Otwórz menu główne

Jełowa

wieś w województwie opolskim

Jełowa (dodatkowa nazwa w niem. Jellowa, przed 1945 Ilnau[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Łubniany.

Jełowa
Kościół pw. św. Bartłomieja
Kościół pw. św. Bartłomieja
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Łubniany
Sołectwo Jełowa
Wysokość 174 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) ok. 2000
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-024[1]
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0499057
Położenie na mapie gminy Łubniany
Mapa lokalizacyjna gminy Łubniany
Jełowa
Jełowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jełowa
Jełowa
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Jełowa
Jełowa
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu opolskiego
Jełowa
Jełowa
Ziemia50°48′17″N 18°04′22″E/50,804722 18,072778

NazwaEdytuj

W kronikach po raz pierwszy w 1344 r. można spotkać nazwę Gilowa. Najprawdopodobniejsze wydaje się pochodzenie tej nazwy od słowa jodła, ponieważ rozciągały się tam wielkie lasy jodłowe. Inne źródła wyjaśniają że nazwa pochodzi od jolowka (jałówka), co oznacza cielęta i wskazuje, że kwitła tu hodowla bydła. Ostatnia hipoteza zakłada, że nazwa pochodzi od rodzaju gleby „ił” i od słowa iłowa. Nazwy te pokazują wiele informacji o wyglądzie i ukształtowaniu powierzchni danej miejscowości[potrzebny przypis].

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Jełowa[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0499063 Borek część wsi
0499070 Dębina część wsi
0499092 Jeżów-Ług przysiółek
0499086 Młynek część wsi

HistoriaEdytuj

Z przekazów pisemnych i ustnych wiadomo, że miejscowość kiedyś otaczał pierścieniem las, jak gdyby była odcięta od świata. Z biegiem stuleci wolna przestrzeń rozszerzała się coraz bardziej, poprzez wyręby lasu i osady. Około 1305 r. wymienia się już Jełową w niemieckim prawnym dokumencie, a przed 1399 r. posiada już lenno kościelne i sąd wiejski.

Najstarsza osada sięgająca prawdopodobnie czasów daleko przed narodzeniem Chrystusa miała powstać na piaszczystym wzgórzu zwanym Muhlberg (na Młyńskiej Górze – dzisiaj tzw. Borek). W połowie XIX wieku odkryto stare cmentarzysko. Znalezione urny i ich zawartość wskazują, że ludzie mieszkali już tu w odległych czasach[potrzebny przypis].

W końcu 1852 r. Jełowa uzyskała szosę. Jełowa otrzymała połączenie kolejowe 1 października 1889 r.; uruchomiono wtedy trasę Opole–Jełowa–Namysłów, parę lat później poprowadzono połączenie kolejowe Opole–Kluczbork.

W latach 1775–1770 nauczycielem i organistą był Kleemann. Wówczas nauczyciel uczył wszystkich przedmiotów szkolnych i był organistą w kościele. W latach 1817–1847 organistą i nauczycielem był Franciszek Haase z Krapkowic. Za jego czasów została wybudowana stara szkoła. W 1830 r. jej część musiała zostać przebudowana, a w 1903 r. zastąpiono ją całkowicie nowym budynkiem. Budowa ta pośrednio była zasługą proboszcza Siegesmunda. Podobnie Kobylno zawdzięcza mu nową szkołę z 1904 r., dawniej dzieci z Kobylna uczęszczały do szkoły w Jełowej.

W dniach 9-11 września 1939 do Jełowej przybył Adolf Hitler w pociągu pancernym Amerika. 12 września nazistowskie władze Niemiec na czele z Hitlerem przeprowadziły tutaj konferencję na temat przyszłych losów Polski (Konferencja w Jełowej). W jej wyniku zapowiedziano zniszczenie polskiej państwowości oraz zagładę polskich elit przywódczych[6].

W Jełowej powstały nowe osiedla mieszkaniowe. W latach 70. przy ulicy Nadleśnej i Dworcowej, w latach 80. zasiedlono bloki mieszkalne przy ulicy Polnej. Liczba mieszkańców wynosi 2050 osób.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[7]:

  • kościół par. pw. św. Bartłomieja, z 1751 r., 1842 r., wypisany z księgi rejestru.
 
Stacja kolejowa w Jełowej

Stacja kolejowaEdytuj

Stacja kolejowa w Jełowej była kiedyś stacją węzłową, przejeżdżały tędy pociągi w kierunku Opola i Namysłowa (linia oddana do użytku 1 sierpnia 1889), oraz do Kluczborka. Obecnie zatrzymują się tutaj autobusy szynowe relacji Nysa–Opole–Kluczbork.

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

CiekawostkiEdytuj

Jełowa została laureatką konkursu „Piękna Wieś Opolska 2007”[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. Mariusz Patelski, W Jełowej Hitler potwierdził swe plany, „Nowa Trybuna Opolska”, 21 sierpnia 2009
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 94. [dostęp 3.1.2013].
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-04].
  9. Wyniki konkursu Piękna Wieś Opolska 2007