Otwórz menu główne

Jerzy Stanisław Jankiewicz (ur. 15 lipca 1913 w Kijowie[1], zm. 25 maja 1942 w rejonie La Manche) – polski pilot, major Wojska Polskiego, uczestnik bitwy o Anglię, pierwszy polski pilot który dowodził angielskim dywizjonem myśliwskim.

Jerzy Stanisław Jankiewicz
2 i 1/2 zwycięstwa
major pilot major pilot
Data i miejsce urodzenia 15 lipca 1913
Kijów
Data i miejsce śmierci 25 maja 1942
La Manche (w pobliżu Dunkierki)
Przebieg służby
Lata służby 1932 – 1942
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svg - lotnictwo Wojska Polskiego
RAF roundel.svgRAF
Jednostki 1 Pułk Lotniczy,
Dywizjon RAF 601
Dywizjon 303
Dywizjon RAF 124
Dywizjon RAF 222
Stanowiska dowódca: Dywizjon 303 i Dywizjon RAF 222
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
bitwa o Anglię
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie) Medal Lotniczy (dwukrotnie) Distinguished Flying Cross (Wielka Brytania)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Był synem Stanisława Andrzeja i Elżbiety, urodził się w Kijowie.

W 1932 r. zdał maturę w Korpusie Kadetów nr 3 w Rawiczu[2]. A następnie wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą ukończył 15 sierpnia[3] 1934 roku jako obserwator.

Po ukończeniu szkoły został przydzielony eskadry treningowej 1 pułku lotniczego, skąd został skierowany na kurs szybowcowy do Wojskowego Ośrodka Szybowcowego w Ustjanowej a następnie na teoretyczny kurs pilotażu do Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie. Po odbyciu tych kursów powrócił w listopadzie 1934 roku do 1 pułku lotniczego, gdzie otrzymał przydział do 13 eskadry towarzyszącej jako obserwator.

W 1935 roku odbył trzymiesięczny praktyczny kurs pilotażu w CWOL w Dęblinie i uzyskał tytuł i uprawnienia pilota. Po czym powrócił do macierzystej 13 eskadry towarzyszącej, gdzie nadal był obserwatorem. W dniu 26 listopada 1935 roku został przeniesiony do 11 eskadry liniowej już jako pilot[4]. W dniu 16 marca 1936 roku ponowne skierowany do eskadry treningowej pułku a stamtąd na kurs wyższego pilotażu do Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania w Grudziądzu, który ukończył w dniu 17 lipca 1936 roku uzyskując uprawnienia pilota myśliwskiego.

We wrześniu 1936 roku został przeniesiony do 113 eskadry myśliwskiej, gdzie był pilotem, a następnie zastępcą dowódcy eskadry, a jednocześnie w okresie od 1 do 24 sierpnia 1937 roku pełnił obowiązki dowódcy 114 eskadry myśliwskiej.

Od 1 czerwca 1938 roku do grudnia 1938 roku był urlopowany z wojska, a po powrocie do 1 pułku lotniczego w styczniu 1939 roku został dowódcą plutonu obsługi samolotów eskadry szkolnej pułku, a w dniu 9 marca 1939 roku został oficerem taktycznym IV/1 dywizjonu myśliwskiego[4].

W lipcu 1939 roku jako pilot znający język angielski został skierowany wraz z ppor. pil. Michałem Liniewskim i technikiem lotniczym Feliksem Świątkiem do Wielkiej Brytanii, gdzie odbył praktykę w pilotażu samolotu Hawker Hurricane i wrócił do Polski w końcu sierpnia 1939 roku.

Od 2 września 1939 roku był w dyspozycji Dowódcy Lotnictwa z przydziałem na instruktora pilotażu samolotów Hawker Hurricane, które miały być dostarczone z Wielkiej Brytanii w ramach brytyjskiej pożyczki na cele wojenne. W dniu 11 września 1939 roku udał się do Rumunii wraz z zespołem, który miał odebrać spodziewaną dostawę samolotów Hawker Huricane w porcie Konstancji. Wobec odwołania tej dostawy, przez Jugosławię i Grecję w dniu 23 października 1939 roku dotarł do Francji.

W dniu 27 października 1939 roku zgłosił się do polskiej stacji zbornej lotnictwa w Lyonie, a następnie został skierowany do stacji zbornej w Le Bourget pod Paryżem[2]. Od lutego 1940 roku w Wielkiej Brytanii nadzorował przeróbkę samolotu pasażerskiego Lockheed L-14 należącego do PLL LOT w celu przystosowania go do lotów kurierskich do okupowanej Polski, upadek Francji spowodował zaniechanie tych działań gdyż loty z Wielkiej Brytanii nie były możliwe.

Wtedy też został przydzielony do lotnictwa myśliwskiego i skierowany do Centrum Lotnictwa Polskiego w Blackpool, gdzie odbył przeszkolenie teoretyczne i w dniu 17 lipca 1940 roku został skierowany do 15 Szkoły Pilotażu Początkowego RAF w Carlisle, a po jej ukończeniu 1 sierpnia został skierowany do 6 Oddziału Wyszkolenia Bojowego RAF.

