszyński Prymas Tysiąclecia Mąż Stanu 1901–1981–2001 (Wyd. Sejmowe 2001),
  • Sowieckiemu zniewoleniu nie – Harcerska druga konspiracja 1944–1956 (Wyd. Ład 2005).

Napisał też kilkaset artykułów w pismach krajowych i zagranicznych.

Przypisy

edytuj
  1. Zabłocki Janusz, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2023-09-28].
  2. a b c d Nie żyje Janusz Zabłocki [online], Stowarzyszenie Autorów ZAiKS [dostęp 2022-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-31].
  3. a b Pogrzeb Janusza Zabłockiego, znanego działacza katolickiego [online], ekai.pl, 24 marca 2014 [dostęp 2019-10-31].
  4. a b c d e f g Nota biograficzna na stronie prywatnej. [dostęp 2022-10-02].
  5. Zaświadczenie nr 12331 – WUBP w Warszawie. [dostęp 2019-12-19].
  6. Janusz Zabłocki, „chadek” Wojciecha Jaruzelskiego i Czesława Kiszczaka [online], naszahistoria.pl, 16 maja 2018 [dostęp 2020-05-02].
  7. Jan Żaryn, Zmarł Janusz Zabłocki. Dokonywał trudnych wyborów, zawsze w stanie miłości do Ojczyzny [online], wpolityce.pl, 13 marca 2014 [dostęp 2019-10-31].
  8. 10 kwietnia 1968 r. „Mącą i deprawują” – premier Cyrankiewicz odpowiada kołu „Znak” [online], interia.pl, 10 kwietnia 2014 [dostęp 2019-10-31].
  9. Informacje w inwentarzu IPN
  10. „Janusz Zabłocki w naszej pamięci” – konferencja IDMN i Fundacji Spes [online], ekai.pl, 17 marca 2023 [dostęp 2023-03-20].
  11. Dziennik Polski”, r. XXXVIII, nr 223 (11 807), 20 grudnia 1982, s. 2.
  12. Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
  13. Cmentarz Stare Powązki: Ludwik Jarek, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-03-07].
  14. Informacje na stronie prywatnej. [dostęp 2019-12-19].
  15. M.P. z 2014 r. poz. 653
  16. Krzyż Komandorski OOP dla Janusza Zabłockiego [online], prezydent.pl, 24 marca 2014 [dostęp 2019-09-25].
  17. Nadzwyczajna sesja Sejmu [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1.
  18. Prymas Stefan Wyszyński [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2020-04-29].
  19. Dzienniki 19511965. Tom 1 [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2020-04-29].