Jerzy Nowak (aktor)

polski aktor
Ten artykuł dotyczy aktora. Zobacz też: Jerzy Nowak.

Jerzy Nowak (ur. 20 czerwca 1923 w Brzesku, zm. 26 marca 2013[1] w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, pedagog.

Jerzy Nowak
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 czerwca 1923
Brzesko
Data i miejsce śmierci 26 marca 2013
Warszawa
Zawód aktor, pedagog
Współmałżonek Maria Andruszkiewicz-Nowak
Lata aktywności 1948-2013
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Partyzancki Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

ŻyciorysEdytuj

Podczas II wojny światowej walczył w podziemiu niepodległościowym. Jak wspominał jego młodszy kuzyn Jan Güntner: „Jerzyk, czyli Jerzy Nowak, był w miejskich strukturach Armii Krajowej. Do jego zadań należało wykonywanie wyroków śmierci. Po wojnie się nie ujawnił”[2].

W 1948 roku ukończył Państwową Szkołę Dramatyczną w Krakowie. Po latach, już jako aktor krakowskiego Teatru Starego, został jej wykładowcą. Za swoje wybitne kreacje sceniczne był wielokrotnie nagradzany.

Do historii polskiego teatru wszedł przede wszystkim rolą Hirsza Singera, w granym nieprzerwanie od 1994[3] spektaklu Ja jestem Żyd z Wesela, według prozy Romana Brandstaettera. W październiku 2011 odbyło się 600. przedstawienie tej sztuki[4].

W filmach był obsadzany najczęściej w rolach drugoplanowych postaci charakterystycznych (Żydów, gestapowców). Wielką kreację stworzył jako Zucker w filmie Ziemia obiecana w reżyserii Andrzeja Wajdy.

W 2005 postanowił zrealizować film, którego tematem będzie śmierć[5], rzekomo dowiedziawszy się o swojej poważnej chorobie. Swoje zwłoki zapisał w testamencie Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie miały zostać spreparowane w formalinie. W 2007 roku powstał dokument pod tytułem Istnienie, traktujący o problemie śmierci jako takiej; jego reżyserem był Marcin Koszałka. Film ten wzbudził znaczne zainteresowanie mediów[6], natomiast plotki o chorobie aktora zostały zdementowane.

Od 1989 r. był żonaty z Marią Andruszkiewicz-Nowak, zmarłą 8 sierpnia 2010[7] i było to jego drugie małżeństwo. Był kuzynem aktora Jana Güntnera.

Jesienią 2009 nakładem Wydawnictwa Austeria ukazała się biografia Jerzego Nowaka, Książka o miłości, napisana wspólnie z żoną, która w lutym 2010 uhonorowana została Nagrodą Krakowska Książka Miesiąca[8].

Pochowany został w Alei Zasłużonych na krakowskim Cmentarzu Rakowickim.

FilmografiaEdytuj

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Zmarł aktor Jerzy Nowak. Miał 89 lat, Onet.pl, 26 marca 2013 [dostęp 2013-03-26] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-29] (pol.).
  2. Jan Bińczycki, Jan Güntner: Trafiłem w świat, który okazał się artystycznym kosmosem, Wyborcza.pl, 7 stycznia 2018 [dostęp 2018-10-17].
  3. Ja jestem Żyd z „Wesela”, Narodowy Stary Teatr [dostęp 2010-03-05] [zarchiwizowane z adresu 2010-07-06] (pol.).
  4. 600. spektakl „Ja jestem Żyd z +Wesela+”, Gazeta.pl, 8 października 2011 [dostęp 2010-03-05] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-21] (pol.).
  5. "Jerzy Nowak: Na koniec chcę być sobą", Gazeta Wyborcza, 18 sierpnia 2005
  6. Zob. art. Sobolewskiego w Gazecie Wyborczej: "komentarz Tadeusza Sobolewskiego".
  7. Katarzyna Charzewska, Zmarła Maria Andruszkiewicz-Nowak, StacjaKultura.pl, 18 sierpnia 2010 [dostęp 2013-03-08] [zarchiwizowane z adresu 2014-03-16] (pol.).
  8. Artysta gra i pisze, Dziennik Polski, 27 kwietnia 2009 [dostęp 2009-04-27] (pol.).
  9. „Tych miasteczek nie ma już”, Fundacja Pomocy Artystom Polskim [dostęp 2013-04-07].
  10. Muzyka z Krakowa w świątecznej telewizji, Dziennik Polski, 24 grudnia 2011 [dostęp 2013-04-07].
  11. Gloria Artis dla Jerzego Nowaka, Nasze Miasto, 1 grudnia 2008 [dostęp 2012-12-19].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj