Jerzy Michalewski

polski oficer

Jerzy Michalewski – przybrane nazwiska Jerzy Dokładny, Jerzy Piotrowski, ps. „Barkowski”, „Dokładny”, „Jerzy Dokładny”, „Jerzy Grotowski”, „Heller”, „Jerzy”, „Piotrowski” (ur. 7 kwietnia 1894 we wsi Krowinka, zm. 1 sierpnia 1971 w Warszawie) – podpułkownik rezerwy piechoty Wojska Polskiego.

Jerzy Michalewski
Barkowski, Dokładny, Jerzy Dokładny, Jerzy Grotowski, Heller, Jerzy, Piotrowski
Podpułkownik Podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 7 kwietnia 1894
Krowinka
Data i miejsce śmierci 1 sierpnia 1971
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Jednostki 1 Pułk Piechoty Legionów
KG ZWZ
Stanowiska I zastępca szefa Oddziału I
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Bitwa pod Kostiuchnówką
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Armii Krajowej
Odznaka Zasłużony Pracownik Morza

ŻyciorysEdytuj

Jerzy Michalewski był synem Konstantego (administrator dóbr) i Kaliksty z Orlewiczów. W 1910 ukończył we Lwowie 6-klasową szkołę realną, a następnie studiował na Akademii Handlowej we Lwowie. Pracował od 1912 w Borysławiu jako urzędnik w przemyśle naftowym, a od 1913 należał tam do Związku Strzeleckiego. Służył od sierpnia 1914 w 1 kompanii 1 pułku piechoty Legionów. 24 października 1915 w bitwie pod Kuklami został ciężko ranny w płuca i leczył się do marca 1916 w szpitalu. 5 lipca tego samego roku był ponownie ranny w Bitwie pod Kostiuchnówką. W okresie luty – kwiecień 1917 ukończył w Zambrowie i Pomiechówku kurs oficerski. W lipcu w okresie kryzysu przysięgowego jako niezdolny do służby wojskowej został zwolniony z Legionów. Ponownie pracował od października 1917 w Borysławiu w zmilitaryzowanym przez Austrię przemyśle naftowym.

Służył ochotniczo od listopada 1918 w Wojsku Polskim. Od grudnia 1918 do stycznia 1919 był uczestnikiem kursu oficerów gospodarczych przy DOG I Warszawa i po ukończeniu został przydzielony do Magazynu Mundurowego Intendentury DOG I. W listopadzie 1919 mianowany kierownikiem tego magazynu, a przemianowanym w kwietniu 1920 na Wojskowe Okręgowe Zakłady Mundurowe. We wrześniu 1922 zwolniony do rezerwy i otrzymał w 1930 kategorię „D”, a w 1931 przeniesiony do pospolitego ruszenia. Złożył końcowe egzaminy jeszcze przed zwolnieniem z wojska i uzyskał dyplom Akademii Handlowej. Pracował od 1922 w Wejherowie w Towarzystwie Kąpieli Morskich, które zajmowało się wykupywaniem dla Rządu RP terenów torfowych, na których miały powstać baseny portu gdyńskiego. Od 1927 był kierownikiem ekspedycji węgla w firmie „Elibor”. Sekretarz generalny od 1931, a następnie dyrektor Związku Ekspedytorów Portowych w Gdyni i od tego samego roku kierował jednocześnie Związkiem Przedstawicieli Koncernów Węglowych, a od 1935 Związkiem Przedsiębiorstw Przemysłu Portowego i Magazynów Portowych. Był również członkiem Państwowej Rady Komunikacyjnej, ekspertem Rady Portowej przy dyrektorze Urzędu Morskiego, radnym miejskim w Gdyni. W 1933 m.in. jego zasługą stało się uchwalenie „karty robotnika portowego”. Odrzucił w 1937 propozycję objęcia stanowiska Komisarza Rządu w Gdyni, a w 1938 propozycję kandydowania w wyborach do Sejmu RP. Mianowany został w 1939 komisarzem ds. przewozu metali kolorowych drogą morską.

