Jerzy Potocki (ambasador)

Oficer Wojska Polskiego, dyplomata
Ten artykuł dotyczy senatora II Rzeczypospolitej. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Jerzy Józef Henryk Potocki[2] herbu Pilawa (albo Jerzy Antoni Potocki)[3] (ur. 21 stycznia 1889 w Wiedniu, zm. 20 września 1961 w Genewie) – dyplomata, senator i ziemianin, rotmistrz Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej (3 pułk Ułanów Śląskich).

Jerzy Józef Henryk Potocki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia 1889
Wiedeń, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 20 września 1961
Genewa, Szwajcaria
Ambasador RP w Turcji
Okres od 1 czerwca 1933
do 15 maja 1936
Poprzednik Kazimierz Olszowski
Następca Michał Sokolnicki
Ambasador RP w USA[1]
Okres od 15 maja 1936
do 15 grudnia 1940
Poprzednik Stanisław Patek
Następca Jan Ciechanowski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Komandor Orderu Korony Rumunii Kawaler/Dama Honoru i Dewocji

ŻyciorysEdytuj

Był synem Romana, trzeciego ordynata Łańcuta, i Elżbiety Matyldy Radziwiłł, wnukiem Alfreda Józefa Potockiego i bratem Alfreda Antoniego.

Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego, Oxford University, następnie rolnictwo w Halle. W czasie I wojny światowej w armii Austro-Węgier. 8 stycznia 1919 przyjęty do Wojska Polskiego, przydzielony do Sztabu Generalnego WP. W 1919 szef Polskiej Misji Wojskowej w Budapeszcie. Następnie w latach 1919–20 adiutant Józefa Piłsudskiego. Zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919.

Po traktacie ryskim administrował odziedziczonym majątkiem Pomorzany w powiecie zborowskim i dużo podróżował. Członek rad nadzorczych spółek: Polskie Rafinerie Olejów Skalnych SA, „Premier” Polska Naftowa SA, Pierwsza Galicyjska SA dla Przemysłu Naftowego, dawniej S. Szczepanowski i Ska, Zachodnio-Galicyjska Akcyjna Spółka Naftowa i Gazowa. W 1926 uczestniczył w safari w Afryce, w 1927 odbył podróż w Himalaje. Prezes zarządu powiatowego Federacji Polskich Związku Obrońców Ojczyzny w Zborowie i prezes zarządu wojewódzkiego organizacji w Tarnopolu.

W wyborach parlamentarnych 1930 roku (tzw. wybory brzeskie) wybrany na senatora z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem z województwa tarnopolskiego. W Senacie RP (1930–1935) członek komisji spraw zagranicznych i sekretarz komisji spraw wojskowych.

Od 1933 w służbie dyplomatycznej. W początku 1933 wyjechał z tajną misją do Paryża, sondując w imieniu Piłsudskiego rząd francuski w sprawie projektu wojny prewencyjnej przeciwko Niemcom. 3 marca 1933 uzyskał nominację na ambasadora RP w Rzymie, za sugestią J.Piłsudskiego odmówił objęcia placówki wobec udziału Włoch w Pakcie Czterech. 3 czerwca 1933 mianowany na ambasadora RP w Ankarze, od 1936 ambasador w Waszyngtonie, z jednoczesną akredytacją na Kubie.

Został zmuszony do podania się do dymisji w związku z publikacją przez III Rzeszę w tzw. Białej Księdze[4] przechwyconych przez Niemców po zajęciu Warszawy kilku raportów dyplomatycznych Potockiego z Waszyngtonu, co uniemożliwiło mu dalsze sprawowanie misji. W jednym z raportów opisywał on bowiem prezydenta Roosevelta jako pozostającego na usługach „międzynarodówki żydowskiej”, która miałaby „dążyć z całą świadomością” do „przyszłej rozgrywki militarnej” co było nie tylko obraźliwe dla prezydenta USA ale także było ewidentnie zainspirowane propagandą hitlerowską[4].

Po zakończeniu misji osiadł w Limie. Żonaty z Susaną de Itureguei y Orbegoso[5] (1899–1989), Peruwianką i księżniczką z Trujillo, z którą miał syna Stanisława (właściciel zamku w Łańcucie[6]). Od 1953 był kawalerem maltańskim, który reprezentował Zakon Maltański jako poseł nadzwyczajny i minister pełnomocny w Peru.

Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Orderem Korony Rumunii III kl.

Pochowany w krypcie rodzinnej w podziemiach kościoła parafialnego w Łańcucie.

PrzypisyEdytuj

  1. Z jednoczesną akredytacją na Kubie
  2. Jerzy Józef Henryk Potocki
  3. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 742, 743.
  4. a b Dokumenty dotyczące ostatnich czasów przed wybuchem wojny znalezione w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Pałacu Brühla w Warszawie, Kraków: Nakładem wydawnictwa "Goniec krakowski", 1940, Cytat: [12/01/1939] Prezydent Roosevelt był pierwszym, który otwarcie rzucił hasło nienawiści do faszyzmu. Prezydent miał w tym podwójny cel: 1) chciał odwrócić uwagę społeczeństwa amerykańskiego od zawiłych i ciężkich problemów wewnętrznych, a głównie od problemu walki świata kapitalistycznego z obozem pracy; 2) przez wytworzenie nastrojów wojennych i niebezpieczeństwa grożącego Europie, chciał zmusić społeczeństwo amerykańskie do aprobaty olbrzymiego programu dozbrojeniowego Ameryki, który przekracza potrzeby defensywne Stanów Zjednoczonych. [...] Dla tej międzynarodówki żydowskiej, która ma głównie swoje interesy rasowe na celu, wywyższenie Prezydenta Stanów Zjednoczonych na to „najidealniejsze“ stanowisko obrońcy praw człowieka, było genjalnem pociągnięciem, a zarazem stworzeniem bardzo niebezpiecznego ogniska nienawiści na tym kontynencie, oraz podziału świata na dwa wrogie obozy. Przy tem ujęto całość w misterną robotę: stworzono Roosevelt’owi podstawy do aktywizacji polityki zagranicznej Stanów i do stworzenia tą drogą olbrzymich zasobów militarnych dla przyszłej rozgrywki wojennej, do której żydzi świata dążą z całą świadomością..
  5. Jerzy Potocki. ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2020-07-10]
  6. A. I.. Stanisław hr. Potocki „ucórczy” Anastazję?. „Głos Słupski”. Nr 129, s. 17, 5/6 czerwca 1993. 

Bibliografia, literatura, linkiEdytuj