Otwórz menu główne

Jaskinia Ostrężnicka

jaskinia w Polsce

Jaskinia Ostrężnickajaskinia w skale Ostrężnik, w osadzie Ostrężnik, w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Janów[2]. Znajduje się na porośniętym lasem wzniesieniu, w odległości około 170 m na południe od drogi wojewódzkiej nr 793 łączącej Janów i Żarki[3]. Pod względem geograficznym jest to obszar Wyżyny Częstochowskiej z licznymi wapiennymi ostańcami[4]. Jaskinia znajduje się na terenie rezerwatu przyrody Ostrężnik[1].

Jaskinia Ostrężnicka
Ilustracja
Główny otwór jaskini
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Położenie Ostrężnik (skała), Ostrężnik (gmina Janów)
Właściciel Skarb Państwa (Lasy Państwowe)
Długość 98 m
Głębokość 5 m
Wysokość otworów 335[1] m n.p.m.
Położenie na mapie gminy Janów
Mapa lokalizacyjna gminy Janów
Jaskinia Ostrężnicka
Jaskinia Ostrężnicka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaskinia Ostrężnicka
Jaskinia Ostrężnicka
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Jaskinia Ostrężnicka
Jaskinia Ostrężnicka
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu częstochowskiego
Jaskinia Ostrężnicka
Jaskinia Ostrężnicka
Ziemia50°40′29″N 19°24′05″E/50,674722 19,401389

Opis jaskiniEdytuj

Skała, w której znajduje się jaskinia, swoim wyglądem przypomina blok sera szwajcarskiego, liczy bowiem wiele komór połączonych ciasnymi przejściami. Jaskinia ma w sumie 6 otworów łączących ją z powierzchnią i łączną długość 98 m[1].

Główny otwór znajduje się u północno-wschodniej podstawy skały. Ma postać regularnie wymytego portalu o wysokości 5 m i szerokości 3 m. W odległości 30 i 45 m od niego u północno-zachodniej podstawy skały znajdują się dwa mniejsze otwory. Trzy następne otwory znajdują się na południowej ścianie, około 5 m powyżej otworu głównego[1].

Od głównego otworu biegnie trzymetrowej długości korytarz rozgałęziający się na dwa duże korytarze. Każdy z nich ma wysokość około 3 m i szerokość 2 m. Lewy, o długości 11 m prowadzi lekko w górę do jednego z otworów w południowej ścianie. Jest regularnie myty, stopniowo zwężający się do rozmiarów otworu w ścianie (0,8 × 0,7 m). Ma próchnicowe namulisko. Korytarz prawy ma długość 12 m, jest również regularnie myty i prowadzi do niedużej komory o rozmiarach 3 × 4 m i wysokości 1 m. W stropie tej komory widoczne są kotły eworsyjne. Dno korytarza jest próchnicowo-ilaste. Z komory wychodzi szczelina o szerokości około 70 cm, poprzez zawalisko łącząca się z jednym z otworów w południowej ścianie[1].

Jaskinia ma jeszcze inne korytarze i komory. Jest fragmentem dużego wywierzyska niegdyś odwadniającego zbocza Doliny Wiercicy i Dolinki Ostrężnickiej. Powstała w górnojurajskich gruboławicowych wapieniach skalistych w wyniku wykorzystywania i poszerzania przez wody podziemne kilku pęknięć górotworu. Występujące w jaskini formy korytarzy oraz ich przekroje świadczą o tym, że dawniej płynęły nimi duże ilości wody w warunkach wadycznych. Widoczne w stropie kotły eworsyjne świadczą o tym, że wody płynęły pod ciśnieniem[1].

Historia eksploracjiEdytuj

Znana jest od dawna, wielokrotnie też była opisywana, po raz pierwszy przez K. Świerzyńskiego w 1848 r. Później opisywano ją w przewodnikach i innych publikacjach turystycznych. Początkowo opisywano jednak tylko jej poszczególne komory, nieznane były bowiem połączenia między nimi. Była wielokrotnie rozkopywana przez poszukiwaczy skarbów. Zinwentaryzował ją Kazimierz Kowalski w 1951 r. jako dwa odrębne obiekty: „Jaskinia Ostrężnicka” i „Schronisko Przechodnie w Ostrężniku”. Plan jaskini sporządził M. Czepiel w 1976 r., aktualizował go Jerzy Zygmunt w 2009 r.[1]

Na szczycie skały Ostrężnik znajdował się Zamek Ostrężnik. Prawdopodobnie komory jaskini były wykorzystywane jako piwnice i magazyny zamku. Z Jaskinią Ostrężnicką związanych jest wiele legend. Mówią one o ukrytych w niej skarbach, o pastuchu który zamknięty został w jaskini, o zasypanych w niej rabusiach skarbów i inne[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Jaskinia Ostrężnicka. W: Jaskinie Polski [on-line]. Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. [dostęp 2018-11-17].
  2. zbiorowe: Jura Krakowsko-Częstochowska. Informator turystyczny. Ogrodzieniec: Związek Gmin Jurajskich, 2018. ISBN 978-83-947430-8-6.
  3. Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza. [dostęp 2018-11-17].
  4. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  5. Na podstawie tablic informacyjnych zamontowanych przy skale Ostrężnik