Jeleń wschodni

gatunek ssaka
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „sika”. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Jeleń wschodni[3][4], sika[4] (Cervus nippon) – gatunek jeleniowatych – jego podgatunki zamieszkują wschodnią część Syberii, Mandżurię, wschodnie Chiny, Koreę, Japonię oraz Tajwan. Introdukowany także w wielu innych krajach. Na teren współczesnej Polski sprowadzony w 1895 i aklimatyzowany w okolicach Elbląga i Pszczyny. Poławiany dla mięsa, skór i poroża, jako zwierzyna. Łatwo się oswaja. Jest hodowany w parkach i na fermach (zaliczany do zwierząt gospodarskich).

Jeleń wschodni
Cervus nippon[1]
Temminck, 1838
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Podrodzina jelenie
Rodzaj jeleń
Gatunek jeleń wschodni
Podgatunki
  • C. n. nippon Temminck, 1838
  • C. n. aplodontus (Heude, 1884)
  • C. n. mantchuricus Swinhoe, 1864
  • C. n. mandarinus Milne-Edwards, 1871
  • C. n. grassianus (Heude, 1884)
  • C. n. sichuanicus Guo, Chen & Wang, 1978
  • C. n. yesoensis (Heude, 1884)
  • C. n. taiouanus Blyth, 1860
  • C. n. pseudaxis Gervais, 1841
  • C. n. kopschi Swinhoe, 1873
  • C. n. keramae (Kuroda, 1924)
  • C. n. pulchellus Imaizumi, 1970
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

SystematykaEdytuj

PodgatunkiEdytuj

Wyróżniono kilkanaście podgatunków C. nippon[2][3]:

  • C. nippon nipponjeleń japoński[4]
  • C. nippon aplodontus
  • C. nippon mantchuricus (C. nippon dybowskii) – jeleń Dybowskiego
  • C. nippon mandarinus
  • C. nippon grassianus
  • C. nippon sichuanicus
  • C. nippon yesoensis
  • C. nippon taiouanusjeleń tajwański
  • C. nippon pseudaxisjeleń wietnamski
  • C. nippon kopschi
  • C. nippon keramae
  • C. nippon pulchellusjeleń wyspowy

MorfologiaEdytuj

Ubarwienie sierści brunatne, dość zmienne; grzbiet i boki ciała pokryte białawymi cętkami. Długość ciała do 1,5 m, ogona do 20 cm, wysokość w kłębie 75–110 cm, masa ciała do 110 kg. Poroże jelenia wschodniego charakteryzuje się niezbyt silnym odgałęzieniem, a liczba odnóg jest nie większa niż 8. Samica nie posiada poroża. Największe rozmiary osiągają podgatunki syberyjskie, a najmniejsze żyją na Tajwanie.

 
Cervus nippon taioanus

Preferuje lasy liściaste i mieszane z gęstym podszytem, ale łatwo przystosowuje się do zmiennych warunków i różnych wysokości (od poziomu morza do 1800 m n.p.m.).

Tryb życiaEdytuj

 
Łanie jelenia sika

Dorosłe samce są samotnikami łączącymi się w małe stada tylko w okresie godowym. Stado składa się z kilku łań i jednego byka. Zwierzę żywi się głównie trawą oraz liśćmi drzew i krzewów. Żyją 15–18 lat. Żerują głównie w nocy.

Komunikują się przy pomocy dźwięków. Zapachy wykorzystywane są do przekazywania informacji o gotowości do rozrodu oraz do znakowania terenu.

RozmnażanieEdytuj

Dojrzałość płciową uzyskują ok. 16–18 miesiąca życia. Sika jest gatunkiem poligamicznym. Samiec gromadzi na swoim terytorium haremy do 12 samic.

Gwizdowisko rozpoczyna się w październiku i trwa do końca listopada. Ciąża trwa od 210 do 230 dni, samica rodzi 1–2 młode o wadze urodzeniowej od 4,5–7 kg. Młode przebywają z matką do ukończenia roku. Sika może krzyżować się z jeleniem szlachetnym.

Zagrożenia i ochronaEdytuj

Do najgroźniejszych wrogów jelenia wschodniego należą wilki, tygrysy i ludzie. W Polsce jest zaliczany do grubej zwierzyny z okresem ochronnym, został wpisany także na listę gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym[5].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Cervus nippon, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Harris, R.B. 2008, Cervus nippon, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.2 [dostęp 2015-09-04] (ang.).
  3. a b Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 174. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 117, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz.U. z 2011 r. nr 210, poz. 1260).

BibliografiaEdytuj

  • Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  • Zwierzęta w parkach narodowych świata. Praca zbiorowa. Warszawa: MUZA SA, 2000. ISBN 83-7200-437-4.