Po ukończeniu szkolenia w dniu 17 sierpnia 1940 roku otrzymał przydział do 601 dywizjonu myśliwskiego RAF jako pilot. Od tego czasu rozpoczął loty bojowe w trwającej wówczas bitwie o Anglię. W tym dywizjonie latał do 22 października 1940 roku, zestrzelił w tym czasie 1 samolot na pewno, 1 prawdopodobnie i 1 uszkodził.

W dniu 23 października 1940 roku został przydzielony do 303 dywizjonu myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych, gdzie na początku 1941 roku został przeszkolony w pilotażu na samolotach Supermarine Spitfire i rozpoczął na nich loty bojowe.

W dniu 21 lutego 1941 roku w związku z ukończeniem tury lotów bojowych, został przeniesiony na naziemne stanowisko dowodzenia dywizjonu.

W dniu 13 kwietnia 1941 roku wrócił do lotów bojowych i został dowódcą eskadry A dywizjonu, a od 5 maja eskadry B dywizjonu 303. W dniu 9 sierpnia[3] 1941 roku został dowódcą dywizjonu 303, funkcję tę pełnił do dnia 19 listopada 1941 roku gdy ukończył drugą już turę bojową i został skierowany na odpoczynek operacyjny.

15 maja 1941 r., wspólnie z sierż. Wacławem Giermerem, zestrzelił samolot Junkers Ju 52 na pokładzie którego zginął generał pułkownik (Generaloberst) Ulrich Grauert wraz ze swym sztabem[4].

W czasie odpoczynku operacyjnego pełnił funkcję oficera ds. wyszkolenia myśliwskiego w sztabie płk. Pawlikowskiego, oficera łącznikowego w Dowództwie Lotnictwa Myśliwskiego RAF.

Po ukończeniu przepisowego okresu odpoczynku operacyjnego, w dniu 6 maja 1942 roku otrzymał przydział do 124 dywizjonu RAF, gdzie wykonywał kilka lotów bojowych jako dowódca eskadry. A następnie w dniu 20 maja 1942 roku jako pierwszy polski oficer, został dowódcą brytyjskiego 222 dywizjonu myśliwskiego RAF. Był pierwszym Polakiem któremu powierzono stanowisko dowódcy brytyjskiego dywizjonu[2].

W dniu 25 maja 1942 roku na czele dowodzonego przez siebie dywizjonu odbywał lot bojowy w ramach operacji o kryptonimie „Rodeo 51", na tzw. swobodne polowanie w rejonie Dunkierki, ponieważ na początku lotu z powodu awarii samolotu wycofał się z niej dowódca Skrzydła North Weald, przejął dowodzenie całą formacją[2]. W czasie tej operacji na zachód od Dunkierki doszło do walki z myśliwcami niemieckimi, w trakcie tej walki został zestrzelony i wpadł do morza. Ciała nie odnaleziono, drugi pilot brytyjski zestrzelony w tej walce dostał się do niewoli.

ZestrzeleniaEdytuj

W okresie swojej kariery myśliwskiej uzyskał wynik zwycięstw: 2 1/2 – 1 i 1/3 – 2. Został sklasyfikowany na 101. pozycji na liście „Bajana”.

Zestrzelenia pewne:

  • Bf 109 – 25 września 1940
  • Ju 52 – 15 maja 1941 (wspólnie z sierż. pil. Wacławem Giermerem)
  • Bf 109 – 22 czerwca 1942

Zestrzelenia prawdopodobne:

  • Bf 110 – 4 września 1940
  • Bf-109 – 6 lipca 1941 (wspólnie z ppor. pil. Bolesławem Drobińskim i sierż. pil. Stanisławem Bełzą)

Uszkodzone samoloty wroga:

  • Bf-109 – 17 sierpnia 1940
  • Bf-110 – 17 października 1941

AwanseEdytuj

  • podporucznik obserwator (11 sierpnia 1934)
  • porucznik pilot (19 marca 1938)
  • kapitan pilot (20 marca 1941)
  • major pilot (1 września 1941)

OdznaczeniaEdytuj

Wizerunek pilota został umieszczony na samolocie myśliwskim MiG-29 nr 54 z 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Taką datę podał we własnoręcznie sporządzonym życiorysie; w większości dokumentów widnieje 14 lipca 1913 roku.
  2. a b c d Pierwszy Polak - dowódca jednostki RAF. polska1918-89.pl. [dostęp 2019-02-21].
  3. a b Olgierd Cumft; Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich.... s. 300.
  4. a b c Jerzy Jankiewicz. polishairforce.pl. [dostęp 2019-02-21].
  5. Jankiewicz Jerzy Stanisław. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-02-21].
  6. Myśliwce z portretami wybitnych pilotów (pol.). polska-zbrojna.pl, 1 marca 2015. [dostęp 2016-01-31].

BibliografiaEdytuj

  • Wojtek Matusiak. Pierwszy Polak – dowódca jednostki RAF. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 8–9 (129–130) (sierpień – wrzesień 2011), s. 181-185. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. ISSN 1641-9561. 
  • Cumft Olgierd; Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich : poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1989, s. 300. ISBN 83-11-07329-5.