Otwórz menu główne

Jewhenij (Jewhen) Stepanowycz Berezniak, ukr. Євгеній (Євген) Степанович Березняк, ps. kapitan Michajłow (ur. 25 lutego 1914 w Jekaterynosławiu, zm. 24 listopada 2013 w Kijowie) – legendarny major Wichr, jeden z najwybitniejszych wywiadowców Armii Czerwonej w okresie II wojny światowej, Bohater Ukrainy.

Jewhenij Berezniak
kapitan Michajłow
ilustracja
major (ZSRR) oraz generał-major (Ukraina) major (ZSRR)
oraz
generał-major (Ukraina)
Data i miejsce urodzenia 25 lutego 1914
Jekaterynosław
Data i miejsce śmierci 24 listopada 2013
Kijów
Przebieg służby
Lata służby 19411945
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Ensign of the Ukrainian Ground Forces.svg Siły zbrojne Ukrainy
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
wielka wojna ojczyźniana
Odznaczenia
Bohater Ukrainy "Złotej Gwiazdy"
Order Za Zasługi I klasy (Ukraina) Order Za Zasługi III klasy (Ukraina) Order Bohdana Chmielnickiego I klasy (Ukraina) Order Bohdana Chmielnickiego II klasy (Ukraina) Order Bohdana Chmielnickiego III klasy (Ukraina) Order Zasług dla Ojczyzny IV klasy (Rosja) Order Przyjaźni (Rosja) Medal Konstantina D. Uszinskiego (Rosja) Order Rewolucji Październikowej (ZSRR) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (ZSRR) Order "Znak Honoru" (ZSRR) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (ZSRR) Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (ZSRR) Medal "Za dzielną pracę" (ZSRR) Medal „Za dzielną pracę” (ZSRR) Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Partyzancki

ŻyciorysEdytuj

Od 1933 nauczyciel, w latach 1935–1939 dyrektor szkoły średniej w Nowosiołowsku. Od 1939 członek KPZR.

II wojna światowaEdytuj

Od października 1941 był aktywnym członkiem podziemia walczącego z hitlerowskim najeźdźcą. W końcu 1943 został skierowany do szkoły Głównego Zarządu Wywiadowczego (GRU) w Moskwie. Po jej ukończeniu stanął na czele grupy wywiadowczej pod nazwą „Gołos” («Голос»). Nocą z 18 na 19 sierpnia 1944 grupa, w składzie: radiotelegrafistka Asia Żukowa „Grusza”, Aleksiej Szapowałow „Burza” i dowódca Jewhenij Berezniak została zrzucona pod Krakowem i pozostawała tam spełniając bojowe zadania przez 156 dni.

Na skutek niefortunnego zrzutu Berezniak dostał się w ręce Gestapo, lecz udało mu się zbiec[1]. Na terenach Krakowa i okolic działała ulokowana tam w nocy z 26 na 27 sierpnia grupa radzieckich zwiadowców: dowódca „Józek”, radiotelegrafistka Jelizawieta Wołogodska „Olga” i zwiadowczyni „Hanka”[2][3]. Ludzie ci, posiadający rozlegle kontakty z polskim lewicowym podziemiem, umożliwili zainstalowanie się grupy Berezniaka i rozpoczęcie działalności.

Korzystając z pomocy polskiego ruchu oporu, „Michajłow” zorganizował radziecki oddział partyzancki w górskich rejonach województwa krakowskiego. Grupa nawiązała też współpracę z komunistyczną partyzantką, wśród nich byli m.in. Władysław Bochenek („Władek”), Bronisław Pawlik, Józef Zając („Michał”), Waleria Gębska („Zającowa”), „Wala”, Stanisław Oczko („Skała”) oraz rodzina Ludwika Sołtyka[4]. W ciągu niedługiego okresu działalności na tyłach wroga grupie udało się zebrać i przekazać do dowództwa I Frontu Ukraińskiego informacje o dyslokacji wojsk niemieckich wchodzących w skład 17. Armii Polowej gen.piech. Friedricha Schulza, odpowiedzialnej za obronę przed wojskami radzieckimi, jak też o istniejących i budowanych umocnieniach w Krakowie i okolicy[5].

Jednym z najważniejszych osiągnięć grupy dowodzonej przez Berezniaka było zdobycie planu zaminowania Krakowa. Ustalono (Należy tu wspomnieć o dużym wkładzie polskiego partyzanta Józefa Prysaka, pseudonim „Muzykant”[3]), że Niemcy zakładają kabel minerski w różnych punktach miasta, i że prowadzi on do fortu na Pasterniku, gdzie znajdował się punkt prowadzący do wszystkich obiektów miasta, które miały zostać wysadzone w powietrze[6][7].

Grupa „Michajłowa” przeprowadziła też szereg akcji dywersyjnych w okolicach Krakowa (m. in. zerwano most i wykolejono transport w Woli Radziszowskiej, koło stacji Kasina Wielka wykolejono transport wojskowy, zniszczono dwie lokomotywy i cztery wagony wypełnione wojskiem)[2].

Okres powojennyEdytuj

Jewhenij Berezniak dostał się do obozu NKWD przeznaczonego dla osób, które przebywały w więzieniu niemieckim lub miały inny kontakt z hitlerowcami. Czynności wyjaśniające potwierdziły jego niewinność. Pełnej rehabilitacji doczekał się jednak dopiero w 1965. Od końca 1945 do 1952 stał na czele lwowskiego miejskiego oddziału narodowego kształcenia. Został wybrany członkiem rady miasta. W latach 1952–1954 pracował jako naczelnik oddziału Placówek kształcenia Lwowskich Kolei.

W okresie 1954–1984 zajmował wysokie stanowiska w Ministerstwie Edukacji Ukrainy, w tym niemal 25 lat był naczelnikiem Głównego Nadzoru Szkolnictwa. W 1968 obronił dysertację kandydacką i uzyskał tytuł kandydata nauk pedagogicznych. W tym okresie był również członkiem Prezydium KC Związku Zawodowego Nauczycieli. Ponad 20 lat był członkiem komitetu redakcyjnego moskiewskiego czasopisma Narodowe kształcenie (Народное образование). W ostatnich latach swojej pracy zawodowej był współpracownikiem naukowym Instytutu Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy.

W kwietniu 1998 przeszedł na emeryturę. Będąc członkiem Kijowskiego miejskiego związku weteranów, brał często udział w spotkaniach z żołnierzami, kursantami i oficerami ukraińskiej armii, uczniami i studentami. Jego artykuły są publikowane w tygodnikach i gazetach codziennych. Mieszkał w Kijowie[8].

AwanseEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

Filmy o dokonaniach grupy „Głos”Edytuj

Osiągnięcia wywiadowców grupy „Głos” podczas akcji mających na celu uratowanie miasta Krakowa zostały przedstawione w radzieckim filmie Major Wichr oraz polskim Ocalić miasto. Powstały także filmy dokumentalne opowiadające o dokonaniach grupy: Teraz można ich wymienić (ZSRR), Operacja „Głos” (Polska) i Major Wichr. Prawdziwa historia (Ukraina).

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj