Jestem mordercą

polski film (reż. Maciej Pieprzyca, 2016)

Jestem mordercąpolski film kryminalny z 2016 w reżyserii Macieja Pieprzycy, zrealizowany na podstawie autorskiego scenariusza. Film Pieprzycy przedstawia fikcyjną wersję autentycznego śledztwa w sprawie „wampira z Zagłębia”, seryjnego mordercy poszukiwanego na początku lat 70. XX wieku. Film koncentruje się na postaci porucznika Milicji Obywatelskiej (Mirosław Haniszewski), który prowadzi poszlakowe śledztwo prowadzące do zatrzymania domniemanego sprawcy (Arkadiusz Jakubik) mimo braku dowodów.

Jestem mordercą
Gatunek

film kryminalny

Rok produkcji

2016

Data premiery

4 listopada 2016

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

107 min

Reżyseria

Maciej Pieprzyca

Scenariusz

Maciej Pieprzyca

Główne role

Mirosław Haniszewski, Arkadiusz Jakubik, Agata Kulesza

Muzyka

Bartosz Chajdecki

Zdjęcia

Paweł Dyllus

Scenografia

Joanna Anastazja Wójcik

Kostiumy

Agata Culak

Montaż

Leszek Starzyński

Produkcja

Renata Czarnkowska-Listoś
Maria Gołoś

Wytwórnia

RE Studio

Dystrybucja

Next Film

Budżet

6 800 000 zł

Jestem mordercą został pozytywnie przyjęty przez krytyków. Chwalono reżyserię Pieprzycy oraz aktorstwo Haniszewskiego i Jakubika. Film był wielokrotnie nagradzany, między innymi nagrodą za reżyserię na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Szanghaju oraz Srebrnymi Lwami na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Na rozdaniu Polskich Nagród Filmowych Jestem mordercą był nominowany w dziewięciu kategoriach, ale tylko odtwórcy ról drugoplanowych – Jakubik oraz Agata Kulesza – otrzymali statuetki.

FabułaEdytuj

Główny bohater filmu, Janusz Jasiński, jest młodym porucznikiem Milicji Obywatelskiej. Ponieważ dotychczasowe śledztwo w sprawie seryjnego mordercy kobiet tkwi w martwym punkcie, Jasiński zostaje mianowany nowym szefem grupy dochodzeniowej. Stara się zrobić wszystko, by wykorzystać życiową szansę i złapać seryjnego mordercę. Po poszlakowym śledztwie, pod presją swoich przełożonych, wskazuje podejrzanego w osobie Wiesława Kalickiego, który mimo to nie przyznaje się do winy. W miarę postępu procesu sądowego Jasiński pławi się w blasku sławy, ignorując zeznania mogące dostarczyć dowodów wskazujących możliwego prawdziwego mordercę. Oportunizm Jasińskiego zwycięża nad jego wątpliwościami, a Kalicki zostaje skazany na śmierć[1]. Niebawem kariera zawodowa i życie osobiste Jasińskiego załamują się. W ostatniej scenie Jasiński uczęszcza na wystawę przedstawiającą odlaną twarz Kalickiego; odbicie milicjanta w witrynie zlewa się z wizerunkiem domniemanego mordercy[2].

 
Mirosław Haniszewski, odtwórca głównej roli męskiej
 
Agata Kulesza, odtwórczyni roli Lidii Kalickiej
 
Arkadiusz Jakubik, odtwórca roli Wiesława Kalickiego

ObsadaEdytuj

Źródło: Filmpolski.pl[3].

 
Maciej Pieprzyca, reżyser i scenarzysta filmu

ProdukcjaEdytuj

Jestem mordercą jest luźno oparty na sprawie „wampira z Zagłębia”, seryjnego mordercy kobiet, który grasował na obszarze 600 km² i budził postrach na Śląsku. Gdy kolejną jego ofiarą była bratanica I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka, do odnalezienia zabójcy powołano specjalną grupę operacyjną o kryptonimie „Anna” pod przewodnictwem kapitana Jerzego Gruby. Na podstawie poszlakowego śledztwa aresztowano w 1972 roku Zdzisława Marchwickiego, który nie przyznał się do winy; ostatecznie Marchwicki został skazany na karę śmierci. Sprawa budziła wątpliwości nie tylko z powodu braku żelaznych dowodów winy Marchwickiego, ale również ze względu na presję polityczną[1].

Reżyser filmu, Maciej Pieprzyca, jeszcze w 1998 roku nakręcił film dokumentalny pod tytułem Jestem mordercą, w którym próbował ustalić, kto był rzeczywistym „wampirem z Zagłębia”. Po latach reżyser postanowił stworzyć fabularną wersję filmu, luźno opartą na wspomnianej sprawie. Unikając odniesień do prawdziwych nazwisk, Pieprzyca zamierzał tym razem uwzględnić „czynnik ludzki, w moim filmie niewątpliwie ważniejszy niż ten stricte historyczny czy polityczny”[4]. Od samego początku scenariusz pisał z myślą o Arkadiuszu Jakubiku jako odtwórcy roli oskarżonego[4], tym bardziej że odtwórca roli Kalickiego pamiętał już w dzieciństwie panikę panującą wokół działalności seryjnego mordercy. Jak sam Jakubik mówił: „każdy mężczyzna – ojciec, brat czy syn, mieli obowiązek chronić bliskie kobiety, chociażby odprowadzając je wieczorem z pracy do domu”[5]. Prace nad scenariuszem reżyser rozpoczął w 2014 roku, a zakończył je tuż przed wyborami parlamentarnymi i prezydenckimi w Polsce, w efekcie czego „ten element jednostki w systemie totalitarnym, który miałem za anachroniczny, stał się bardzo aktualny”[4].

Odtwórca głównej męskiej roli, specjalizujący się głównie w rolach serialowych Mirosław Haniszewski[6], otrzymał angaż do filmu dzięki przypadkowi. Jak sam mówił:

Kolega poprosił mnie o zastępstwo, więc pojawiłem się na zdjęciach próbnych jako sparing partner w castingu do roli fryzjerki Anki i miałem podrzucać dziewczynom tekst. A że uczciwie podchodzę do swojej pracy, nauczyłem się kwestii na pamięć i w pewnym momencie pomyślałem, że przecież też mogę spróbować. Poprosiłem o dubla na mnie i tak się to wszystko zaczęło[7].

Ekranową żonę Wiesława Kalickiego zagrała Agata Kulesza, która postanowiła uwiarygodnić swoją kreację kobiety dominującej nad swym mężem, przybierając na wadze. Kulesza mówiła o swojej bohaterce: „Razem z reżyserem konstruowaliśmy jej osobowość – nieokrzesaną, porywczą, zawziętą i niezwykle kłótliwą”[8].

Zdjęcia do Jestem mordercą, zrealizowane przez operatora Pawła Dyllusa, zakończyły się w maju 2016 roku. Kręcono je w Katowicach, Mysłowicach oraz w Warszawie. Muzykę do filmu skomponował Bartosz Chajdecki[4]. Łączny budżet filmu wyniósł około 6 800 000 złotych, z czego kwotę 3 150 000 złotych wyłożył Polski Instytut Sztuki Filmowej[9].

OdbiórEdytuj

Frekwencja kinowaEdytuj

Polska premiera Jestem mordercą odbyła się 4 listopada 2016 roku[3]. Wedle szacunków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej film obejrzało w kinach 190 500 widzów, co umiejscawiało go na 13. miejscu w rankingu najczęściej oglądanych filmów polskich za rok 2016[10].

Recepcja krytycznaEdytuj

Agnieszka Tambor pisała, iż „Maciej Pieprzyca buduje znakomicie tłumaczącą się dramaturgicznie opowieść, której niezaprzeczalnym walorem są aktorzy odtwarzający główne role”. Tambor opisywała rolę Mirosława Haniszewskiego jako „jedną z najlepszych postaci milicjanta/policjanta w historii polskiego kina”. chwaląc zarazem „bezbłędną” grę Jakubika[11]. Ilona Copik dowodziła, że Pieprzyca na podstawie autentycznej sprawy „całą rzeczywistość PRL ukazał jako świat pozorów, koncentrując się na demoralizacji systemu, który produkuje oportunistów i karierowiczów zainteresowanych wyłącznie podniesieniem wskaźnika wykrywalności przestępstw”[12]. Agnieszka Woch z portalu Histmag.org pisała, że „wzorując się na mistrzach, Maciej Pieprzyca zrobił jeden z najlepszych polskich filmów tego roku”[13]. Marcin Stachowicz z portalu Filmweb przyznał wprawdzie, że „w niektórych miejscach czuć piętno nadmiernych ambicji: dosłowność zakończenia zamienia Jestem mordercą w moralitet o winie i karze”. Mimo to Stachowicz stwierdził, że „szczęśliwie to tylko moment, epilog, który nie rzutuje zbyt mocno na odbiór całości”[14]. Łukasz Maciejewski w recenzji dla portalu Dziennik.pl podkreślał powinowactwa filmu Pieprzycy z kinem moralnego niepokoju: „Jak w kluczowych filmach Falka, Kijowskiego, Holland czy Kieślowskiego z tamtego okresu, Pieprzyca w Jestem mordercą na przykładzie jednego portretu pokazuje cały wadliwy mechanizm społeczny”[15]. Miłosz Drewniak w tekście dla portalu Film.org.pl zauważał podobieństwa Jestem mordercą do filmu Bogowie (2014) Łukasza Palkowskiego, stwierdzając, iż reżyser „robi film dla ludzi – ku przestrodze, ale i »dla fanu«, do nauki i zabawy – czyli taki, który statystyczny Polak będzie mógł przygarnąć do serca, tak jak zrobił to przed dwoma laty z filmem Palkowskiego”[16].

NagrodyEdytuj

Rok Festiwal Nagroda[3] Odbiorca Wynik
2016 Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Srebrne Lwy Maciej Pieprzyca Wygrana
Nagroda za scenariusz Wygrana
Nagroda Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych Wygrana
2017 Polskie Nagrody Filmowe Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą Agata Kulesza Wygrana
Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę męską Arkadiusz Jakubik Wygrana
Orzeł za najlepszy film Maciej Pieprzyca Nominacja
Orzeł za najlepszą reżyserię Maciej Pieprzyca Nominacja
Orzeł za najlepszy scenariusz Maciej Pieprzyca Nominacja
Orzeł za najlepsze zdjęcia Paweł Dyllus Nominacja
Orzeł za najlepszą scenografię Joanna Anastazja Wójcik Nominacja
Orzeł za najlepszy montaż Leszek Starzyński Nominacja
Orzeł za najlepszą główną rolę męską Mirosław Haniszewski Nominacja
Stowarzyszenie Autorów Zdjęć Filmowych Nagroda PSC Paweł Dyllus Wygrana
Tarnowska Nagroda Filmowa Grand Prix Maciej Pieprzyca Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Kina Niezależnego „Off Camera” Nagroda dla najlepszego aktora w konkursie polskich filmów fabularnych Arkadiusz Jakubik Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Szanghaju Nagroda za reżyserię Maciej Pieprzyca Wygrana
Festiwal Młodego Kina Wschodnioeuropejskiego Nagroda za reżyserię Maciej Pieprzyca Wygrana
Nagroda aktorska Mirosław Haniszewski Wygrana
Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce Nagroda Specjalna Jury Maciej Pieprzyca Wygrana

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Agnieszka Woch, „Jestem mordercą” – reż. Maciej Pieprzyca – recenzja i ocena filmu, histmag.org, 18 listopada 2016, s. 1 [dostęp 2021-09-29].
  2. Maciej Pieprzyca, Jestem mordercą, wyd. DVD, Next Film, 2016.
  3. a b c Jestem mordercą w bazie filmpolski.pl
  4. a b c d Paweł Piotrowicz, Maciej Pieprzyca, reżyser „Jestem mordercą”: Marchwicki był kozłem ofiarnym, Onet Kultura, 4 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  5. Magdalena Jakoniuk, Arkadiusz Jakubik: najciekawiej jest, kiedy anioł ma trochę brudu za paznokciem. WYWIAD, Niezależna, 14 października 2016 [dostęp 2021-09-29].
  6. Mirosław Haniszewski w bazie filmpolski.pl
  7. Katarzyna Dodo, Mirosław Haniszewski, czyli „Jestem mordercą” z przypadku, Polskie Radio, 10 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29].
  8. Metamorfoza Agaty Kuleszy w filmie “Jestem Mordercą”: Ustaliliśmy, że będę trochę grubsza, przeAmbitni.pl, 16 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  9. PRIORYTET 3 FILMY FABULARNE – SESJA 1/2015, Polski Instytut Sztuki Filmowej [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  10. Boxoffice, Polski Instytut Sztuki Filmowej [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  11. Agnieszka Tambor, Półka filmowa 2016 (i trochę 2017), „Postscriptum Polonistyczne”, 1 (19), 2017, s. 276, ISSN 1898-1593 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  12. Ilona Copik, Śląsk w zmiennym oku kamery – nowe kino powstające w regionie w kontekście filmowego „imaginarium”, „Kwartalnik Filmowy” (103), 2018, s. 39, ISSN 0452-9502 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  13. Agnieszka Woch, „Jestem mordercą” – reż. Maciej Pieprzyca – recenzja i ocena filmu, histmag.org, 18 listopada 2016, s. 2 [dostęp 2021-09-29].
  14. Marcin Stachowicz, Mistrz marionetek – Recenzja filmu Jestem mordercą (2016), Filmweb, 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  15. Łukasz Maciejewski, Część odpowiada za całość. „Jestem mordercą” [RECENZJA], Dziennik.pl, 4 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).
  16. Miłosz Drewniak, JESTEM MORDERCĄ. Recenzja, film.org.pl, 4 listopada 2016 [dostęp 2021-09-29] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj