Otwórz menu główne

Jerzy Albrecht Denhoff

Jerzy Albrecht Denhoff (lub równoważnie Doenhoff) herbu Dzik (ur. 7 kwietnia 1640, zm. w 16 marca 1702) – kanclerz wielki koronny, biskup kamieniecki w latach 1685-1687[1], przemyski w latach 1689-1701 i krakowski w latach 1701-1702, prepozyt płockiej kapituły katedralnej w latach 1693-1701[2], kanonik krakowski, kustosz poznańskiej kapituły katedralnej w latach 1671-1676, kanonik poznańskiej kapituły katedralnej w 1671 roku[3], kanonik kapituły katedralnej chełmińskiej, administrator opactwa witowskiego.

Jerzy Albrecht Denhoff
Ilustracja
Herb Jerzy Albrecht Denhoff
Kraj działania  I Rzeczpospolita
Data urodzenia 7 kwietnia 1640
Data śmierci 16 marca 1702
biskup diecezjalny przemyski
Okres sprawowania 1689 – 1701
biskup diecezjalny krakowski
Okres sprawowania 1701 – 1702
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 1 kwietnia 1686
Sakra biskupia brak danych
Sukcesja apostolska
Konsekrator Andrzej Chryzostom Załuski
Współkonsekratorzy Jan Mikołaj Łubieniecki
Michał Szembek

ŻyciorysEdytuj

Był synem Zygmunta i Teresy Anny Ossolińskiej. Odbył studia teologiczne w kolegium jezuickim w Rzymie[4]. Deputat kapituły katedralnej poznańskiej na Trybunał Główny Koronny w 1671 roku[5]. W 1686 roku został biskupem kamienieckim, w 1687 osobistym kanclerzem królowej Marii Kazimiery. W 1690 został biskupem przemyskim. W 1688 mianowany kanclerzem wielkim koronnym.

Po ujawnieniu ateizmu Kazimierza Łyszczyńskiego domagał się dla niego kary śmierci[6]. Był początkowo stronnikiem Marysieńki, później skłaniał się w stronę stronnictwa profrancuskiego. W czasie elekcji po śmierci Jana III Sobieskiego, w 1697 popierał kandydaturę księcia Contiego. Jako kanclerz wysłał do Ludwika XIV pismo zawiadamiające o wyborze księcia na króla Polski. Poparł jednak wkrótce Augusta II, którego był elektorem[7], i z jego rąk otrzymał w 1701 biskupstwo krakowskie. Biskupem krakowskim był zaledwie pół roku. Pochowany został w rodzinnej kaplicy na Jasnej Górze w Częstochowie (był ostatnim pochowanym tam członkiem rodu).

 
Miejsce pochówku Jerzego Albrechta Denhoffa, kaplica św. Pawła I Pustelnika na Jasnej Górze, mauzoleum grobowe Denhoffów (z elewacją licowaną rustyką)

PrzypisyEdytuj

  1. Kazimierz Piwarski, Jerzy Albrecht Denhoff, w: Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1939-1946 t. V, s. 113-114.
  2. Antoni Julian Nowowiejski, Płock : monografia historyczna / napisana podczas wojny wszechświatowej i wydrukowana w roku 1930, Płock [1931], s. 354.
  3. Mikołaj Pukianiec, Organizacja i funkcjonowanie poznańskiej kapituły katedralnej w XVII wieku, s. 28, 36.
  4. Alfons Mańkowski, Prałaci i kanonicy katedralni chełmińscy : od założenia kapituły do naszych czasów, Toruń 1928, s. 32-33.
  5. Mikołaj Pukianiec, Organizacja i funkcjonowanie poznańskiej kapituły katedralnej w XVII wieku, s. 136.
  6. Wiesław Mercik, Bez płaszcza z gronostajów. Kraków 1988, s.80.
  7. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 435.

BibliografiaEdytuj

  • Wiesław Mercik: Bez płaszcza z gronostajów. Kościół a państwo i prawa człowieka. Kraków: KAW, 1988, s. tak. ISBN 83-03-02361-6.