Jedwabno (województwo kujawsko-pomorskie)

wieś w województwie kujawsko-pomorskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie kujawsko-pomorskim. Zobacz też: Jedwabno (województwo warmińsko-mazurskie).

Jedwabnowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Lubicz.

Jedwabno
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat toruński
Gmina Lubicz
Liczba ludności (2019-31-12) 442[1]
Strefa numeracyjna 56
Tablice rejestracyjne CTR
SIMC 0846300
Położenie na mapie gminy Lubicz
Mapa lokalizacyjna gminy Lubicz
Jedwabno
Jedwabno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jedwabno
Jedwabno
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Jedwabno
Jedwabno
Położenie na mapie powiatu toruńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu toruńskiego
Jedwabno
Jedwabno
Ziemia53°03′04″N 18°46′09″E/53,051111 18,769167

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

HistoriaEdytuj

W średniowieczu istniał tu gród obronny zbudowany nad Drwęcą. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1338 r., z dokumentu w którym Wielki Mistrz Zakonu Dietrich von Altenburg nadał dobra Syden - Fryderykowi Juvenis, synowi Fryderyka z Głuchowa.

W latach 1381-1441 był tu folwark komturstwa toruńskiego. W roku 1454 król Kazimierz Jagiellończyk nadał folwark pokrzyżacki Syde – Tielmanowi von Wege. Już w 1457 r. wieś przeszła z nadania królewskiego do dóbr Rady Miejskiej Torunia, ale w 1507 otrzymała je w zastaw wdowa po Janie von Wege – Katarzyna. W 1520 roku król Zygmunt I Stary w zamian za zamek w Świeciu oddał wieś miastu Toruń. W 1846 r. dobra nabył Johann von Gask i Josephine z domu von Trzebuchowska. W 1882 roku kolejnym właścicielem został Oskar Struebing.

Wieś należała kolejno: w 1906 r. Carla Kürbisa, w 1910 r. do Jacoba Dunajskiego, w 1919 r. Jakuba Dunajskiego, w 1920 majątek o powierzchni 463 ha nabył Stefan Scholl. Używaną ówcześnie nazwę wsi Żyda zmieniono na Jedwabno za sprawą kolejnego właściciela, którym od 1925 roku był Jan Czarnowski. W 1928 roku nowym właścicielem został Edward Mysłakowski. Majątek Jedwabno przejął Skarb Państwa w roku 1946.[2]

ZabytkiEdytuj

  • Grodzisko słowiańskie w Jedwabnie funkcjonowało od VIII do XIII wieku. Znajduje się na północnym brzegu Drwęcy, około 1,6 km w górę rzeki od mostu drogowego w Lubiczu. Grodzisko badano w 1926, 1930, 1961, 1962, 1978 r.[3] W rezultacie działania Drwęcy zachowała się tylko fragment wałów. Zachowana część obejmuje powierzchnię około 70 x 50 m. W południowo-zachodniej części grodziska rysuje się w wale wyraźne zagłębienie, prawdopodobnie ślad pierwotnej bramy grodu. Bezpośrednio na zachód od grodziska widoczne są zagłębienia terenu, będące śladem zasypanej fosy. W trakcie badań tego obiektu stwierdzono nawarstwienia kulturowe pochodzące z okresu od VIII do XIII w., na których zalegała około 1-metrowa warstwa późnośredniowieczna. Grodzisko jest wpisane do rejestru zabytków.
  • dwór z końca XVIII w., rozbudowany w początkach wieku XX (A/500 z dnia 30.12.1985 r.)
  • zespół folwarczny składający się z: kuźni-warsztatu, wozowni-stajni murowanych z ok. XIX w., spichlerz- pompownia murowane z cegły z k. XIX w., obory, chlewni, stodoły, szopy i bramy parku
  • park dworski o powierzchni 5,97 ha z końca XIX w. (A/558 z 07.06.1984 r.)

NazwaEdytuj

Wieś wymieniano w dokumentach pod następującymi nazwami: Syden (1338), Seyden, Syde, Sydow, Seydav, Seide, Zeyde, Zydow, Suide, Saide, Seiden, Zidau, Seyde.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Józef Kostrzewski, Grodzisko w Jedwabnie w pow. toruńskim. Przyczynek do relatywnej chronologii ceramiki pomorskiej okresu wczesnohistorycznegoSlavia Occidentalis, Tom 10 (1931) s. 244-273, 459-461