Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy grodu. Zobacz też: Osiedle Jazdów – kolonia domków fińskich w Warszawie.
Ujazdów na akwareli Zygmunta Vogela (ok. 1800)

Jazdów – historyczny gród i dwór książąt mazowieckich na terenie obecnej Warszawy (Ujazdów).

HistoriaEdytuj

W granicach administracyjnych miasta najstarszy po grodzie na Bródnie, powstał prawdopodobnie na początku XIII wieku[1]. Na jego istnienie w tym okresie są tylko dowody pisane.

Jazdów strzegł osady handlowej Solec (XII w.), gdzie istniała lokalna przeprawa wiślana do wsi Kamion (istniejącej już w 1065 roku, dzisiejszy Kamionek). Zaplecze gospodarcze zapewniała mu wieś Mokotowo, a do jego obrony miała powstać strażnica we wsi Służewo (obecnie Służew, obok kościoła św. Katarzyny; obie na terenie Mokotowa).

Gród został zniszczony podczas najazdu Litwinów i Rusinów w 1262 roku, podczas którego zabito księcia mazowieckiego Siemowita I i porwano jego synka Konrada II. Kolejny raz gród został zniszczony w 1282 roku przez księcia płockiego Bolesława II walczącego z księciem czerskim Konradem II.

Po zniszczeniu, dwór książęcy został przeniesiony do Starej Warszawy (Warszowa), zaś Jazdów stał się wykorzystywaną okazjonalnie letnią rezydencją księcia. Drewniane zabudowania istniały do XVII wieku.

W połowie XVI w. w Ujazdowie zbudowano duży drewniany dwór królowej Bony, który został później podmiejską siedzibą jej córki, Anny Jagiellonki, i Stefana Batorego. Prawdopodobnie był też tymczasową siedzibą Zygmunta III Wazy, w czasie gdy przebudowywano Zamek Królewski w Warszawienowej stolicy Polski (1596)[2][3].

Budowa i rozbudowa królewskiej rezydencji w Ujazdowie trwała nadal w czasach Władysława IV (podczas potopu szwedzkiego mieszkał w niej Karol Gustaw; doszło wówczas do zniszczeń i grabieży)[3].

W 1624 Zygmunt III Waza zbudował na jego miejscu murowany Zamek Ujazdowski.

W 1668 roku Ujazdów otrzymał od Jana Kazimierza Teodor Denhoff (podkomorzy koronny), który przekazał posiadłość swojemu zięciowi, Stanisławowi Herakliuszowi Lubomirskiemu; w roku 1683 sejm zatwierdził darowiznę, uznając Ujazdów za dobra dziedziczne Lubomirskich[4]. Po śmierci Stanisława Lubomirskiego (1702) został wydzierżawiony Augustowi II. Zamek poddano modernizacji według projektów wybitnych architektów, tj. Pöppelmann i Deybel. W roku 1764 spadkobiercy Lubomirskiego sprzedali Ujazdów Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, który nie angażował się w przebudowę zamku, koncentrując się na urządzaniu Łazienek Królewskich[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1039. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Muzeum Zamku i Szpitala Wojskowego na Ujazdowie. W: Wirtualna wędrówka przez historię [on-line]. zamekujazdowski.art.pl. [dostęp 2017-02-06].
  3. a b c Ewa Gorządek: Zamek Ujazdowski – Historia. W: Strona internetowa Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski [on-line]. csw.art.pl. [dostęp 2017-02-06].
  4. Jazdów: historia i pamięć. W: strona w portalu Muzeum Zamku i Szpitala Wojskowego na Ujazdowie [on-line]. Stowarzyszenie Szpitala Ujazdowskiego. [dostęp 2017-02-07].; źródła: Alicja Lutostańska – Willa drewniana Anny Jagiellonki w Ujazdowie; Dzieje kształtowania architektury pałacu w Ujazdowie od 1624 roku, [w:] „Jazdów” pod redakcją Edwarda Rużyłły, Wojskowy Instytut Medyczny, Warszawa 2008.

Linki zewnętrzneEdytuj