Z powodu odcięcia od macierzystego DOK VIII Toruń nie został powołany do WP, a podczas kampanii wrześniowej 1939 był w Gdyni komendantem Straży Obywatelskiej. 22 listopada po otrzymaniu potrzebnych dokumentów przy pomocy konsula Włoch, wyjechał stamtąd i po przybyciu 5 grudnia 1939 do Paryża, następnego dnia złożył w Urzędzie Rady Ministrów relację o nastrojach społeczeństwa i pierwszych zarządzeniach okupanta w Gdyni. Po przybyciu do Paryża wyraził gotowość natychmiastowego powrotu do kraju jako emisariusz władz polskich. Już 5 grudnia był zaprzysiężony na rotę ZWZ, a 21 grudnia po odprawieniu przez premiera gen. Władysława Sikorskiego i Komendanta Głównego ZWZ, gen. Kazimierza Sosnkowskiego oraz 22 grudnia ministra Stanisława Kota 24 grudnia wyruszył razem z Władysławem Gieysztorem przez Rzym i Budapeszt do kraju jako kurier[1] i emisariusz[2]. 4 lub 5 stycznia 1940 dotarł do Warszawy z dokumentami na nazwisko Jerzy Dokładny. Dokumenty miał przekazać i powrócić do Paryża po odbyciu rozmów, ale na jego prośbę Rowecki postanowił[3] „ob. Dokładnego zatrzymać do pracy na terenie Obszaru Nr 5”. Został „dla nawiązania łączności i zbadania warunków pracy” wysłany w końcu stycznia lub na początku lutego do Poznania, a po powrocie do Warszawy nadal pełnił[4] funkcję zastępcy mjr. Antoniego Sanojcy[5]. Pełnił obowiązki od lipca do grudnia 1940 roku szefa Oddziału I KG ZWZ. Przeprowadził rozmowy polityczne m.in. z Maciejem Ratajem, Stefanem Korbońskim, Kazimierzem Pużakiem, Leonem Nowodworskim, Ryszardem Świętochowskim, natomiast prowadził już z ramienia KG ZWZ pertraktacje w sprawie scalenia m.in. z mjr. Janem Włodarkiewiczem (TAP), Jerzym Braunem („Unia”), Stefanem Witkowskim („Muszkieterowie”), Stefanem Szwedowskim (Związek Syndykalistów Polskich), Kiryłem Sosnowskim („Ojczyzna”), Stanisławem Kasznicą (Związek Jaszczurczy). Formalnie był w Centrali Zaopatrzenia w Węgiel Polskich Pracowników urzędnikiem, a później zajmował się handlem opałem jako Jerzy Piotrowski.

Pełniąc obowiązki szefa Oddziału I KG ZWZ od czerwca 1940 był łącznikiem między Komendantem Głównym ZWZ, gen. Roweckim a przybyłym właśnie do Warszawy Tymczasowym Delegatem Rządu, płk. Janem Skorobohatym-Jakubowskim. W nowo utworzonej Delegaturze Rządu RP na Kraj od grudnia 1940 jej sekretarz generalny[6] pod pseudonimem „Piotrowski” i „Barkowski”, a według innych źródeł również szef działu finansowego. Do chwili ustąpienia Cyryla Ratajskiego ze stanowiska Delegata Rządu we wrześniu 1942 pracował w Delegaturze. Rozkazem L. 65/BP z 11 listopada tego roku mianowany majorem rezerwy i od tego miesiąca aż do zakończenia powstania warszawskiego zastępca ppor. Ludwika Muzyczki. Od listopada 1942 był jednocześnie łącznikiem dowódcy AK do Kierownictwa Walki Cywilnej. Po upadku powstania warszawskiego opuścił miasto wraz z ludnością cywilną. Od listopada 1944 do stycznia 1945 był dyrektorem Departamentu Obrony Narodowej w Delegaturze Rządu RP na Kraj i wówczas mianowany podpułkownikiem rezerwy. Od września 1945 zastępca dyrektora Głównego Urzędu Morskiego w Gdańsku.

4 listopada 1947 został aresztowany i wyrokiem Rejonowego Sądu Wojskowego w Warszawie z 24 września 1948 skazany na 3 lata więzienia. Zwolniony 5 listopada 1950, pracował w Zjednoczeniu Robót Zmechanizowanych w Warszawie. Zrehabilitowany Wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 maja 1958. Zmarł w Warszawie 1 sierpnia 1971 roku. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 202-2-7)[7].

AwanseEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wiózł Instrukcję nr 1 dla płk. Stefana Roweckiego i rozkaz wyjazdu do Lwowa dla gen. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego
  2. Miał przedstawić sytuację polityczną przywódcom stronnictw
  3. Pisał o tym w meldunku nr 2 z 19 stycznia
  4. Mianowany jeszcze w styczniu
  5. Szef Oddziału I Komendy Okupacji Niemieckiej ZWZ
  6. Kierownik Biura Prezydialnego
  7. Cmentarz Stare Powązki: WOJCIECH MICHALEWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-01-19].
  8. M.P. z 1931 r. nr 251, poz. 335 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  9. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411 „za zasługi na polu pracy zawodowej w handlu”.

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945 T. 2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 127–129. ISBN 83-211-0739-7.