Janusz Zarzycki

polityk, generał, prezydent Warszawy

Janusz Zarzycki, ps. Wojtek (ur. 15 kwietnia 1914 w Pruszkowie, zm. 15 lutego 1995 w Warszawie) – polski architekt i polityk komunistyczny, generał dywizji Wojska Polskiego, przewodniczący Związku Walki Młodych i Związku Młodzieży Polskiej, prezes ZBoWiD, przewodniczący prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy, wiceminister obrony narodowej oraz poseł na Sejm PRL II, III i IV kadencji. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Janusz Zarzycki
Imię i nazwisko urodzenia Janusz Neugebauer
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1914
Pruszków
Data i miejsce śmierci 15 lutego 1995
Warszawa
Przewodniczący prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy
Okres od 14 maja 1956
do 17 grudnia 1956
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Jerzy Albrecht
Następca Zygmunt Dworakowski
Przewodniczący prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy
Okres od 5 maja 1960
do 29 grudnia 1967
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Zygmunt Dworakowski
Następca Jerzy Majewski
Wiceminister obrony narodowej
Okres od listopada 1956
do maja 1960
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poseł na Sejm PRL II, III i IV kadencji
Okres od 20 lutego 1957
do 30 maja 1969
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Partyzancki Medal za Warszawę 1939–1945 Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Grób Janusza Zarzyckiego i jego żony Krystyny na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Urodził się pod nazwiskiem Neugebauer, był synem Edmunda i Jadwigi. W 1932 został absolwentem Gimnazjum im. T. Czackiego w Warszawie i do 1935 studiował na Politechnice Warszawskiej. W czasie studiów należał do Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej. W latach 1937–1938 ukończył Mazowiecką Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii w Zambrowie oraz był wychowawcą w świetlicy robotniczej w Warszawie. Wziął udział w kampanii wrześniowej w 1939, w składzie 28 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej. W latach 1939–1941 był studentem Lwowskiego Instytutu Politechnicznego, od 1940 pracując także jako technik budowlany przy budowie Teatru Lwowskiego. W 1941 powrócił do Warszawy. Do 1942 pracował jako technik budowlany w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym w Warszawie. W tymże roku został żołnierzem Związku Walki Wyzwoleńczej i członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a także oficerem sztabowym Gwardii Ludowej, gdzie był szefem wydziału wyszkolenia. W 1943 został aresztowany i do 1945 przebywał w niemieckich obozach (Auschwitz-Birkenau i Buchenwald). Po II wojnie światowej związany z Wojskiem Polskim. Od 1945 do 1947 był oficerem Zarządu Głównego Wydziału Politycznego WP, a w latach 1956–1960 szefem Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego i Głównego Zarządu Politycznego WP[1]. W 1949 był delegatem Krajowej Rady Obrońców Pokoju na Kongres Obrońców Pokoju w Paryżu[2]. Od 1949 do 1956 pełnił funkcję prezesa Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego[1].

Od 1947 do 1948 był przewodniczącym ZG Związku Walki Młodych oraz zastępcą członka Komitetu Centralnego PPR, z którą przystąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wraz z ZWM współtworzył zaś Związek Młodzieży Polskiej, któremu ZG przewodniczył do 1949. W latach 1948–1954 i 1959–1964 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR. Od 1948 do 1954 zasiadał także w Biurze Organizacyjnym kolejno PPR i PZPR, a w latach 1954–1959 w Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR. Był delegatem na cztery pierwsze zjazdy tej partii[1]. W latach pięćdziesiątych związany z frakcją puławian[3]. Od 1956 do 1960 pełnił funkcję wiceministra obrony narodowej. Od 14 maja 1956 do 17 grudnia 1956 i od 5 maja 1960 do 29 grudnia 1967 był przewodniczącym prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy. W latach 1957–1969 był posłem na Sejm PRL II, III i IV kadencji. Od 1956 do 1964 pełnił funkcję prezesa ZG Związku Bojowników o Wolność i Demokrację[1]. Na kolejnych kongresach (1969, 1974, 1979, 1985) był wybierany w skład Rady Naczelnej ZBoWiD. Zasiadał też w Ogólnopolskim Komitecie Frontu Jedności Narodu[4]. Po 1967 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Urbanistyki i Architektury w Warszawie[1].

Druga małżonką Janusza Zarzyckiego była dziennikarka Krystyna Zielińska-Zarzycka z domu Dąbrowa. Oboje są pochowani na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A3 tuje-2-29)[5].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Informacje w BIP IPN.
  2. „Trybuna Robotnicza”, nr 92 (1481), 9 kwietnia 1949, s. 1.
  3. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 61–62. ISBN 83-7066-208-0.
  4. „Trybuna Robotnicza”, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958, s. 2.
  5. Wyszukiwarka grobów w Warszawie.
  6. The Righteous Among the Nations Database, righteous.yadvashem.org (ang.).
  7. Wręczenie odznaczeń w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 170 z 20 lipca 1964. 
  8. M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43.

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia Warszawy z 1994
  • Lech Kowalski, Generałowie, Wyd. PAX, Warszawa 1992
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. IV: S–Z, s. 292–294
  • VI Kongres ZBoWiD Warszawa 7–8 maja 1979, Wydawnictwo ZG ZBoWiD, Warszawa 1979