Otwórz menu główne

Jerzy Mycielski, herbu Dołęga (ur. 30 maja 1856 w Krakowie, zm. 26 września 1928 tamże) – pruski hrabia[1], polski historyk, historyk sztuki, profesor UJ, kolekcjoner dzieł sztuki, mecenas sztuk pięknych.

Jerzy Mycielski
Ilustracja
Jerzy Mycielski, fotografia Walerego Rzewuskiego
Data i miejsce urodzenia 30 maja 1856
Kraków
Data i miejsce śmierci 26 września 1928
Kraków
Miejsce spoczynku Wiśniowa
Zawód, zajęcie historyk
Narodowość polska
Tytuł naukowy profestor
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Stanowisko członek Izby Panów Rady Państwa w Wiedniu
Rodzice Franciszek Mycielski,
Waleria z Tarnowskich
Odznaczenia
Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Wielki Oficer Orderu Korony Rumunii Oficer Orderu Korony Włoch Oficer Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Odznaka Honorowa Austriackiego Czerwonego Krzyża

Spis treści

Zarys biografiiEdytuj

Jerzy Mycielski był synem Franciszka, właściciela Wiśniowej, i Walerii z Tarnowskich (1830-1914) oraz bratem ciotecznym rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, Stanisława Tarnowskiego. Maturę zdał w 1873 w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, po czym podjął studia historii na tamtejszym uniwersytecie. W 1878 uzyskał doktorat na UJ, po czym kształcił się dalej w Wiedniu. W 1881 uzyskał w Krakowie habilitację jako docent historii Polski.

Zwrot w jego zainteresowaniach od historii do historii sztuki zaczął się w 1883 pod wpływem Mariana Sokołowskiego. Po licznych publikacjach na temat portretów polskich Mycielski uzyskał w 1895 habilitację w dziedzinie historii sztuki. W 1897 uzyskał nominację na profesora nadzwyczajnego, a w 1910 został ordinariusem swej uczelni.

Dzięki swym powiązaniom rodzinnym i towarzyskim z bogatym ziemiaństwem wszystkich trzech zaborów prof. Mycielski miał możliwość odnajdywania licznych zapomnianych dzieł polskich i obcych mistrzów malarstwa, które znajdowały się – nierzadko bardzo uszkodzone – w różnych rezydencjach magnackich: obrazy dokumentował i dawał do konserwacji, część z nich nabywał do własnej kolekcji. Ratował także przed zniszczeniem zabytkowe kamienice w Krakowie, kościoły i klasztory na prowincji oraz szereg na pół lub zupełnie zrujnowanych zamków, często z pomocą zaprzyjaźnionego z nim austro-węgierskiego następcy tronu, aks. Franciszka Ferdynanda. Mycielski przyjaźnił się blisko także z wybitnymi malarzami swej epoki, m.in. z Jackiem Malczewskim, od którego zakupił wiele dzieł. Do dziś dnia zachował się wspólny portret Mycielskiego i Żymierskiego pędzla tego mistrza (Zbiory Malarstwa na Wawelu)[2].

Po wybuchu I wojny światowej Mycielski, zwolennik tzw. rozwiązania austropolskiego (czyli zjednoczenia Polski pod berłem Habsburgów), zbliżył się do Naczelnego Komitetu Narodowego i stał się entuzjastycznym zwolennikiem stworzenia Legionów Polskich, nawiązał także osobiste więzy przyjaźni z wieloma ich (dużo młodszymi od siebie) oficerami, m.in. z Januszajtisem i Żymierskim, których, rannych po pierwszych bojach z Rosjanami, wziął pod swą opiekę i wyleczył[3].

Niedługo przed upadkiem Austro-Węgier Mycielski został w 1917 mianowany członkiem Izby Panów w C. K. parlamencie. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości był członkiem zarządu licznych komisji i komitetów, zajmujących się zabezpieczeniem i restauracją narodowego mienia historycznego.

Rodziny Mycielski nigdy nie założył, swą wielką i cenną kolekcję dzieł sztuki (ok. 500 obrazów) zapisał Muzeum Narodowemu w Krakowie. Pochowano go w rodzinnym mauzoleum w Wiśniowej.

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Ambasador polski na dworze hiszpańskim (dysertacja doktorska), 1878
  • Kandydatura Hozjusza na biskupstwo warmińskie w r. 1548 i 1549, (habilitacja), 1881
  • Cztery portrety królowej Marysieńki, 1883
  • Porwana z klasztoru. Kartka z dziejów obyczajowych w Polsce XVII wieku, 1886
  • Bolonia i jubileusz jej uniwersytetu, 1889
  • Z pod wieży Eifel, 1891
  • Sto lat malarstwa w Polsce 1760-1860, 1897
  • Antoni van Dyck, 1900
  • Portrety polskie, 1900
  • Portrety polskie Elżbiety Vigée-Lebrun, 1927

Funkcje honorowe i społeczneEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 658-662.
  2. Puciata-Pawłowska, Malczewski
  3. M. Lubomirska, Pamiętnik 1914-1918, str. 499

BibliografiaEdytuj

  • Simon Konarski, Armorial de la noblesse polonaise titrée, Paris 1957
  • Maria Lubomirska, Pamiętnik księżnej Marii Zdzisławowej Lubomirskiej 1914-1918, Poznań 2003
  • Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950, Band IV., Wien 1969
  • Jerzy Mycielski [w:] Polski Słownik Biograficzny, Wrocław etc. 1976
  • J. Puciata-Pawłowska, Jacek Malczewski, Wrocław 1968